• rabbitzilla
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : rabbitzilla@gmail.com
  • วันที่สร้าง : 2007-04-15
  • จำนวนเรื่อง : 35
  • จำนวนผู้ชม : 115534
  • ส่ง msg :
  • โหวต 25 คน
Lifelong Learning
สิ่งใหม่ๆที่ได้เรียนรู้ ไม่มีที่จะจดจึงต้องเอามาฝากไว้
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/lifelong-learning
วันพุธ ที่ 30 พฤษภาคม 2550
Posted by rabbitzilla , ผู้อ่าน : 4626 , 20:10:29 น.  
หมวด : ทั่วไป

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

 
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมานี้ การจัดการความรู้
(Knowledge Management) หรือ KM นับเป็นศาสตร์ที่อยู่ในความสนใจของนักบริหารและนักการศึกษาอย่างรวดเร็ว โดยมีสาเหตุจากปัจจัยหลายๆประการด้วยกัน เช่น สภาพแวดล้อมทางธุรกิจที่มีความซับซ้อนมากขึ้น มีการแข่งขันสูง และเปลี่ยนแปลงเร็ว บริษัทต่างๆต้องขยันสร้างนวัตกรรม (Innovation) ขึ้นมาอย่างต่อเนื่อง  ในขณะเดียวกันพัฒนาการขององค์ความรู้ในสาขานี้ก็มีความก้าวหน้าอย่างมาก  ขณะเดียวกันเทคโนโลยี่สารสนเทศก็ช่วยสนับสนุนให้การนำ KM ไปใช้ในองค์กรธุรกิจหลายๆแห่งประสบความสำเร็จด้วยดี

วันนี้ทุกคนตระหนักว่า ขีดความสามารถสูงสุดในการแข่งขันที่บริษัทจะพึงมีได้ คือการเป็นองค์กรแห่งการเรียนรู้ (Learning Organization) ซึ่งการจัดการความรู้ที่ดีก็เป็นหนึ่งในหนทางที่ไปสู่เป้าหมายนั้น  ผมอยากให้ลองนึกถึงตัวอย่างที่ค่อนข้างสุดโต่งมากๆ บริษัทที่ประสบความสำเร็จอย่าง Google หรือ Microsoft  นั้น ที่ดิน อาคาร หรือระบบ IT ไม่ใช่สิ่งที่มีคุณค่าที่สุด แต่กลับเป็นพนักงาน ถ้าขาด Knowledge Worker ไป สิ่งที่เหลืออยู่ไม่มีความหมาย และธุรกิจไม่สามารถดำรงอยู่ได้

ถึงแม้คำว่า “การจัดการความรู้” จะเริ่มได้รับความนิยมในปลายทศวรรษที่ 1980 สังเกตได้จากจำนวนครั้งของการจัดประชุมสัมนา หนังสือ วารสารและบทความที่ตีพิมพ์เกี่ยวกับเรื่องนี้  แต่การจัดการความรู้ได้มีมานานหลายทศวรรษแล้ว นานกว่าคำๆนี้จะเป็นที่รู้จักโดยทั่วไป            Wells (1938) แม้ว่าจะไม่ได้ใช้คำว่าการจัดการความรู้เลย แต่ก็ได้แสดงวิสัยทัศน์เกี่ยวกับ “สมองของโลก (World Brain)” ซึ่ง แนวคิดนี้กล่าวถึงคุณลักษณะหลายๆอย่างที่ตรงกับการจัดการความรู้ในปัจจุบัน เช่น การเลือกสรร การจัดระบบ การบำรุงรักษา content และนำมาใช้ให้เกิดประโยชน์  และนอกจากนี้ Wells ยังได้คาดการณ์ถึงสิ่งที่มีลักษณะคล้ายๆกับ World Wide Web ในอีกหลายสิบปีต่อมาอีกด้วย  

ต้นทศวรรษที่ 1960 Drucker เป็นคนแรกที่พูดถึงคนทำงานที่มีความรู้ (Knowledge Worker)  และแนวคิดเกี่ยวกับวินัยที่ห้า (The Fifth Discipline) ของ Senge ในปี 1990 ได้จุดประกายความสนใจต่อเรื่ององค์กรแห่งการเรียนรู้ ทฤษฎีที่มีความสำคัญอย่างมากในเวลาต่อมาคือ ตัวแบบเกลียวความรู้ (Knowledge Spiral) หรือ SECI อยู่ในหนังสือ Knowledge Creating Company ของ Ikujiro Nonaka และ Hirotaka Takeuchi ตีพิมพ์ในปี 1995 ทั้งสองท่านศึกษาถึงการสร้างความรู้ การใช้ประโยชน์ และการแพร่ของความรู้ในองค์กร แต่ทั้งสองท่านก็ถูกวิจารณ์ไม่ใช่น้อยว่าการศึกษานั้นไม่ค่อยถูกหลักวิชาการ และตัวอย่างก็เป็นบริษัทญี่ปุ่นซะเป็นส่วนใหญ่ สำหรับผมในฐานะที่อ่านจบไปหนึ่งรอบ คงบอกว่า เค้าก็เขียนดีนะ ภาษาเข้าใจง่าย เทียบกับ the Fifth Discipline แล้วเหมือนฟ้ากับเหว ในส่วนของตัวแบบก็ครอบคลุมกระบวนการ แต่ขั้นตอนการปฏิบัติไม่ค่อยชัดเจนเท่าไหร่ บางแนวคิดมีเกริ่นไว้แต่ไม่ได้อธิบายละเอียดอย่างเพียงพอ เช่นเรื่อง องค์กร Hypertext  (ถ้าชอบแนวคิดแบบตะวันออกอย่างของทั้งสองท่านนี้ แนะนำให้อ่านเล่มอื่นๆที่ Nonaka ไปแต่งร่วมกับนักวิชาการท่านอื่นๆ ประกอบด้วยก็จะได้ครบ)

Nonaka และ Takeuchi บอกว่า ความรู้นั้นไม่สามารถถูกจัดการได้ คำว่า KM แทบจะไม่พบในหนังสือดังกล่าวเลย สิ่งที่ผู้บริหารจะต้องทำคือสร้างบริบทให้เอื้อต่อการสร้างความรู้ (Knowledge Enable) เนื่องจากเราจะไม่คุยเรื่องการเล่นคำในที่นี้ ขออนุญาตใช้คำว่า KM ต่อ วันหลังจะเล่าถึงเล่มนี้แบบเตมๆครับ รวมถึงตัวแบบ SECI ที่คนในวงการพูดถึง แต่ไม่ได้เอาไปใช้ด้วย

 
การยอมรับศาสตร์ของการจัดการความรู้เกิดขึ้นในองค์กรธุรกิจก่อนแวดวงการศึกษาเสียอีก
ตัวอย่างเช่น บริษัทต่างๆพยายามทำ KM มาหลายปีแล้ว แต่หลักสูตรที่ผมเรียนอยู่ ยังไม่มีการเปิดสอนวิชา KM และในคณะก็ไม่มีคณาจารย์ที่เชี่ยวชาญเรื่องนี้ ในสหรัฐอเมริกาก็มีเริ่มมีการสอน KM ในมหาวิทยาลัยประมาณปี 2000-2003 นี่เอง  และหากลองถามว่าใครเป็นบิดาของวิชานี้ จะไม่มีคนตอบได้นะครับ เพราะมีคนช่วยคิดกันหลายคน 

แต่การให้คำจำกัดความว่า การจัดการความรู้คืออะไร แบบเป๊ะๆนั้นผมเห็นว่าเป็นการเสียเวลาและอาจจะถึงขั้นป่วยการ เพราะมีผู้ให้ความหมายของคำๆนี้ไว้เป็นจำนวนมาก  Dalkir (2005) ได้เคยสำรวจวรรณกรรมต่างๆพบว่ามีอย่างน้อย 100 ความหมายของการจัดการความรู้  และมีไม่ต่ำกว่า 72 ความหมายที่ดูมีเหตุผล  สาเหตุที่เป็นเช่นนั้นเพราะว่า การจัดการความรู้เป็นสหวิทยาการ (Multidiscipline) ซึ่งครอบคลุมเนื้อหาหลายๆแขนงวิชา   Ruggles และ Holtshouse (1999) ได้ใช้เทคนิคการวิเคราะห์แนวคิด (Concept Analysis) เพื่อสรุปว่า สิ่งที่บรรดากูรูต่างๆพูดถึง KM นั้น จริงๆแล้วมันคืออะไร  เค้าพบว่าการจัดการความรู้มีคุณลักษณะที่สำคัญได้แก่

§ การสร้าง (Generating) ความรู้

§ การเข้าถึง (Access) ความรู้ที่มีคุณค่าจากแหล่งต่างๆ

§ การใช้ (Using) ความรู้เหล่านั้นในการตัดสินใจ

§ การฝังลึก (Embedding) ความรู้เข้าไปในกระบวนการ ผลิตภัณฑ์ และบริการ

§ การแสดง (Representing) ความรู้เป็นเอกสาร ฐานข้อมูล และซอฟท์แวร์

§ การสนับสนุน (Facilitating) ความรู้ผ่านทางวัฒนธรรมขององค์กร และการสร้างสิ่งจูงใจ

§ การถ่ายเท (Transfer) ความรู้ที่มีอยู่ไปสู่ส่วนอื่นขององค์กร

§ การวัด (Measuring) คุณค่าของทรัพย์สินความรู้ และ/หรือผลกระทบของการจัดการความรู้

ถ้าต้องการความหมายเป็นคำพูดจริงๆ ก็สามารถใช้ของสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม ได้ครับ เค้าบอกว่า

 การจัดการความรู้คือ กระบวนการที่เป็นเครื่องมือหรือวิธีการเพิ่มมูลค่าหรือคุณค่าของกิจการขององค์กร กลุ่ม บุคคล หรือเครือข่ายของกลุ่มบุคคลหรือองค์กร   การจัดการความรู้ ประกอบด้วยกิจกรรมและกระบวนการต่อไปนี้เป็นอย่างน้อย  ได้แก่ การขุดค้นและรวบรวมความรู้ คัดเลือกเอาไว้เฉพาะความรู้ที่จำเป็นสำหรับการใช้ประโยชน์  การจัดหมวดหมู่ความรู้ ให้เหมาะสมต่อการใช้งาน  การจัดเก็บความรู้เพื่อให้ค้นหาได้ง่าย  การสื่อสารเพื่อถ่ายทอดความรู้  การจัดกิจกรรมและกระบวนการเพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนความรู้  การวิเคราะห์ สังเคราะห์ เพื่อยกระดับความรู้  การสร้างความรู้ใหม่  การประยุกต์ใช้ความรู้  และการเรียนรู้จากการใช้ความรู้

ลองเข้าไปในเว็บไซต์ของสถาบันนี้ดูก็ดีนะครับ (http://www.kmi.or.th) มีเอกสารเยอะดี ออกไปในแนวปฏิบัติเป็นส่วนใหญ่

ความเป็นสหวิทยาการของการจัดการความรู้อาจจะเป็นเรื่องที่ดีเพราะเมื่อต้องนำไปใช้ในธุรกิจ ผู้บริหารก็จะพบว่ามีการจัดการความรู้ในแนวทางที่เหมาะกับองค์กรของตนเสมอ  แต่ก็นับเป็นดาบสองคมที่ในอดีตมีผู้กล่าวอ้างว่า การจัดการความรู้นั้นไม่มีคุณสมบัติเพียงพอที่จะเป็นองค์ความรู้อิสระ (Unique Body of Knowledge) ซึ่งในมุมมองนี้การจัดการความรู้จะไม่แตกต่างจากการจัดการสารสนเทศแต่อย่างใด หรือไม่ก็การจัดการความรู้เป็นเพียงการปฏิบัติทางธุรกิจ (Business Practice) เท่านั้น เนื่องจากไม่สามารถแยกความแตกต่างออกจากศาสตร์อื่นๆได้  แต่การจัดการความรู้นั้นแท้จริงแล้วครอบคลุมทั้งความรู้และสารสนเทศ  และสิ่งที่แตกต่างอย่างชัดเจนคือ การจัดการความรู้นั้นคำนึงถึงความรู้ทุกประเภท ทั้งในรูปแบบที่ชัดแจ้ง (Explicit) และฝังลึก (Tacit)

ในบรรดาหนังสือเกี่ยวกับ KM นอกจากของ Nonaka และ Takeuchi แล้ว Working Knowledge ของ Davenport และ Prusak ก็จัดเป็นงานชิ้นโบว์แดง อ่านแล้วเอา KM ไปใช้เลยคงไม่ได้ เพราะรายละเอียดขั้นตอนการปฏิบัติมีน้อย แต่ทั้งสองท่านให้ความคิดที่ลึกซึ้งหรือ insight ที่ผมชอบมากคือ De-knowledging  ความรู้ที่เราเก็บอยู่ระบบเป็นอย่างดี เมื่อมันมีมากเข้า  และไม่ได้รับการดูแลอย่างดี บางส่วนก็จะขัดแย้งกัน มีการเสื่อมไปตามอายุ และไม่เข้ากับบริบทในปัจจุบัน หรือความรู้แปรสภาพกลับเป็นสารสนเทศ (Information) หรือข้อมูล (Data) อีกครั้งหนึ่ง

คล้ายๆพฤติกรรมของบริษัท กขคง ที่ผมทำงานอยู่นี่มากเลยครับ มีอะไรก็จับยัดลง database ไม่มีคนกลั่นกรอง ไม่มีคนดูแล  บริษัท กขคง ไปไกลมากขนาดมี Wisdom Base Intranet แต่ตั้ง COP (Community of Practice) กี่คณะก็เจ๊งหมด J ขาดการจัดการที่ดี วัฒนธรรมองค์กรก็ยังไม่ได้

หมายเหตุ – ผมเขียน the Fifth Discipline ไว้ก่อน แต่ไม่ได้เอามาพระนครด้วย เดี๋ยวจะเอามาคั่นในอีกสองสัปดาห์ข้างหน้าครับ  พูดเรื่อง KM แต่ไม่อ้าง LO เลย เหมือนทานน้ำพริกขาดปลาทู อะไรประมาณนั้น  จริงๆแล้วใน intro ควรจะมีอธิบายว่าความรู้คืออะไรด้วย แต่คาดว่าจะยาวจัด ขอยกยอดเหมือนกันครับ บางทีก็ยกเมฆด้วย J ส่วน Model อย่าง SECI KLC Cynefin กำลังคลานตามกันมาครับ




อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 5 (0)
เจเจค่ะ วันที่ : 15/06/2007 เวลา : 19.39 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/jj
Completely support 137 


กรี๊ดดดดด

ถูกจายมั่กๆเลยคร๊า

เจเจขออนุญาตบันทึกไว้ทุกตอนนะคะ

ขอบคุณค่ะ

ความคิดเห็นที่ 4 (0)
m-o-o-p วันที่ : 30/05/2007 เวลา : 22.11 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/m-o-o-p




ความคิดเห็นที่ 3 (0)
ชาคริส วันที่ : 30/05/2007 เวลา : 20.26 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/chachrist

เยี่ยมเลยครับ ผมทำงานวิจัยเกี่ยวกับเรื่องนี้

ความคิดเห็นที่ 2 (0)
rabbitzilla วันที่ : 30/05/2007 เวลา : 20.22 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/season-change-chiangmai

ไหนๆก็ยุบพรรคกันทั้งวันแล้ว เลยเอาเรื่องน่าเบื่อกว่ามาให้ชมกัน

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
Freedomheart วันที่ : 30/05/2007 เวลา : 20.20 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/Freedomheart


.....พรุ่งนี้เป็น......... " วันวิสาขบูชาโลก " ..........

.....ขอให้มีจิตใจแจ่มใส ...............................

.....อย่ายอมให้.....ใคร - สิ่งใด...... ทำให้ใจขุ่นมัว...นะ.

.....ปฏิบัติสิ่งที่ประกอบด้วย....บุญ - กุศล..ที่วัดใกล้บ้าน..นะ.

.....ขออนุโมทนา..............................สาธุ.

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

<< พฤษภาคม 2007 >>
อา พฤ
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

[ Add to my favorite ] [ X ]