• insanetheater
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : insanetheater@hotmail.com
  • วันที่สร้าง : 2007-03-07
  • จำนวนเรื่อง : 402
  • จำนวนผู้ชม : 625347
  • ส่ง msg :
  • โหวต 87 คน
รูปเงาแห่งเสียง
ศิลปวัฒนธรรม / สังคม-การเมือง
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/insanetheater
วันเสาร์ ที่ 3 มีนาคม 2555
Posted by insanetheater , ผู้อ่าน : 8576 , 12:16:34 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

เวิ้งวิภาษ หนังสือพิมพ์สยามรัฐรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 2 มีนาคม 2555

อติภพ ภัทรเดชไพศาล

ดนตรีไทยเป็นวิชาที่ถ่ายทอดกันด้วยวิธีมุขปาฐะ คือการบอกปากเปล่า การต่อเพลงต้องทำกับครูตัวต่อตัว และอาศัยการจำเพียงอย่างเดียวเท่านั้น

จึงไม่น่าแปลกใจที่หลักฐานโน้ตเพลงไทยที่เก่าแก่ที่สุดนั้น เราค้นพบจากจดหมายเหตุของชาวฝรั่งเศส คือนิโคลาส์ แชร์แวส และลาลูแบร์ ที่เข้ามาในสยามในรัชสมัยของพระนารายณ์

โดยในบันทึกของแชร์แวส ได้ลงภาพโน้ตเพลงๆ หนึ่งที่มีชื่อเพลงว่า Sout Chai ซึ่งมักถอดออกมาเป็นคำไทยว่า “สุดใจ” 

เพลงๆ นี้มีโน้ตเป็นทำนองสองแนว เหมือนกับโน้ตเพลงสำหรับเปียโนที่แยกเป็นมือซ้ายและมือขวา อีกทั้งท่วงทำนองและการประสานเสียงยังมีลักษณะเป็นตะวันตกอย่างมาก โดยพูดได้ว่าไม่มีเค้าความเป็นดนตรีสยาม หรือแม้กระทั่งดนตรีตะวันออกอยู่เลยสักนิดเดียว

มีก็แต่เนื้อร้องที่เขียนขึ้นประกอบทำนองเท่านั้น ที่ดูจะเป็นภาษาไทย แต่ก็ไม่สามารถทำความเข้าใจได้ทั้งหมด ซึ่งอาจจะเป็นเพราะการถอดเสียงไทยเป็นอักษรฝรั่งเศสนั้นมีข้อจำกัดในเรื่องความแม่นยำ หรืออาจเป็นเพราะคำที่บันทึกนั้นไว้เป็นคำโบราณที่เราขาดความเข้าใจไปแล้วก็ได้ เช่นในวรรคแรกๆ ที่ว่า

สุดใจเอย สายเจ้าจะจำพระไปสู่อัน

นะนูอันเจ้ามาชิดตักพี่บ้าน

(ถอดคำโดยสมเด็จฯ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์)

ส่วนในจดหมายเหตุของลาลูแบร์นั้น ตีพิมพ์โน้ตเพลงสยามเพลงหนึ่งที่ชื่อว่า A Siamese Song โดยไม่ได้บอกที่มาที่ไปแต่อย่างใด แต่เนื่องด้วยเนื้อร้องเพลงๆ นี้ขึ้นต้นด้วยคำว่า Say Samon จึงนิยมเรียกชื่อเพลงนี้กันว่า “สายสมร”

ในบันทึกของลาลูแบร์ (ที่เข้ามาพำนักอยู่ในสยามเพียง 3 เดือน) มีหลายแห่งที่กล่าวถึงดนตรีและนาฏศิลป์ของชาวสยาม จึงเป็นไปได้ว่าลาลูแบร์จะเป็นผู้จดบันทึกโน้ตเพลงนี้ไว้ด้วยตนเอง

ลาลูแบร์ให้ความสนใจกับดนตรีสยามและบันทึกข้อมูลจำนวนหนึ่งเกี่ยวกับเครื่องดนตรีของชาวสยาม ซึ่งนับเป็นเรื่องสำคัญที่ทำให้เราได้ทราบว่าในสมัยพระนารายณ์นั้นเรามีเครื่องดนตรีอะไรแล้วบ้าง

เครื่องเหล่านี้มีตัวอย่างเช่น Tapon (ตะโพน) Pat Cong (พาทย์ฆ้อง - น่าจะหมายถึงฆ้องวง) และที่น่าสนใจคือเครื่องดนตรีชนิดหนึ่งที่ลาลูแบร์บันทึกไว้ว่าเป็นเครื่องสี มีสายสามสาย โดยเรียกเครื่องดนตรีชนิดนี้ว่า Tro

เพราะเมื่อพิจารณาจากคำอธิบายแล้ว เครื่องดนตรีชนิดนี้ย่อมหมายถึงซอสามสายแน่ๆ แต่การที่ลาลูแบร์บันทึกการออกเสียงคำๆ นี้ด้วยอักษรฝรั่งเศสว่า Tro นั้นย่อมหมายความว่าผู้คนในสมัยพระนารายณ์ยังคงเรียกเครื่องดนตรีชนิดนี้ว่า “ตรัว” ด้วยสำเนียงเดียวกับภาษาเขมรนั่นเอง

ตรงกับคำในกำสรวลสมุทรที่บันทึกถึงซอไว้ว่า

สยงแฉ่งสยงสาว “ทรอ”   ข่าวชู้

แต่การที่ลาลูแบร์ไม่ได้บันทึกถึงระนาดไว้ ก็ไม่ควรหมายความว่าสมัยนั้นยังไม่มีระนาด เพราะวัฒนธรรมไม้ไผ่ลักษณะนี้มีมานานนับพันปีแล้ว และพบแพร่หลายอยู่ทั่วไปในภูมิภาคต่างๆ แต่โบราณ

เพลงสายสมรที่ลาลูแบร์จดบันทึกไว้เป็นโน้ตเพลงทำนองเดียว (คือไม่มีเสียงประสาน) และดูเหมือนว่าจะเป็นการบันทึกจากเสียงร้อง เนื่องด้วยมีการกำกับเนื้อเพลงควบคู่ไปกับตัวโน้ตตลอดจนจบ

แต่จากการบรรเลงตามโน้ต จะพบว่าท่วงทำนองออกจะมีลักษณะตะกุกตะกัก มีการบันทึกโน้ตผิดหลักเกณฑ์หลายแห่ง ขาดๆ เกินๆ และไม่สะดวกแก่การขับร้องเป็นอย่างยิ่ง

ถ้าให้ผมเดา ผมขอเดาว่าลาลูแบร์คงไม่ใช่นักดนตรีอาชีพ และไม่เก่งพอที่จะเก็บรายละเอียดทั้งหมดของเสียงร้องได้ โดยเฉพาะในกรณีที่เสียงร้องนั้นมีการเอื้อน ดังนั้นการบันทึกโน้ตเพลงนี้คงมีหลายๆ แห่งหลายๆ ที่ที่ลาลูแบร์บันทึกตกหรือขาดไปแน่ๆ

“โน้ต” เพลงสายสมรในบันทึกของลาลูแบร์ จึงเป็นเพียงชิ้นส่วนที่วิ่นแหว่งของเพลงๆ นี้เท่านั้น (ในกรณีที่เพลงๆ นี้มีอยู่จริง)

แต่ “โน้ต” เพลงสายสมรชิ้นนี้กลับถูกสถาปนาให้กลายเป็นเพลงไทยโบราณที่ทรงคุณค่าในปี พ.ศ. 2483 เมื่อพระเจนดุริยางค์นำไปเรียบเรียงใหม่สำหรับวงออร์เคสตรา และใช้เป็นดนตรีประกอบภาพยนตร์เรื่อง พระเจ้าช้างเผือก ที่ปรีดี พนมยงค์ เป็นผู้อำนวยการสร้างและเขียนบท

การสร้างภาพยนตร์เรื่องนี้ มีจุดประสงค์เพื่อส่งเข้าชิงรางวัลสันติภาพที่สหรัฐอเมริกาใน พ.ศ. 2484 (ดังนั้นภาพยนตร์เรื่องนี้จึงใช้บทสนทนาภาษาอังกฤษทั้งเรื่อง) จึงเห็นได้ชัดว่า ทุกสิ่งทุกอย่างในภาพยนตร์เรื่องนี้จงใจแสดงออกซึ่งความเป็นไทย และการมีตัวตนของรัฐไทยในโลกสมัยใหม่

การสืบย้อนกับไปหาอารยธรรมโบราณอย่างเพลงสายสมรเป็นเรื่องจำเป็น เพราะอารยธรรมอันเก่าแก่นั้นย่อมยืนยันถึงการมีตัวตนอันยาวนานและยิ่งใหญ่ของสยาม

แต่การนำ “โน้ต” เพลงๆ นี้มาบรรเลงอย่างทื่อตรงของพระเจนดุริยางค์ บวกกับความพยายามที่จะทำเพลงนี้ให้มีลักษณะยิ่งใหญ่อลังการ กลับเป็นการเปลี่ยนบุคลิกของเพลงๆ นี้ ที่ตามเนื้อร้อง (ว่าด้วยเรื่องความรักระหว่างชายหนุ่มหญิงสาว) แล้วควรจะเป็นเพลงไทยช้าๆ สองชั้นธรรมดา เรียบๆ ง่ายๆ ให้กลายเป็นเพลงที่เคร่งขรึมและทรงพลังในลักษณะเพลงมาร์ชของทหารไปเสียอย่างนั้น

แต่นี่ก็เป็นชาตินิยม-ทหารนิยมแบบไทยๆ ที่เป็นไปอย่างสอดคล้องกับการเริ่มต้นเถลิงอำนาจของจอมพล ป. พิบูลสงครามในช่วงเวลานั้นพอดี



ภาพยนตร์เรื่องพระเจ้าช้างเผือก





แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

กาลเมื่อก่อนนั้นก็เป็นดินเป็นหญ้าเป็นฟ้าเป็นแถน ผีแลคนเที่ยวไปมาหากันบ่ขาด...

Thailand Philharmonic Orchestra 10 November 2007

View All
<< มีนาคม 2012 >>
อา พฤ
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30 31



[ Add to my favorite ] [ X ]