• insanetheater
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : insanetheater@hotmail.com
  • วันที่สร้าง : 2007-03-07
  • จำนวนเรื่อง : 402
  • จำนวนผู้ชม : 620635
  • ส่ง msg :
  • โหวต 87 คน
รูปเงาแห่งเสียง
ศิลปวัฒนธรรม / สังคม-การเมือง
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/insanetheater
วันเสาร์ ที่ 17 พฤศจิกายน 2555
Posted by insanetheater , ผู้อ่าน : 3617 , 00:31:14 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

เวิ้งวิภาษ หนังสือพิมพ์สยามรัฐรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 16 พฤศจิกายน 2555

อติภพ ภัทรเดชไพศาล

 

ในหนังสือเรือพระราชพิธี และเห่เรือมาจากไหน? ของสุจิตต์ วงษ์เทศ (พิมพ์ พ.ศ. 2554) อธิบายถึงประเพณีการเห่เรือไว้ว่า

เห่เรือในกระบวนพยุหยาตราทางชลมารค เป็นประเพณีที่เพิ่งสร้างใหม่ในยุคกรุงรัตนโกสินทร์

น่าเชื่อว่าเริ่มมีในละครและเพลงดนตรีที่สมเด็จฯ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ทรงสร้างสรรค์ขึ้นในแผ่นดินพระพุทธเจ้าหลวง รัชกาลที่ 5 เพราะถึงขณะนี้ยังไม่มีหลักฐานตรงว่ายุคกรุงศรีอยุธยามีเห่เรือแบบเดียวกับที่มีทุกวันนี้ แต่มีผู้พบว่าแรกมีในรัชกาลที่ 4 แล้ว

สุจิตต์กล่าวว่าการเห่เรือไม่น่าจะมีรากเหง้าที่เนิ่นนานถึงสมัยอยุธยา เพราะไม่พบประเพณีนี้ในกฎมณเฑียรบาล

จะมีก็แต่การละเล่นในขบวนพยุหยาตรา ที่ระบุไว้ให้มีเรือสำคัญสองลำขนาบซ้ายขวา ซึ่งระบุไว้ว่า ซ้ายดนตรี ขวามโหรี

หมายถึงเรือลำซ้ายเป็นเรือที่มีวงดนตรี เล่นเพลงศักดิ์สิทธิ์ยอพระเกียรติ ส่วนเรือลำขวามีวงมโหรี  ประโคมบรรเลงเพลงสนุกสนานเห่โห่โต้ตอบคร่ำครวญเชิงสังวาสไปตลอดทางเสด็จ

ไม่พบข้อความที่ระบุถึงการเห่เรือแบบในปัจจุบัน

ซึ่งก็ควรจะเป็นอย่างนั้น โดยเฉพาะเมื่อคิดถึงสมัยอยุธยาที่เรายังคงไม่มีเครื่องขยายเสียงใช้งาน ย่อมเป็นไปไม่ได้เลยที่การเห่เรือด้วยเจ้าพนักงานจะได้ยินไปทั่วคุ้งน้ำที่ใหญ่โตกว้างขวาง

นอกจากนั้นการที่บางคนอ้างกลับไปถึงพระนิพนธ์เห่เรือของเจ้าฟ้าธรรมาธิเบศร (เจ้าฟ้ากุ้ง) ก็เป็นการอ้างอย่างลากเข้าความ เพราะคำว่าเห่นั้นมีความหมายรวมๆ หมายถึง “ทำนองขับลำนำเพื่อวิงวอนร้องขอ หรือทำให้เพลินใจแล้วเคลิบเคลิ้มถึงหลับไปก็ได้”

ดังนั้นบทกวีที่ว่าด้วยการ “เห่” ของเจ้าฟ้ากุ้งจึงมีมากและหลากหลาย ทั้งเห่เรือ เห่สังวาส เห่ครวญ กระทั่งเรื่องกากี ท่านก็ยังนับเป็น บท “เห่” เรื่องกากี

พระนิพนธ์ของเจ้าฟ้ากุ้งจึงไม่ใช่หลักฐานยืนยันถึงพิธีเห่เรือในอยุธยา ซึ่งไม่เคยมีอยู่จริง

ถ้าพูดด้วยภาษาแบบที่นักวิชาการมักใช้กัน ผมคิดว่าพิธีเห่เรือนี้คงจัดอยู่ในประเภทที่เรียกว่า “ประเพณีประดิษฐ์

เท่าที่ผมเข้าใจ ประเพณีแบบนี้เป็นสิ่งที่ถูกสร้างขึ้นใหม่ โดยเฉพาะในช่วงหัวเลี้ยวหัวต่อของการย่างเข้าสู่ยุคสมัยใหม่ และมีที่มาเชื่อมโยงกับการธำรงรักษาอดีตกาลของชาติ ในยุโรป เกิดประเพณีประดิษฐ์ขึ้นเป็นจำนวนมากในช่วงราว พ.ศ. 2410 - 2460

ประเพณีประดิษฐ์จึงแยกไม่ออกจากความเป็นรัฐชาติแบบสมัยใหม่

หัวใจของประเพณีเหล่านี้จึงไม่ใช่ “อดีต” ที่ผ่านพ้นไปแล้ว แต่เป็นการสืบทอด ส่งผ่านไปยัง “อนาคต” เพื่อความมั่นใจในการดำรงอยู่ของรัฐชาติ

ประเพณีประดิษฐ์มีตัวอย่างเช่นชุดประจำชาติ (ที่ไม่เคยมีอยู่จริง) นาฏศิลป์ที่ถูกจัดระเบียบใหม่ (หรือกระทั่งสร้างขึ้นใหม่) โดยรัฐหรือชนชั้นนำ

หรือเพลงไทย (เดิม) ที่ถูกยกขึ้นเป็นสมบัติของชาติไทยทั้งชาติ ทั้งๆ ที่เพลงไทยที่เรารู้จักกันทุกวันนี้เป็นเพียงการละเล่นของคนจำนวนน้อยในลุ่มน้ำเจ้าพระยาเท่านั้น

หรือที่ชัดๆ กว่านั้นก็คือประเพณีรำวง ที่เพิ่งถูกสร้างขึ้นในสมัยของจอมพล ป. พิบูลสงครามนี่เอง

ผมเข้าใจว่าประเพณีประดิษฐ์ ยังครอบคลุมไปถึงเรื่องวาทกรรมต่างๆ ที่ถูกสร้างขึ้นโดยรัฐหรือชนชั้นนำ เช่นที่คนไทยมักถูกทำให้เชื่อว่า ความเป็นคนไทยนั้นหมายถึงการเป็นคนรักสงบ แต่ถึงรบไม่ขลาด (ซึ่งคงจะหมายถึงรบกันเอง ฆ่ากันเองมากกว่าจะไปรบไปฆ่ากับคนอื่น)

หรืออย่างความเชื่อที่ว่าเกิดเป็นคนไทยต้องกินเผ็ด เป็นต้น

ประเพณีประดิษฐ์มีทั้งคุณและโทษ ในส่วนของคุณนั้นก็คือการตั้งรับกับความเปลี่ยนแปลงของความเป็นสมัยใหม่ การสร้างความสามัคคีขึ้นในบางสถานการณ์ นอกจากนั้น ในบางกรณียังเป็นการนำเสนอความหลากหลายทางวัฒนธรรม ให้ปรากฏบทบาทขึ้นมาในรัฐชาติด้วย 

เช่น ประเพณีการกินเจ ที่อาจแสดงภาพของชาวจีนซึ่งหลอมรวมเป็นหนึ่งเดียวกับคนไทยได้เป็นอย่างดี

แต่ความเชื่อหรือประเพณีประดิษฐ์หลายๆ อย่าง ก็อาจนำผู้คนไปสู่ความคิดที่ล้าหลัง ไม่เป็นประชาธิปไตย และคลั่งชาติแบบขาดสติ ซึ่งผมออกจะสงสัยอยู่เหมือนกันว่า “การปฏิวัติรัฐประหาร” นั้นถือเป็นประเพณีหรือไม่ สำหรับบ้านนี้เมืองนี้

แต่ดูเหมือนโชคยังเข้าข้างเรา ที่ในปัจจุบันทหารดีๆ จำนวนมาก ดูเหมือนจะรู้เท่าทันความเป็นไปของโลก และมีท่าทีเป็นปฏิปักษ์ต่อความ (สิ้น) คิดนี้อย่างค่อนข้างชัดเจน





อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 4 (0)
insanetheater วันที่ : 12/04/2016 เวลา : 16.35 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/insanetheater
  Anything too stupid to be said is sung (Voltaire)   

https://en.wikipedia.org/wiki/Invented_tradition

ความคิดเห็นที่ 3 (0)
insanetheater วันที่ : 12/04/2016 เวลา : 16.34 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/insanetheater
  Anything too stupid to be said is sung (Voltaire)   

ถ้าอยากทราบรายละเอียดรบกวนอ่านที่นี่นะครับ มันเป็นเรื่อง invented tradition ของ E. J. Hobsbawm ครับ

ความคิดเห็นที่ 2 (0)
เคียงดิน วันที่ : 01/03/2016 เวลา : 09.20 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/keangdin
รั ก แ ค่ ว า ท ก ร ร ม  อำ พ  ร า ง

ค้นงาน มาเจอประเดิษฐ์สร้างที่นี่ด้วย

อยากให้ตอบคำถามพี่นิกูลค่ะ

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
ni_gul วันที่ : 17/11/2012 เวลา : 02.50 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/mettapc
"ทุกคนก็มีจิตใจที่จะรักกัน ทุกคนมีจิตใจที่จะช่วยกันทำอะไรต่างๆ โดยที่เป็นสิ่งที่เป็นมงคล ไม่ทะเลาะกัน. แค่นี้ก็พอ ขอแค่นี้" พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (๔ ธ.ค. ๒๕๓๗) สาธุ! คนไทยทำได้แล้วค่ะ - สมานมหัศจรรย์ | ๐สมาน มือไทยเทศทั้ง_โลกา, สมาน มิตรใส่ใจพา_ช่วยได้, สมาน แผลใส่ยาทา_ยังชั่ว, สมาน ชาติเสียสละไซร้_เพื่อเกื้อมหัศจรรย์ http://oknation.nationtv.tv/blog/mettapc/2018/07/17/entry-2 

แล้วเพลงเรือของชาวอยุธยาและบ้านเมืองแถบนี้ ที่ร้องเล่นกันหน้าทำนา หรือหลังทำนาเล่ามีที่มาเกี่ยวข้องกันไหม?
ขึ้นชื่อว่าประเพณีก็ประดิษฐ์ทั้งนั้น แล้วประดิษฐ์สมัยรัฐชาติแล้วมันดี หรือไม่ดี...?
จากที่วิภาษกันมาดูจะติมากกว่าชม แล้วมันได้ประโยชน์อย่างไรและแก่ใครบ้าง?

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

กาลเมื่อก่อนนั้นก็เป็นดินเป็นหญ้าเป็นฟ้าเป็นแถน ผีแลคนเที่ยวไปมาหากันบ่ขาด...

Thailand Philharmonic Orchestra 10 November 2007

View All
<< พฤศจิกายน 2012 >>
อา พฤ
        1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28 29 30  



[ Add to my favorite ] [ X ]