• ชาวบ้านบัว
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : chumchoonbanbua@thaimail.com
  • วันที่สร้าง : 2008-03-21
  • จำนวนเรื่อง : 45
  • จำนวนผู้ชม : 170453
  • ส่ง msg :
  • โหวต 41 คน
ชุมชนบ้านบัว
ภาพเก่า เรื่องเล่า ชาวบ้านบัว ประวัติศาสตร์ท้องถิ่นจากปากคําสามัญชน
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/chumchoonbanbua
วันเสาร์ ที่ 12 กุมภาพันธ์ 2554
Posted by ชาวบ้านบัว , ผู้อ่าน : 1449 , 13:46:00 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 3 คน มะอึก , Surakant และอีก 1 คนโหวตเรื่องนี้

                 ปลากระดี่ ภาษาเขมรเรียก ตรัยก็อมเพลียล

วันขึ้น ๓ ค่ำ เดือน ๓ ของทุกปี ที่ปีนี้ตรงกับวันอาทิตย์ ๖ กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา ตามธรรมเนียมความเชื่อของชาวเขมรบ้านบัว วันนี้ -- จะเป็นวันของการประกอบพิธีกรรมตามความเชื่อหนึ่งซึ่งยึดถือกันมาแต่โบร่ำโบราณ นั่นก็คือพิธีเรียกขวัญข้าว หรือที่เรียกกันตามภาษาของชาวบ้านว่า

 “ไถงแซนซฺเริว็”

สมัยก่อนนั้น พอถึงวันนี้ทีไร “ชาวบ้านบัว” จำได้ว่า แต่ละบ้านแต่ละเรือน โดยเฉพาะบรรดาผู้เฒ่าผู้แก่ จะพากันตระเตรียมเครื่องเซ่นไหว้ พร้อมกับนัดแนะลูกหลานให้มาประกอบพิธีร่วมกัน ตกเย็นพอได้เวลายุ้งฉางจะถูกเปิดออก ผู้เฒ่าผู้แก่จะพากันยกถาดเครื่องเซ่นไว้ไปไว้บนกองข้าวเปลือก

จากนั้นพิธีจะเริ่มด้วยการกล่าวเรียกขวัญอันเชิญแม่โพสพ ให้กลับมาประจำยังยุ้งฉางของตนเอง ต่อมาเป็นการเซ่นไหว้ เลี้ยงข้าวปลาอาหารที่ตระเตรียมมา ในระหว่างนี้จะมีการจุดเทียนขึ้น ๑ เล่ม พร้อมกับกล่าวเชิญแม่โพสพให้มารับของเซ่นไหว้ เสร็จจากนั้นก็จะทำการรวบรวมเครื่องเซ่นไหว้ทั้งหมดใส่ลงในใบตอง  ก่อนจะเอาไปวางไว้นอกรั้วบ้าน เพื่อมอบให้กับเหล่าดวงวิญญาณสัมพเวสีที่ร่อนเร่รอนแรมอยู่ในบริเวณนั้น

 

พูดถึงเครื่องเซ่นไหว้บัตรพลี ว่าไปแล้วก็ล้วนแล้วแต่เป็นของที่หาได้ง่าย ๆ ตามละแวกบ้านโดยหลัก ๆ แล้วจะประกอบด้วย กรวยดอกไม้ธูปเทียน ๑ คู่, ข้าวสวยปักเทียนไว้ตรงกลาง ๑ เล่ม, เผือกต้ม – มันต้ม, มะพร้าวขูดคลุกน้ำตาลทราย, น้ำมะพร้าว - น้ำเปล่า แล้วที่ขาดไม่ได้เลยก็คือ “ปลากระดี่ย่าง”

เกี่ยวกับปลากระดี่ย่าง “ชาวบ้านบัว” เคยนึกสงสัยอยู่เป็นนานสองนานว่า มีความเป็นมาอย่างไร? แล้ว ทำไมถึงต้องมี? 

จำได้ว่าเคยผ่านตาจากหนังสือเล่มไหนก็ไม่รู้  และจนถึงวันนี้ก็ลืมไปเรียบร้อยแล้ว (ฮา)จนกระทั่งวันก่อนนั้น  มีโอกาสพูดคุยเรื่องนี้กับลุงนิตย์ บัตรรัมย์ – คลังข้อมูลความรู้ประจำหมู่บ้านซึ่งผู้อาวุโสได้กรุณาบอกเล่าให้ผู้น้อย “ชาวบ้านบัว” คลายความสงสัยใคร่รู้ไปได้มากโข

เรื่องนี้คุณลุงนิตย์เล่าว่า

 “สมัยก่อนนั้น พอแต่พากันเก็บเกี่ยวเอาข้าวขึ้นยุ้งขึ้นฉางเสร็จเรียบร้อยแล้ว  ตามความเชื่อของคนบ้านเรา พอถึงวันขึ้น ๓ ค่ำ เดือน ๓ เขาก็จะพากันเรียกขวัญข้าว คือทุกอย่างมีขวัญอยู่ในตัวหมดนั่นแหละ

เวลาเรียกเขาก็ว่า -- แม่โพสพเอยไปอยู่ที่ไหน อยู่ใกล้อยู่ไกลก็ให้กลับมา อยู่ในป่าอยู่ในดง  ในพงในไพร ในน้ำห้วยไหนก็ให้กลับมา ก็ตามแต่จะเรียกจะขานกันไป”

ทีนี้เรื่องปลากระดี่ จากที่เล่าต่อ ๆ กันมา ปู่ย่าตายายเขาก็ว่า มีอยู่วันหนึ่ง เมล็ดข้าวถูกลมพัดมาจากไหนก็ไม่รู้ ก็ไปติดอยู่ในซอกหินเล็ก ๆ ในสระน้ำ ทีนี้พอถึงวันที่เขาเรียกขวัญก็ปรากฏว่ากลับไปไม่ได้ก็ติดอยู่ตรงนั้น” 

เมื่ออกไม่ได้ก็ไม่รู้จะทำยังไง จนกระทั่งมีปลากระดี่ตัวหนึ่งว่ายผ่านมา ตามธรรมชาติของปลากระดี่ก็คือ ปากมันจะแหลมเล็กยื่นออกมา ปลายหางก็เรียว ต่างจากปลาอื่น ๆ ที่ปากกว้าง หางแฉก”

ข้าวเปลือก พอเห็นปลากระดี่ว่ายผ่านมา ก็รีบพูดอ้อนวอนให้ช่วยพาตนเองออกไปจากซอกหินเสียที เพราะถึงเวลาที่จะต้องกลับไปรับขวัญแล้ว  ปลากระดี่ก็รับคำด้วยดี เสร็จแล้วก็เอาหางเรียวของตัวอง พัดเมล็ดข้าวที่ติดอยู่ในซอกหินจนกระทั่งหลุดออกมา”

 

 จากนั้นก็เอาปากเรียวเล็กของมันดูดเมล็ดข้าวพาว่ายขึ้นไปบนผิวน้ำ พอพ้นน้ำขึ้นมาก็พ่นเมล็ดข้าวออกจากปากให้บินกลับไปเข้ายุ้งฉางตามที่เขาเรียกเขาสู่”

 

 เรื่องนี้พูดไปแล้วก็เหมือนกับว่า มันเป็นปลาที่ช่วยเก็บช่วยรวบรวมข้าวมาให้ชาวนาชาวไร่ ไม่ให้ตกให้หล่น ทำให้พอถึงเวลาเรียกขวัญข้าว ชาวบ้านเขาจึงต้องหาปลากระดี่มาร่วมในพิธีด้วยทุกครั้งเป็นสัญลักษณ์ของความสมบูรณ์ว่ายังงั้นเถอะ  ก็เล่ากันมาแบบนี้มาเรื่อย ๆ” 

 

ครับ – ได้ฟังตำนานปลากระดี่จากลุงนิตย์แล้ว ก็ทำให้หายข้องใจไปได้เปลาะหนึ่งว่า ทำไมเครื่องเซ่นไหว้ในพิธีเรียกขวัญข้าว จึงต้องมีปลากระดี่วางเคียงมาด้วยทุกครั้ง

 

แต่ถึงยังไง ๆ “ชาวบ้านบัว” ก็ยังเชื่อว่า ในบางที่บางถิ่น ตำนานเรื่องนี้อาจจะมีการเล่าที่แตกต่างกันไปในอีกหลายแง่หลายมุม บ้านใครก็บ้านมัน! ถิ่นใครก็ถิ่นมัน! 

 

บ้านไหน -- ถิ่นใคร มีเรื่องตำนานปลากระดี่ว่าอย่างไร ? ถ้าหากพอที่จะเล่าสู่กันฟังเพื่อเป็นวิทยาทาน นั่นก็ดูจะเป็นเรื่องที่น่ายินดีเป็นอย่างยิ่ง

ลากันไปก่อน  สวัสดีครับ

 





อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
มะอึก วันที่ : 17/02/2011 เวลา : 12.48 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/panakom

อึ้ง.....

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

<< กุมภาพันธ์ 2011 >>
อา พฤ
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28          



[ Add to my favorite ] [ X ]