• สมคิด_สิงสง
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • วันที่สร้าง : 2008-05-20
  • จำนวนเรื่อง : 138
  • จำนวนผู้ชม : 172255
  • ส่ง msg :
  • โหวต 62 คน
สมคิด สิงสง www.somkhitsin.net
กวีนิพนธ์ เรื่องเล่า สารคดี ประสบการณ์ชีวิต
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/kongsongfang
วันพุธ ที่ 8 กันยายน 2553
Posted by สมคิด_สิงสง , ผู้อ่าน : 2175 , 06:26:44 น.  
หมวด : ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงพิชิตปรีชากร ข้าหลวงใหญ่หัวเมืองลาวกาวพระองค์แรก

๑๑. ลาวภายใต้การปกครองของสยาม (๒)

           เอาเป็นว่าพระเจ้าอนุวงศ์ได้ทำการกอบกู้เอกราช แต่ไม่ประสบความสำเร็จ ทำให้สยามทำลายเวียงจันทน์อย่างย่อยยับ และเชื้อเจ้าล้านช้างเวียงจันทน์ก็สิ้นสุดลงตั้งแต่บัดนั้นเป็นต้นมา (ค.ศ.๑๘๒๘ หรือ พ.ศ.๒๓๗๑) ส่วนอาณาจักรหลวงพระบาง และอาณาจักรจำปาสักยังคงมีเจ้าปกครองสืบสันตะติวงศ์ต่อมา

          ระหว่างปี ค.ศ.๑๘๘๐-๑๘๘๗ (พ.ศ.๒๔๒๓-๒๔๓๐) มีศึกจีนฮ่อเข้ามาปล้นชิงในแผ่นดินลาว เมื่อศึกจีนฮ่อสงบลงแล้วสยามจึงจัดการปกครองลาวเสียใหม่ โดยแบ่งอาณาจักรล้านช้างเวียงจันทน์ และอาณาจักรล้านช้างจำปาสักออกเป็น ๔ กอง หรือ ๔ ภาคในปี ค.ศ.๑๕๙๐ (พ.ศ.๒๔๓๓) ประกอบด้วย (๑) หัวเมืองลาวฝ่ายตะวันออก (๒) หัวเมืองลาวฝ่ายตะวันออกเฉียงเหนือ (๓) หัวเมืองลาวฝ่ายเหนือ และ (๔) หัวเมืองลาวฝ่ายกลาง

          หัวเมืองลาวฝ่ายตะวันออก ประกอบด้วยหัวเมืองเอก ๑๑ หัวเมืองคือ

           (๑) หัวเมืองเอกนครจำปาสัก มีเมืองขึ้น ๑๕ เมืองคือเมืองคำทองน้อย เมืองเซลำเพา เมืองโพนทอง เมืองนครเพ็ง เมืองกุสุมาลย์คีรี เมืองวาปีไพบูลย์ เมืองมะทุรสาผล เมืองสระพังภูผา เมืองอุทุมพร เมืองโดมประดิษฐ์ เมืองสุดวารี เมืองสุวรรณคีรี เมืองสุดสาคร เมืองวารินชำราบ และเมืองบัวบุณฑริก

           (๒) หัวเมืองเอกสีทันดร มีเมืองขึ้นคือเมืองมูลปาโมกข์

           (๓) หัวเมืองเอกคำทองใหญ่ มีเมืองขึ้นคือเมืองสะพาด

           (๔) หัวเมืองเอกเมืองสุรินทร์ มีเมืองขึ้นสองเมืองคือเมืองสุรพินนิคม และเมืองชุมพลบุรี

           (๕) หัวเมืองเอกเมืองสังขะ มีเมืองขึ้น ๓ เมืองคือเมืองพรมขัณฑ์ (ปัจจุบันอยู่ในเขมร)

           (๖) หัวเมืองเอกเมืองขุขันธ์ มีเมืองขึ้น ๔ เมืองคือเมืองมโนไพร เมืองกันทรลัก เมืองอุทุมพรพิสัย และเมืองภูวดลสะอาง

           หัวเมืองเอกอีก ๕ หัวเมืองไม่ปรากฏว่ามีหัวเมืองขึ้นคือ

           (๗) หัวเมืองเอกเมืองเชียงแตง (คือเมืองสตรึงเตร็ง ฝรั่งเศสยกไปขึ้นเขมร ใน ค.ศ.๑๙๐๔)

           (๘) หัวเมืองเอกเมืองแสนปาง (ฝรั่งเศสยกไปขึ้นเขมรพร้อมเมืองเชียงแตง)

           (๙) หัวเมืองเอกเมืองอัตปือ

           (๑๐) หัวเมืองเอกเมืองสาระวัน และ

           (๑๑) หัวเมืองเอกเมืองเดชอุดม

           หัวเมืองลาวฝ่ายตะวันออกเฉียงเหนือ ประกอบด้วยหัวเมืองเอก ๑๒ หัวเมืองคือ

           (๑) หัวเมืองเอกเมืองอุบล มีเมืองขึ้น ๗ เมืองคือเมืองเสนางคนิคม เมืองพิมูนมังสาหาร เมืองตระการพืชผล เมืองมหาชนะชัย เมืองชานุมานมณฑล เมืองพนานิคม และเมืองเกษมสีมา

           (๒) หัวเมืองเอกเมืองร้อยเอ็ด มีเมืองขึ้นคือเมืองธวัชบุรี

           (๓) หัวเมืองเอกเมืองสุวรรณภูมิ มีเมืองขึ้น ๔ เมืองคือเมืองเกษตรวิสัย เมืองพนมไพร เมืองจตุรพักตร์พิมาน และเมืองพยัฆภูมิ

           (๔) หัวเมืองเอกเมืองกาฬสินธุ์ มีเมืองขึ้น ๕ เมืองคือเมืองแซงบาดาล เมืองกุฉินารายณ์ เมืองท่าขอนยาง เมืองกันทรวิชัย และเมืองสหัสขัณฑ์

           (๕) หัวเมืองเอกเมืองมหาสารคาม มีเมืองขึ้น ๒ เมืองคือเมืองวาปีปทุม และเมืองกุสุมพิสัย

           (๖) หัวเมืองเอกเมืองกมลาไสย มีเมืองขึ้นเมืองเดียวคือเมืองเสลภูมิ

           (๗) หัวเมืองเอกเมืองศรีสะเกษ มีเมืองขึ้นเมืองเดียวคือเมืองราศรีไสล

           (๘) หัวเมืองเอกเมืองเขมราฐ มีเมืองขึ้น ๔ เมืองคือเมืองโขงเจียม เมืองสะเมียะ เมืองคำเขื่อนแก้ว และเมืองอำนาจเจริญ

           (๙) หัวเมืองเอกเมืองสองคอนดอนดง มีเมืองขึ้น ๓ เมืองคือเมืองพะลาน เมืองลำเนาหนองผือ และเมืองพวง (ทั้ง ๓ เมืองนี้ปัจจุบันอยู่ในแขวงสะหวันนะเขด)

           (๑๐) หัวเมืองเอกเมืองนอง มีหัวเมืองขึ้น ๒ เมืองคือเมืองพิน และเมืองตะโปน (ทั้ง ๒ เมืองนี้ปัจจุบันอยู่ในแขวงสะหวันนะเขด)

           (๑๑) หัวเมืองเอกเมืองยโสธร (ไม่มีเมืองขึ้น) และ

           (๑๒) หัวเมืองเอกเมืองภูแล่นช้าง (ไม่มีเมืองขึ้น)

           หัวเมืองลาวฝ่ายเหนือ มีหัวเมืองเอก ๑๖ เมือง

           (๑) หัวเมืองเอกเมืองหนองคาย มีเมืองขึ้น ๖ เมืองคือเมืองเวียงจัน (เป็นเมืองร้างไปแล้ว) เมืองพานพร้าว เมืองเชียงคาน เมืองกุมภวาปี เมืองรัตนวาปี และเมืองทุรคมทรงสถิตย์

           (๒) หัวเมืองเอกเมืองเชียงขวาง มีเมืองขึ้น ๕ เมืองคือเมืองแสน เมืองงาน เมืองสุย เมืองจีม และเมืองมาน

           (๓) หัวเมืองเอกเมืองบริคันทนิคม มีเมืองขึ้นเมืองเดียวคือเมืองปะชุม (เวลานี้เป็นหมู่บ้านอยู่ใต้ปากซัน)

           (๔) หัวเมืองเอกเมืองคำม่วน มีเมืองขึ้น ๔ เมืองคือเมืองมหาไชยกองแก้ว เมืองชุมพร (แก้งกอก) เมืองวังมน และเมืองหาง (อยู่เหนือเมืองปากเซบั้งไฟ)

           (๕) หัวเมืองเอกเมืองมุกดาหาร มีเมืองขึ้น ๒ เมืองคือเมืองพาลุกากร และเมืองหนองสูง

           (๖) หัวเมืองเอกเมืองนครพนม มีเมืองขึ้น ๕ เมืองคือเมืองวัง เมืองเรณูนคร เมืองรามราช เมืองอาจสามารถ และเมืองอากาศอำนวย

           (๗) หัวเมืองเอกเมืองสกลนคร มีเมืองขึ้น ๔ เมืองคือเมืองกุสุมาลย์มณฑล เมืองพรรณานิคม เมืองวาริชภูมิ และเมืองโพธิ์ไพศาล

           (๘) หัวเมืองเอกเมืองขอนแก่น มีเมืองขึ้น ๔ เมืองคือเมืองพล เมืองภูเวียง เมืองมัญจาคีรี และเมืองคำพองน้อย (ปัจจุบันคือ อ.น้ำพอง)

           (๙) หัวเมืองเอกเมืองหล่มสัก มีเมืองขึ้นเมืองเดียวคือเมืองเลย

           (๑๐) หัวเมืองเอกเมืองบุรีรัมย์ มีเมืองขึ้นเมืองเดียวคือเมืองนางรอง

           ส่วนอีก ๖ หัวเมืองเอกไม่มีเมืองขึ้นคือ

           (๑๑) หัวเมืองเอกเมืองคำเกิด

           (๑๒) หัวเมืองเอกเมืองท่าอุเทน

           (๑๓) หัวเมืองเอกเมืองไชยะบุรี

           (๑๔) หัวเมืองเอกเมืองโพนพิสัย

           (๑๕) หัวเมืองเอกเมืองกมุทาสัย (หนองบัวลำภู) และ

           (๑๖) หัวเมืองเอกเมืองหนองหานใหญ่

           หัวเมืองเอกทั้ง ๑๖ หัวเมืองนี้ขึ้นต่อกรุงเทพฯ โดยตรง มีข้าหลวงขึ้นมาปกครอง โดยตั้งที่ว่าการข้าหลวงอยู่ที่เมืองหนองคาย ข้าหลวงคนแรกคือพระยาสุริยเดชวิเศษฤทธิ์

           หัวเมืองลาวฝ่ายกลาง ประกอบด้วยหัวเมืองเอก ๓ เมืองคือ

           (๑) หัวเมืองเอกเมืองนครราชสีมา มีเมืองขึ้นอยู่ ๘ เมืองคือเมืองพิมาย เมืองรัตนบุรี เมืองนครจันทึก เมืองปักทุงไชย เมืองพุทไธสง เมืองตะลุง (คือ อ.ประโคนชัยในปัจจุบัน) เมืองสูงเนิน และเมืองกะโทก (คือ อ.โชคชัย)

           (๒) หัวเมืองเอกเมืองชนบท มีเมืองขึ้น ๔ เมืองคือเมืองชัยภูมิ เมืองโนนลาว เมืองเกษตรสมบูรณ์ และเมืองจตุรัส

           (๓) หัวเมืองเอกเมืองภูเขียว ไม่มีเมืองขึ้น

           หัวเมืองลาวฝ่ายกลางนี้มีข้าหลวงขึ้นมาปกครอง มีที่ว่าการอยู่เมืองนครราชสีมา ข้าหลวงคนแรกคือพระพิเรนทรเทพ และมีที่ว่าการข้าหลวงใหญ่สูงสุดอยู่นครจำปาสัก ข้าหลวงใหญ่สูงสุดคนแรกคือพระยามหาอำมาตยาธิบดี

           “หัวเมืองเอกทั้ง ๔ ภาคนี้มี ๔๒ เมือง และหัวเมืองขึ้นของเมืองเอกมี ๑๐๔ เมือง ทั้งหมดรวมเป็น ๑๔๖ เมืองนี้ มีคนลาวเป็นเจ้าเมืองทุกๆ เมือง และรองเจ้าเมืองลงมาก็มีตำแหน่งอุปราช ราชบุตร ราชวงศ์ เมืองแสน เมืองจัน ตามระเบียบนครหลวงของลาวมาตั้งแต่โบราณ ส่วนอาณาจักรหลวงพระบางยังอยู่ตามเดิม ไม่ได้รวมเข้า ๔ กองนี้ แต่ก็มี ข้าหลวงสยามมาประจำและกำกับดูแล

           หัวเมืองลาวทั้ง ๔ ภาค หรือ ๔ กองนี้ รวมทั้งอาณาจักรหลวงพระบาง สยามเรียกว่า หัวเมืองลาวชั้นนอก ส่วนคนลาวที่ถูกกวาดต้อนไปในสมัยสงคราม และไปตั้งบ้านเมืองอยู่ลพบุรี สระบุรี ปราจีนบุรี (กวาดไปจากเมืองสกลนคร) เมืองเพชรบุรี เมืองสุพรรณบุรี เมืองนครไชยศรี เมืองราชบุรี เมืองพนัสนิคม (กวาดไปจากนครพนม) เมืองสมุทรปราการ ทั้ง ๙ เมืองนี้สยามเรียกว่าหัวเมืองลาวชั้นใน

           (เฉพาะพวกที่ไปอยู่เมืองสมุทรปราการนั้น เป็นครอบครัวของอุปราชเมืองนครพนม ประมาณ ๒,๐๐๐ คน สมัครไปเองเพราะไม่ลงรอยกับเจ้าเมืองนครพนม สยามจึงเรียกลาวพวกนี้ว่า ลาวอาสา)” มหาสิลา วีระวงส์ บอกไว้ในประวัติศาสตร์ลาวแต่โบราณฯ

พระเจ้าน้องยาเธอ กรมหลวงสรรพสิทธิประสงค์ ข้าหลวงใหญ่หัวเมืองลาวกาว พ.ศ.๒๔๓๖-๒๔๕๓

 
           ต่อมาอีก ๑ ปี ค.ศ.๑๘๙๑ (พ.ศ.๒๔๓๔ หรือ ๑๒ ปีก่อนเกิดกรณีกบถผีบุญ ร.ศ.๑๒๑) มีการเปลี่ยนแปลงเขตปกครองหัวเมืองลาวใหม่อีกครั้งคือ
 
          ๑. รวมเขตหัวเมืองลาวฝ่ายตะวันออกและฝ่ายตะวันออกเฉียงเหนือเข้าเป็นเขตเดียวกัน เรียกว่า “หัวเมืองลาวกาว” ตั้งที่ว่าการอยู่ที่เมืองอุบลราชธานี มีพระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงพิชิตปรีชากร เป็นข้าหลวงใหญ่
 
          ๒. หัวเมืองลาวฝ่ายเหนือ เปลี่ยนชื่อเป็นหัวเมืองลาวพวน ตั้งที่ว่าการอยู่ที่เมืองอุดรธานี พระเจ้าน้องยาเธอกรมหลวงประจักษ์ศิลปาคม เป็นข้าหลวงใหญ่
 
          ๓. รวมอาณาจักรหลวงพระบาง สิบสองปันนา ลื้อสิบสองจุไท หัวพันทั้งห้าทั้งหก เข้าด้วยกัน เรียกว่า หัวเมืองลาวพุงขาว ตั้งที่ว่าการอยู่นครหลวงพระบาง พระยาฤทธิรงค์รณเศรษฐ์ เป็นข้าหลวงใหญ่ และ
 
          ๔. หัวเมืองลาวฝ่ายกลาง เปลี่ยนเป็นหัวเมืองลาวกลาง มีที่ว่าการอยู่เมืองนครราชสีมา พระเจ้าน้องยาเธอกรมหมื่นสรรพประสิทธิประสงค์ เป็นข้าหลวงใหญ่




อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 3 (0)
โสกา วันที่ : 08/09/2010 เวลา : 11.30 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/sotaya
ฉันจะขับกล่อม จิตใจภายใต้แสง แห่งดวงเดือน

สวัสดีค่ะ คุณสมคิด
ขอบคุณสำหรับความรู้ ความกระจ่างในเรื่องราวค่ะ

ความคิดเห็นที่ 2 (0)
สมคิด_สิงสง วันที่ : 08/09/2010 เวลา : 07.33 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/kongsongfang

>>จ่าจินต์
เรื่องราวในประวัติศาสตร์ ยังมีหลายบรรทัดที่ไม่กระจ่าง
และยังมีความจริงหลายอย่างซ่อนเร้นอยู่ระหว่างบรรทัด

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
จ่าจินต์ วันที่ : 08/09/2010 เวลา : 06.48 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/jawee
@..จ่าจินต์...ตำรวจบ้าบุญ..เล่ม 2...คลอดแล้วครับ..พิมพ์จำนวนจำกัด..@

อ่านเรื่องของคุณหญิงโม..
ทำให้กระจ่างชัดกับเรื่องเล่า..
ของท่าน..ในเช้านี้...

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

<< กันยายน 2010 >>
อา พฤ
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    

[ Add to my favorite ] [ X ]