• insanetheater
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : insanetheater@hotmail.com
  • วันที่สร้าง : 2007-03-07
  • จำนวนเรื่อง : 402
  • จำนวนผู้ชม : 621082
  • ส่ง msg :
  • โหวต 87 คน
รูปเงาแห่งเสียง
ศิลปวัฒนธรรม / สังคม-การเมือง
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/insanetheater
วันพุธ ที่ 25 กันยายน 2556
Posted by insanetheater , ผู้อ่าน : 3313 , 13:58:42 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

เวิ้งวิภาษ หนังสือพิมพ์สยามรัฐรายวัน ฉบับประจำวันศุกร์ที่ 6 กันยายน 2556

อติภพ ภัทรเดชไพศาล

 

ร่องรอยแรกสุดของภาพเขียนสีหรือลายแต้มต่างๆ ในดินแดนสุวรรณภูมิน่าจะมีรากฐานมาจากรอยเลือดที่ป้ายลงบนร่างกายหรือสิ่งของ ซึ่งเกี่ยวพันอยู่กับความเชื่อในศาสนาผี และความเชื่อเรื่องสัตว์ศักดิ์สิทธิ์หรือพืชพรรณบางอย่าง

ซึ่งหมายถึงสัญลักษณ์ประจำเผ่าพันธุ์และตระกูล (totem)

เช่นการเอาเลือดป้ายตามตัวให้มีรูปร่างคล้ายกบ หรือจระเข้ หรือบางทีก็ใช้ของมีคมแทงตามร่างกายให้เกิดบาดแผล เป็นลวดลายคล้ายสัตว์ ซึ่งเป็นต้นแบบของ “การสักร่างกาย” ในปัจจุบัน

ลายแต้ม” หมายถึงการเขียนภาพหรือแกะสลักเป็นเส้นสายต่างๆ บางทีก็ใช้เรียกสถานที่ที่มีรูปเขียน เช่น ถ้ำผาลาย ที่สกลนคร หรือ ผาแต้ม ที่ อุบลราชธานี เป็นต้น

ลายแต้มหรือภาพเขียนสีพบได้ตั้งแต่ในยุคก่อนประวัติศาสตร์ราว 3,000 ปีมาแล้ว ทั่วอาณาเขตดินแดนอุษาคเนย์

โดยบริเวณที่มักพบลายแต้มเก่าแก่เหล่านี้ ล้วนเป็นสถานที่สำคัญ เป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของคนในยุคก่อนประวัติศาสตร์ทั้งสิ้น มักเป็นทำเลที่มีความโดดเด่นเชิงภูมิศาสตร์ เช่นบนเพิงผา หน้าผา โขดหิน หรือในถ้ำ ก็มี

สถานที่เหล่านี้น่าจะใช้ประกอบพิธีกรรมสำคัญต่างๆ รวมถึงอาจเป็นที่เก็บศพ ฝังศพของผู้มีความสำคัญระดับหัวหน้าเผ่าหรือหมอผี

ภาพเขียนสีตามผนังเหล่านี้ น่าจะมีพัฒนาการมาพร้อมๆ กับงาน “เขียนลาย” เช่นการเขียนลายบนหม้อบ้านเชียง ซึ่งมีอายุราว 2,500 ปีมาแล้ว

การเขียนลายสีเป็นอีกเทคนิควิธีที่น่าสนใจอย่างยิ่ง โดยเฉพาะการเขียนลายก้นหอย ซึ่งเรียกกันว่า “ลายขวัญ” เพราะเชื่อมโยงไปถึงความเชื่อดึกดำบรรพ์ของคนอุษาคเนย์เรื่อง “ขวัญ

ขวัญ” เป็นความเชื่อของชาวสุวรรณภูมิดั้งเดิม (ก่อนรับคติเรื่อง “วิญญาณ” จากพุทธศาสนา) โดยคนแต่ก่อนเชื่อว่า “ขวัญ” เป็นสิ่งที่ไม่ตาย แม้เจ้าของขวัญจะตายไปแล้วก็ตาม ขวัญจะยังคงล่องลอยไปรวมพลังกับขวัญของบรรพชนคนก่อนๆ เพื่อดูแลปกป้องคนรุ่นใหม่ และบันดาลให้เกิดความอุดมสมบูรณ์

ลายเขียนเป็นวงกลมก้นหอยซ้อนไปมาหลายชั้นบนหม้อบ้านเชียง มีลักษณะเดียวกันกับสิ่งที่เรียกว่า “ขวัญ” บนร่างกายมนุษย์และสัตว์ คือการหมุนเป็นเกลียวของเส้นผมที่กลางกระหม่อม

การเขียนลายขวัญบนหม้อ จึงสืบเนื่องอยู่กับความเชื่อเรื่องการเรียก “ขวัญ” ใส่หม้อ อันเป็นพิธีกรรมหนึ่งของคนดึกดำบรรพ์ ที่เชื่อว่าการเรียกขวัญใส่หม้อจะทำให้ขวัญอยู่เป็นที่เป็นทาง ไม่ร่อนเร่พเนจร

การเขียนลวดลายในลักษณะ pattern นี้ ยังพบได้อีกในงานทอผ้า ดังปรากฏลายผ้าทอเป็น pattern ลวดลายต่างๆ ทั้งเรียบง่ายทั้งซับซ้อน อีกทั้งยังพบลวดลายผ้าทอออกแบบเป็นรูปสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ต่างๆ เช่นเดียวกับในภาพเขียนสีด้วย

“ลายไทย” หรือ “ลายกระหนก” ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน เป็นลวดลายของงานช่างอินเดีย เพิ่งเผยแพร่สู่ดินแดนสุวรรณภูมิเมื่อราว พ.ศ. 1000

ลายกระหนกจึงผูกติดอยู่กับความเชื่อทางพุทธศาสนา แต่มีพัฒนาการที่แตกต่างกันออกไปในแต่ละท้องถิ่นและเปลี่ยนแปลงไปตามยุคสมัย

ในภาษาไทย คำว่า ลายกระหนก คงเกิดขึ้นในราวสมัยอยุธยาตอนปลาย โดยคำคำนี้ใช้เรียกตู้ลายทอง (ตู้ลายรดน้ำ) มาก่อน เพราะดั้งเดิมแล้ว คำว่า “กระหนก” แปลว่า “ทอง” แต่นานเข้า ความหมายจึงเลือนกลายเป็นหมายถึงลวดลายที่ปลายหยักสะบัดของลายทอง อย่างที่เราเข้าใจกันในทุกวันนี้

ลายกระหนกมีพัฒนาการที่สืบเนื่องยาวนาน และยังคงได้รับการพัฒนาต่อยอดโดยศิลปินชั้นแนวหน้าหลายคนในปัจจุบัน ทั้ง อังคาร กัลยาณพงศ์ ถวัลย์ ดัชนี และ เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์

ดังนั้น นอกจากในงานจิตรกรรมประเพณีแล้ว ลายกระหนกจึงยังคงมีที่ทางอยู่ในวงการศิลปะสมัยใหม่ได้อย่างเต็มตัว 

ผิดไปจากลายผ้าทอและลายขวัญ ซึ่งถูกเหยียดลงเป็นเพียงงานประดับตกแต่ง (decoration) และไม่ได้รับการใส่ใจจากสังคมไทยมากนัก

ทั้งๆ ที่ในความเป็นจริงแล้ว pattern ลายขวัญและลายผ้าทอต่างหาก ที่เก่าแก่ และเป็นสมบัติดั้งเดิมของดินแดนสุวรรณภูมิแท้ๆ

(อ่านบทบรรยายของ สุจิตต์ วงษ์เทศ เรื่อง “เส้นสายลายแต้ม ยุคดึกดำบรรพ์ ก่อนรับลายกระหนกจากอินเดีย” เพิ่มเติมได้ที่ http://www.sujitwongthes.com/wp-content/uploads/2013/08/laitam190856.pdf)

ลายเส้นจำลองลายเขียนสีบนเครื่องปั้นดินเผาบ้านเชียง จากหนังสือ วัฒนธรรมบ้านเชียงในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ โดย ชิน อยู่ดี





อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 2 (0)
ni_gul วันที่ : 06/11/2014 เวลา : 09.17 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/mettapc
"ทุกคนก็มีจิตใจที่จะรักกัน ทุกคนมีจิตใจที่จะช่วยกันทำอะไรต่างๆ โดยที่เป็นสิ่งที่เป็นมงคล ไม่ทะเลาะกัน. แค่นี้ก็พอ ขอแค่นี้" พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (๔ ธ.ค. ๒๕๓๗) สาธุ! คนไทยทำได้แล้วค่ะ - สมานมหัศจรรย์ | ๐สมาน มือไทยเทศทั้ง_โลกา, สมาน มิตรใส่ใจพา_ช่วยได้, สมาน แผลใส่ยาทา_ยังชั่ว, สมาน ชาติเสียสละไซร้_เพื่อเกื้อมหัศจรรย์ http://oknation.nationtv.tv/blog/mettapc/2018/07/17/entry-2 

ไปเห็นตำราเรียนนี้มา นี่คงเป็นที่มาของข้อสรุปที่ว่าลายกระหนกเป็นลวดลายของงานช่างอินเดีย ที่มาสู่สุวรรณภูมิเมื่อราว พ.ศ. 1000
http://www.teacher.ssru.ac.th/reudee_ni/file.php/1/Book-Benjarong/9-c4.pdf

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
ni_gul วันที่ : 06/11/2014 เวลา : 09.08 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/mettapc
"ทุกคนก็มีจิตใจที่จะรักกัน ทุกคนมีจิตใจที่จะช่วยกันทำอะไรต่างๆ โดยที่เป็นสิ่งที่เป็นมงคล ไม่ทะเลาะกัน. แค่นี้ก็พอ ขอแค่นี้" พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช (๔ ธ.ค. ๒๕๓๗) สาธุ! คนไทยทำได้แล้วค่ะ - สมานมหัศจรรย์ | ๐สมาน มือไทยเทศทั้ง_โลกา, สมาน มิตรใส่ใจพา_ช่วยได้, สมาน แผลใส่ยาทา_ยังชั่ว, สมาน ชาติเสียสละไซร้_เพื่อเกื้อมหัศจรรย์ http://oknation.nationtv.tv/blog/mettapc/2018/07/17/entry-2 

“ลายไทย” หรือ “ลายกระหนก” ที่เรารู้จักกันในปัจจุบัน เป็นลวดลายของงานช่างอินเดีย เพิ่งเผยแพร่สู่ดินแดนสุวรรณภูมิเมื่อราว พ.ศ. 1000

... พิสูจน์จากอะไรหรือคะ

สมัยโบราณมีการค้าขายในภูมิภาคนี้กับอินเดียและกับจีนมาช้านาน ทั้งลูกปัด ผ้าทอ งานสำริด งานปั้น งานดินเผา กระเบื้องเคลือบ มีการสั่งผลิตลวดลายต่างๆ ตลอดมา เรายังเคยเห็นลายไทยๆ บนกังไส เราเคยเห็นดอกโบตั๋นในลายไทย อะไรคือวัฒนธรรมของใคร เราพิสูจน์กันอย่างไรคะ อยากให้ช่วยอธิบายให้พอนึกภาพออกสักนิด เพราะไม่เคยรู้เลยค่ะ

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

กาลเมื่อก่อนนั้นก็เป็นดินเป็นหญ้าเป็นฟ้าเป็นแถน ผีแลคนเที่ยวไปมาหากันบ่ขาด...

Thailand Philharmonic Orchestra 10 November 2007

View All
<< กันยายน 2013 >>
อา พฤ
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          



[ Add to my favorite ] [ X ]