• ครูอัษ
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : assada@hotmail.co.th
  • วันที่สร้าง : 2009-11-15
  • จำนวนเรื่อง : 75
  • จำนวนผู้ชม : 3514536
  • ส่ง msg :
  • โหวต 122 คน
รักษ์นาฏศิลป์ไทย
สืบสานตำนานนาฏศิลป์ไทย จรรโลงใจและสร้างสรรค์
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/assada999
วันพฤหัสบดี ที่ 19 พฤศจิกายน 2552
Posted by ครูอัษ , ผู้อ่าน : 48469 , 01:59:38 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

               การแสดงละครชาตรี  เรื่องรถเสน

        ที่มาของภาพ  :  นาฏศิลป์ไทยเบื้องต้น, รานี  ชัยสงคราม (๒๕๔๔, ๕๔)

                    ละครชาตรี

          ประวัติความเป็นมา  ของละครชาตรี มีกำเนิดขึ้นมาตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา มีผู้สันนิษฐานว่า คงจะเกิดจากการนำเอาการ ขับร้องและระบำ รำประกอบดนตรี ซึ่งไทยเรามีอยู่ตั้งแต่สมัยสุโขทัยมาผสมกับการแสดงละคร เป็นเรื่องแบบอินเดีย ดังที่นายธนิต  อยู่โพธิ์ ได้กล่าวไว้ว่า วิธีการบางอย่างของละครชาตรีที่มีผู้แสดงเป็นหลัก ๓ คน คือ ตัวนายโรง ตัวนางและตัวตลก ดังกล่าวแล้ว แสดงให้เห็นว่าเป็นละครประเภทเร่ร่อนไปตามหัวเมืองต่างๆ จึงจำกัดตัวผู้แสดง เพื่อความสะดวกในการเดินทาง แม้แต่เครื่องดนตรีก็ยังมีน้อยชิ้น และคล้ายคลึงกับละครอินเดีย เครื่องดนตรีที่เล่นมีเพียง  ปี่เลา ๑ คู่ กลองเล็ก ๑ คู่ และฆ้อง ๒ ลูก

          ในสมัยโบราณ ละครชาตรีเป็นที่นิยมแพร่หลายทางภาคใต้ของไทย เรื่องที่แสดงคงจะนิยมแสดงเรื่องพระสุธนและนางมโนห์รา จึงเรียกการแสดงประเภทนี้ว่า “โนห์ราชาตรี” เพราะชาวใต้มักจะชอบพูดตัดพยางค์หน้า ต่อมาละครชาตรีได้เข้ามาแสดงในเมืองหลวงในสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี

         สมัยรัชกาลที่๓แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ สมเด็จเจ้าพระยาบรมมหาประยูร (ดิส บุนนาค) สมัยที่ยังเป็นเจ้าพระยาพระคลัง ได้ลงไประงับเหตุการณ์รายทางหัวเมืองภาคใต้ พวกชาวใต้ได้อพยพตามมา รวมทั้งพวกที่มีความสามารถในการแสดงละครชาตรีด้วย พวกนี้ได้ตั้งบ้านเรือน       อยู่ตำบลสนามควาย และรวมทั้งคณะละครที่รับเหมาแสดงงานต่างๆ  

จนแพร่หลายและฝึกหัดกันสืบต่อมา

          ในสมัยรัชกาลที่    ได้มีผู้คิดนำละครชาตรีกับละครนอกมาผสมกัน   เรียกว่า   “ละครชาตรีเข้าเครื่อง” หรือ “ละครชาตรีเครื่องใหญ่”        การแสดงแบบนี้บางครั้งก็มีฉากแบบละครนอก แต่บางครั้งก็ไม่มีฉาก ดนตรีประกอบก็ใช้แบบผสม คือใช้เครื่องดนตรีของละครชาตรีผสมวงปี่พาทย์ของละครนอก การแสดงเริ่มด้วยรำซัดชาตรี  แล้วลาโรง   จับเรื่องด้วยเพลง “วา”  และละครนอก   ส่วนเพลงและวิธีการแสดงก็ใช้ทั้งละครชาตรีและละครนอกปนกัน  การแสดงแบบนี้ยังเป็นที่นิยมมาจนถึงปัจจุบันนี้

วิธีการแสดง   การแสดงละครชาตรี เป็นการแสดงที่ดำเนินเรื่องแบบรวบรัด และไม่สู้จะพิถีพิถันในการแสดงมากนัก ซึ่งผิดกับการแสดงละครใน ที่มุ่งศิลปะความวิจิตรพิสดารในท่ารำ เรื่องที่นิยมนำมาแสดงละครชาตรีคือ เรื่อง มโนราห์ และรถเสน ซึ่งเป็นเรื่องชาดกทั้ง ๒ เรื่อง ตัวละครที่สำคัญมีเพียง ๓ ตัว เช่น เรื่องมโนราห์ มีพระสุธนเป็นตัวพระ นางมโนราห์เป็นตัวนาง พรานบูรพ์เป็นตัวตลก ส่วนเรื่องรถเสน ก็มีรถเสนเป็นตัวพระ นางเมรีเป็นตัวนาง  และม้าเป็นตัวตลก สำหรับตัวตลกในละครชาตรี แสดงเป็นตัวเบ็ดเตล็ดอื่นๆ อีกด้วย เช่น เป็นยักษ์ ฤๅษี ยาย ตา สัตว์ต่างๆ

          เพลงและดนตรี  ก่อนเริ่มแสดงละครชาตรี จะต้องมีการโหมโรงก่อนเพื่อเรียกผู้ชม ปี่พาทย์จะบรรเลงเพลงโหมโรงหลายเพลงใช้กลองตุ๊กเป็นสัญญาณให้ทราบว่าที่นี่จะมีละคร ในขณะที่โหมโรง  ผู้แสดงจะแต่งตัวอยู่ข้างวงปี่พาทย์ ในสมัยก่อนการโหมโรงละครชาตรี มีม้าล่อตีเพื่อเรียกคน  ปี่พาทย์สมัยนี้ใช้รัวแบบละครนอก เช่น รัวสามลา พอลงวา ตัวพระ -นางคู่หนึ่ง จะสวมชฎาขึ้นนั่งเตียง  เริ่มซัดไหว้ครู   การแสดงละครชาตรีทุกครั้งต้องไหว้ครู   การรำซัดไหว้ครู  ผู้แสดงร้องเอง  เมื่อร้องนำ  ๑ วรรค แล้วลูกคู่ก็รับวรรคที่สองซ้ำกันสามครั้งแล้วตัวละครจึงร้องวรรคที่สามต่อไป เวียนลำดับจนครบตอน การรำก็ซัดแบบชาตรี ขณะที่ร้องมีการตีกรับให้จังหวะมีทับและฉิ่งประกอบ

          หลังจากไหว้ครูเสร็จแล้วก็ดำเนินเรื่อง ตัวละครที่จะออกแสดงก็สวมศีรษะตามบทของตน แล้วขึ้นนั่งเตียง ในตอนดำเนินเรื่องนี้มี  ผู้บอกบทนำผู้แสดง ผู้แสดงจะร้องเอง ๑ วรรค แล้วมีลูกคู่รับเช่นนี้ตลอดไป ผู้บอกบทจะบอกทั้งเนื้อเรื่องและเพลงที่ใช้ประกอบ

          เมื่อผู้แสดงร้องและรำไปจบตอนหนึ่งแล้ว จะมีการหยุดเจรจาในครั้งแรกจะมีการแนะนำตัวว่า เป็นใคร ชื่ออะไร จะไปพบใครที่ไหน หรือจะทำอะไรต่อไป เมื่อเรื่องดำเนินแล้วก็จะมีการพบตัวละครอื่น ตอนนี้จะมีการโต้ตอบกัน เมื่อตัวละครแสดงบทบาทของตนจบ ก็นั่งลงข้างเตียงแล้วถอดเครื่องสวมศีรษะออก  แสดงว่าพัก  ผู้แสดง ตัวอื่นก็แสดงบทบาทของตนต่อไป

            เรื่องที่แสดง    เรื่องมโนห์รา  รถเสน

การแต่งกาย  ละครชาตรีแต่โบราณไม่สวมเสื้อเพราะทุกตัวใช้      ตัวแสดงผู้ชายแสดง  แต่งตัวยืนเครื่อง ซึ่งเป็นตัวที่แต่งกายดีกว่าตัวอื่นก็นุ่งสนับเพลา นุ่งผ้าคาดเจียระบาดมีห้อยหน้า  ห้อยข้าง  สวมสังวาล  ทับทรวง  กรองคอกับตัวเปล่า  บนศีรษะสวมเทริดเท่านั้น

สถานที่แสดง  จะเป็นบ้าน  ที่กลางแจ้ง  หรือที่ศาลเจ้าก็ได้   ไม่ต้องมีสิ่งใดประกอบมากมาย แม้ฉากก็ไม่มี  อาจมีหลังคาไว้บังแดดบังฝนก็ได้

 




อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 3 (0)
nut_mai_zaa วันที่ : 22/01/2010 เวลา : 07.53 น.
http://www.xn--42c2b7aci0e8g.net

ทุกวันนี้เราโดนกลืนจากวัฒนธรรมชาติอื่นมากมายเหลือเกิน

ความคิดเห็นที่ 2 (0)
nut_mai_zaa วันที่ : 22/01/2010 เวลา : 07.51 น.

ขอร้องอย่าให้นาฏศิลป์ไทยได้หายไปจากประเทศนี้เลย เสียดายศิลปะอันมีเอกลักษณ์

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
ว่าที่ร.ต.สมโชคเฉตระการ วันที่ : 19/11/2009 เวลา : 11.33 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/somchoke101

มารับความรู้ การแสดงละครชาตรี เรื่องรถเสนครับ

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

<< พฤศจิกายน 2009 >>
อา พฤ
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          



[ Add to my favorite ] [ X ]