*/
  • ningnong
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : thitiwuttor@gmail.com
  • วันที่สร้าง : 2007-12-01
  • จำนวนเรื่อง : 95
  • จำนวนผู้ชม : 446163
  • จำนวนผู้โหวต : 335
  • ส่ง msg :
  • โหวต 335 คน
วันพฤหัสบดี ที่ 29 ตุลาคม 2563
Posted by ningnong , ผู้อ่าน : 192 , 12:08:18 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

การบรรเลงดนตรีและขั้นตอนพิธีกรรมมงคลโกนจุก

           พิธีมงคลโกนจุก  ในสมัยอดีตเด็กชายหญิงจะมีการไว้จุก  ผมเปีย  ผมโก๊ะ  ผมแกละ ตามความเชื่อและขนบประเพณีของไทย  ซึ่งมีการเริ่มไว้หลังจากการโกนผมไฟของเด็กครอบอายุ  1  เดือน  ในปัจจุบันการไว้จุก  ผมเปีย  ผมโก๊ะ  ผมแกละ  ได้ลดน้อยลงพิธีกรรมความเชื่อมีการจางหายไป  การไว้นั้นเป็นความเชื่อว่าหากเด็กไว้จุก  ผมเปีย  ผมโก๊ะ  ผมแกละ  จะได้ความเมตตา   จากผู้ใหญ่ที่พบ  ในความเชื่อของแต่ละครอบครัวเด็กคนไหนที่เลี้ยงยากหรือมีอาการเจ็บป่วยบ่อยครั้งทางด้านครอบครัวบิดามารดาหรือผู้ปกครองจะมีการให้เด็กไว้จุกถือว่าเป็นการยกเด็กเป็นบุตรให้สิ่งศักดิ์สิทธ์ที่เคารพนับถือค่อยปกปักษ์ดูแล  มีการเป็นบนบานโดยการไว้จุก  ผมเปีย  ผมโก๊ะ  ผมแกละ  ถวายต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์  ให้เด็กอยู่รอดปลอดภัยและจะไว้จนเด็กอายุประมาณ  13  ปี เด็กผู้หญิงอายุประมาณ  11  ปี  จะมีพิธีกรรมการโกนจุก  ตามความเชื่อที่ได้ผ่านพ้นวัยเด็ก  เข้าสู่วัยหนุ่ม ซึ่งมีขั้นตอนพิธีกรรมความเชื่อและดนตรีบรรเลงประกอบพิธีกรรม  ดังนี้

          พิธีทำขวัญจุก  ขึ้นอยู่กับความต้องการของครอบครัวนั้น ๆ  ที่จะมีความประสงค์ในการจัดงานกี่วัน  ซึ้งการจัดงาน  อาจจะมี  2  วัน  หรือจัดงานเพียงวันเดียว  ซึ่งขั้นตอนจะมีการทำพิธีแบบศาสนาพุทธหรือการทำพิธีแบบพราหมณ์ในการทำขวัญ  หากมีการจัดงาน  2 วัน  ในช่วงเย็นของการจัดงานในวันแรก  หากเจ้าภาพจัดหาดนตรีมาบรรเลงประกอบพิธีสงฆ์และพิธีการทำขวัญจุก  ดนตรีจะทำการโหมโรงตามกาล  คือโหมโรงเย็น  บรรเลงเพลงเรื่องระหว่างการรอก่อนพิธีสงฆ์จะเริ่ม  ในส่วนของเจ้าภาพจะทำการโกนผมรอบ ๆ ของจุก  แล้วอาบน้ำแต่งตัวเด็กให้สวยงาม  นำปิ่นมาปักไว้ที่ผมสวมพวงมาลัยไว้รอบจุก  เมื่อพระมาถึงงาน  ดนตรีจะบรรเลงเพลงช้าเป็นการรับพระ  ในพิธีจะมีโต๊ะวางสำหรับพานใส่มีดโกนอุปกรณ์ต่าง ๆ สำหรับการตัดจุกไว้ในพิธีเตรียมสายสิญจน์ไว้สำหรับครอบที่จุกของเด็กในช่วงพระสงฆ์เจริญพระพุทธมนต์  เมื่อถึงเวลาจะนำเด็กเข้าสู่พิธีกรรมการฟังพระเจริญพระพุทธมนต์  เด็กที่จะเข้าพิธีทำขวัญจุกจะทำการจุดธูปเทียน  ดนตรีบรรเลงเพลงสาธุการ  พระสวดพระพุทธมนต์เสร็จขั้นตอนของพิธีทำขวัญจุกในรูปแบบของศาสนาพุทธ  ที่ไม่มีการทำขวัญจุกแบบพราหมณ์ที่มีหมอทำขวัญมาทำขวัญจุก

พิธีทำขวัญจุก

                    ในกรณีที่มีการทำขวัญจุกแบบศาสนาพราหมณ์  ที่มีหมอทำขวัญมาทำพิธีในขั้นตอนทำขวัญจุก  ซึ่งพิธีทำขวัญจะมีขั้นตอนคล้ายกับการ  “ทำขวัญนาค”  ผู้วิจัยจะกล่าวขั้นตอน อย่างละเอียดในการทำขวัญแบบการทำขวัญนาค  ซึ่งข้อแตกต่างการทำขวัญจุกและทำขวัญนาคนั้น จะมีข้อแตกต่างที่  การทำขวัญจุกจะมีบายศรีขนาดชั้นบายศรีเพียง  3  ชั้น  เนื่องจากการทำขวัญจุกทำให้แก่เด็ก  แตกต่างจากการทำขวัญนาคที่จะกำลังบวชเป็นพระ  จึงให้บายศรี  5  ชั้น  7  ชั้น     ในส่วนขั้นตอนของบายศรี  ในส่วนขั้นตอนทำขวัญกล่าวรายละเอียดน้อยกว่าการทำขวัญนาค  ซึ่งมีการตัดขึ้นตอนการว่า “นามนาค”  ออกไป  ซึ่งขั้นตอนการทำขวัญจุก  คือ การกล่าวชุมนุมเทวดา  การบูชาพระพุทธคุณ  การกล่าวปฏิสนธิ  การกล่อม  การสอน  การว่าบายศรี  การเรียกขวัญ  และพิธีเวียนเทียน  ลดรายเอียดบางส่วนออกไปตามความเหมาะสมของเด็กที่เข้าพิธีทำขวัญจุก  (ชนะ  ชำนิราชกิจ. สัมภาษณ์. 2562)   

                    พิธีโกนผมจุก  วันรุ่งขึ้นจะมีการจัดการโกนผมจุก  จะให้ให้เด็กอาบน้ำแต่งตัวโดยการนุ่งขาวห่มขาว  รอจนถึงเวลาเข้าพิธีสงฆ์  ในความเชื่อในช่วงนี้  แตกต่างจากพิธีกรรมงานมงคลพิธีอื่น ๆ ที่มีการบรรเลงโหมโรงเช้าก่อนเริ่มพิธีสงฆ์  ในพิธีโกนผมจุก  ดนตรีปี่พาทย์จะไม่มีการบรรเลงเพลงใด ๆ  ผู้เข้าร่วมจะไม่มีการพูดจาเสียงดัง  กระทำการใด ๆ ให้มีเสียงอึกทึกครึกโครม  เนื่องจากความเชื่อที่ว่า  “ขวัญจะหนีหายไป”  เจ้าภาพจะนำเด็กมานั่งตรงกลางของพิธี นำสายสิญจน์มาล้อมรอบที่จุกของเด็กและล้อมรอบผู้ร่วมเข้าพิธี  พระสงฆ์ทำการสวดพระพุทธมนต์ในบทเจริญมงคลคาถา “ชยันโต”  เมื่อพระสงฆ์สวดถึงบทที่กล่าวว่า “สีเส  ปะฐะวิโปกฺขะเร” ประธานในพิธีหรือญาติผู้ใหญ่จะทำการตัดจุกออก  ดนตรีไทยวงปี่พาทย์เริ่มบรรเลง  “โหมโรงเช้า  ตะโพนขึ้นเพลงสาธุการ”  ผู้ใหญ่หรือญาติที่เคารพนับถือเป็นคนตัดจุก

  

ช่างทำการตัดผมที่เหลือ

                     หลังจากนั้นจะให้ช่างโกนผมที่เหลือทั้งหมดให้เรียบร้อย  ผมจุกที่ตัดจะใส่กระทงบายศรีแล้วนำไปลอยในแม่น้ำ  ต่อด้วยญาติพี่น้องแขกที่มาร่วมงานรดน้ำพระพุทธมนต์ที่ทำในช่วงพิธีสงฆ์  ให้กับเด็กและให้ศีลให้พรกับเด็กมีความสุขในการดำรงชีวิตต่อ  เมื่อพิธีอาบน้ำมนต์ให้ศีลให้พรกับเด็กเสร็จเรียบร้อย  จะนำเด็กถวายภัตตาหาร  พระฉันภัตตาหาร  ดนตรีไทยบรรเลงเพลงฉิ่งพระฉัน  หรือบรรเลงเพลงสำหรับการขับกล่อม  ถวายเครื่องไทยธรรม พระสงฆ์อนุโมทนาและเดินทางกลับ  บรรเลงเพลง  พระเจ้าลอยถาด  เชิด  กราวรำ  จะเป็นเสร็จพิธีโกนผมจุก

                    พิธีโกนผมจุก  มีความเกี่ยวข้องกับ  “พิธีโกนจุกในพิธีตรียัมปวาย”  เป็นพิธีกรรมความเชื่อในการบูชาพระเจ้าในศาสนาพราหมณ์  ซึ่งเด็กที่เข้าร่วมในพิธีโกนจุกในพิธีตรียัมปวายจะไม่มีการเสียค่าใช่จ่ายใดๆทั้งสิ้น  เนื่องจากการจัดเป็นพิธีหลวง  ได้รับพระราชทานจากกองคลังส่วนหนึ่งและการบริจาคจากผู้ที่มากราบไหว้เทวสถาน  หากแต่ผู้เข้าร่วมโกนผมจุกสามารถบริจาคได้ตามกำลังทรัพย์  พิธีโกนจุกในพิธีตรียัมปวายเป็นการจัด  ในวันสุดท้ายของพิธีตรียัมปวาย  มีการจัดพิธีกรรมในโบสถ์พราหมณ์  ขั้นตอนพิธีกรรมแบบพราหมณ์  (ปิ๊บ คงลายทอง. สัมภาษณ์. 2562)                     

ดนตรีประกอบพิธีกรรมการโกนผมจุก  ทำหน้าที่การบรรเลงประกอบขั้นตอนก่อนพิธีสงฆ์และขั้นตอนของพิธีสงฆ์  หากมีการทำขวัญดนตรีจะมีการบรรเลงประกอบพิธีทำขวัญ  ซึ่งหมอทำขวัญจุก  แต่ละท่านจะมีกระบวนการในการแทรก  การร้อง  การแหล่ การละเล่นในแต่ละช่วงของการทำขวัญ  การบรรเลงดนตรีประกอบการทำขวัญจึงมีหน้าที่เข้าไปประกอบบรรเลงตามลักษณะของพิธีกรรมของหมอขวัญแต่ละท่านแตกต่างกันออกไป  ในส่วนพิธีกรรมของการตัดผมจุก  หากมีดนตรีบรรเลง  ดนตรียังมีทำหน้าในการบรรเลงในขั้นตอนการตัดผมจุกในพิธีในบทสวดพระพุทธมนต์  “ชะยันโต” หากแต่พิธีกรรมการทำขวัญจุกการโกนผมจุกได้จางหายไปในสังคมไทย  เนื่องจาก  การปรับเปลี่ยนทางวัฒนธรรม  การปรับเปลี่ยนทางด้านความเชื่อ  จึงทำให้พิธีกรรมในการไว้จุกโกนจุก  ผมเปีย  ผมโก๊ะ  ผมแกละ  ได้จางหายไปจากสังคมไทยในปัจจุบัน

                                                                         ฐิติวุฒิ สุขศิริวัฒน์


แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน