วันที่ ศุกร์ ตุลาคม 2559

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

“ผ้าทอใยกล้วย” งานฝีมือนักเรียนรร.บ้านปางริมกรณ์ handmadeเพิ่มเวลารู้สู้ชุมชน


“ผ้าทอใยกล้วย”
ผลผลิตจากต้นกล้วย พืชเศรษฐกิจที่ปลูกและหาได้ไม่ยากในท้องถิ่นสู่ห้องเรียนโรงเรียนบ้านปางริมกรณ์ หมู่ 10 บ้านปางริมกรณ์ ต.แม่กรณ์ อ.เมือง จ.เชียงราย ชุมชนชาติพันธ์กะเหรี่ยงและพื้นเมือง ไอเดียของการกลมกลืนธรรมชาติทั้งวัตถุดิบใยกล้วยกับวัสดุสีย้อมจากธรรมชาติ ผ่านขั้นตอนการม้วนการขึ้นเส้นยืน การทอผ้าแบบกี่เอวและการออกแบบสิ่งประดิษฐ์คุ้นมือคุ้นตา เช่น ถุงใส่ดินสอ สมุดทำมือ กระเป๋าสะพาย ที่แขวนผ้าเช็ดมือ ถุงย่ามกระทัดรัดกิ๊บเก๋

โรงเรียนบ้านปางริมกรณ์ โรงเรียนเล็กๆในชุมชนตำบลแม่กรณ์ เปิดทำการเรียนการสอนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1-6 ปัจจุบันมี นักเรียนจำนวน  70 คน มีนางสุวัฒนา  ภูรีโรจน์ อายุ 57 ปี เป็นผู้อำนวยการโรงเรียน  ได้ใช้ช่วงเวลาในการจัดกิจกรรม “ลดเวลาเรียน เพิ่มเวลารู้”ด้วยหลักสูตร “ผ้าทอใยกล้วย” เชื่อมโยงกับกลุ่มสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ กลุ่มสาระสังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม  ได้อย่างลงตัวในหลักสูตรท้องถิ่นและการบูรณาการภูมิปัญญาปราชญ์ชาวบ้านสู่การเรียนรู้พื้นฐานอาชีพตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง

ด้วยสาเหตุเพราะสภาพพื้นที่ในเขตหมู่ 10 บ้านปางริมกรณ์ คลาคล่ำไปด้วยต้นกล้วยน้ำว้า  ต้นกล้วยป่า ทรัพยากรประเภทพืชพันธ์ธัญญาหารในท้องถิ่นต้นทุนสู่การสร้างองค์ความรู้ สร้างงาน สร้างรายได้ แบบทุกฝ่ายมีส่วนร่วม  คณะครู บุคลากรทางการศึกษาของโรงเรียน โดยการนำของนางสุวัฒนา  ภูรีโรจน์ ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านปางริมกรณ์เล็งเห็นว่า เมื่อโรงเรียนมีความพร้อมทั้งมีคุณครูที่เข้าใจ มีทักษะ มีประสบการณ์ พร้อมถ่ายทอดกรรมวิธีผลิต “ผ้าใยกล้วย”  มีกลุ่มแม่บ้านชาติพันธ์กะเหรี่ยง ที่มีเทคนิควิธี ความชำนาญการเฉพาะตัวในการทอผ้าแบบกี่เอว

การดำเนินการจัดกิจกรรมลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้ของโรงเรียนบ้านแม่กรณ์จึงเดินหน้าวางแผนจัดหลักสูตร “ผ้าทอใยกล้วย” เป็น 5 กระบวนการๆละ 2 ชั่วโมง ดังนี้ กระบวนการเดินทางของเส้นใยกล้วย การย้อมสีจากธรรมชาติการม้วนเส้นฝ้ายและการขึ้นเส้นยืน การทอผ้าแบบกี่เอวและผลิตภัณฑ์จากผ้าทอใยกล้วย

นางอัมพร  นันทชัย อายุ 56 ปี ครู ชำนาญการพิเศษ ครูผู้รับผิดชอบ การเดินทางของผ้าใยกล้วยกล่าวถึงขั้นตอนกระบวนการผลิตแบบรวมๆกับวัสดุ อุปกรณ์ประกอบการผลิตว่า เริ่มต้นด้วยการเลือกและตัดต้นกล้วยที่ตัดเครือแล้วมาเลือกกาบกล้วย โดยเลือกใช้กาบกล้วยชั้นที่ 2-6  ตัดกาบกล้วยให้มีความกว้างประมาณ 2-3 นิ้ว ยาวประมาณ 60 เซนติเมตร  ใช้มีดปอกส่วนหน้าของกาบกล้วยทิ้งแล้วใช้มีดขูดเยื่อกล้วยโดยกดปลายมีดไปตามความยาวของกาบกล้วย ก็จะได้ใยกล้วยนำไปผึ่งลมให้แห้ง ก่อนที่จะนำใยกล้วยไปย้อมเป็นเฉดสีต่างๆตามต้องการ สีชมพูใช้ลูกหม่อน สีม่วงใช้ดอกอัญชัญ สีน้ำตาลอ่อนใช้ชาอัสสัม สีเขียวอมเหลืองใช้เปลือกเพกา  สีแดงใช้ครั่ง แก่นฝาง เปลือกสะเดา สีเหลืองใช้หัวขมิ้นชัน สีดำใช้ผลมะเกลือ ตับเต่า ฯลฯ เป็นต้น

ขั้นตอนภายหลังจากการย้อมสีเส้นใยกล้วยแล้วจะเป็นการนำไปขึ้นเส้นยืนและทอโดยใช้หูกหรือกี่เป็นชิ้นงานผืนผ้าทอใยกล้วยสำเร็จรูปสำหรับนำไปออกแบบ ตัดเย็บ ประดิดประดอยเป็นเครื่องใช้จิปาถะจากผ้าทอใยกล้วยต่อไป ซึ่งปัจจุบันสิ่งประดิษฐ์หรือวัสดุเครื่องใช้ที่โรงเรียนบ้านปางริมกรณ์นำผ้าทอใยกล้วยมาเป็นต้นทุนในการออกแบบ มี 5 รูปแบบ คือ ถุงใส่ดินสอ ปกสมุดทำมือ กระเป๋าสะพาย ที่แขวนผ้าเช็ดมือ ถุงย่ามใบเล็กๆ

จุดเด่นของผ้าทอใยกล้วยที่มีเส้นใยจากธรรมชาติ ย้อมสีธรรมชาติ ปราศจากสารเคมีใดใดแปลกปลอมปะปนจึงเป็นเสน่ห์ที่แฝงฝังในเฉดสีหลากหลายผ่านใยกล้วยซึ่งปรากฎผลงานวิจัยระบุแล้วว่า ใยกล้วยเมื่อสัมผัสความชื้นก็ยิ่งมีความหนึบแน่นแข็งแรง ยิ่งผสมผสานกับเฉดสีธรรมชาติก็ยิ่งสร้างสรรค์มนต์เสน่ห์ของผ้าทอใยกล้วยได้อย่างชะงัด นอกเหนือจากการสร้างสรรค์ชิ้นงานจากเศษวัสดุ ลดปริมาณขยะธรรมชาติ ลดภาวะโลกร้อน

“ผ้าทอใยกล้วย” จากฝีมือของนักเรียนระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 โรงเรียนบ้านปางริมกรณ์จึงมิใช่เป็นเพียงวิสัยทัศน์ร่วมกันระหว่างผู้บริหารโรงเรียน ครูกับสมาชิกชุมชนคนบ้านปางริมกรณ์สู่ผลิตภัณฑ์ “ผ้าทอใยกล้วย” เท่านั้น หากแต่ยังเป็นสัญญลักษณ์ของความผูกพันระหว่างสมาชิกชุมชน โดยมีกระบวนการและขั้นตอนการผลิตผ้าทอใยกล้วยเป็นสื่อสมานฉันท์ รังสรรค์ผลงานออกสู่สาธารณชน

นายนพรัตน์  อู่ทอง ผู้อำนวยการสำนักงานเขตพื้นที่การศึกษาประถมศึกษาเชียงราย เขต 1 ปฎิบัติหน้าที่ศึกษาธิการจังหวัดเชียงรายกล่าวว่า  “ผลงานผ้าทอใยกล้วยของโรงเรียนบ้านปางริมกรณ์ เป็นผลงานจากการจัดกิจกรรมการเรียนรู้ในช่วงลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้ ฝึกให้นักเรียนได้เกิดทักษะในการทำงาน  มีความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ใช้เวลาว่างให้เกิดประโยชน์และเป็นพื้นฐานในการสร้างรายได้เสริมหรือขยายผลเป็นอาชีพได้  ซึ่งกระบวนการเรียนรู้ผ้าทอใยกล้วยจึงมิใช่แค่ Hand เพียงอย่างเดียว แต่ยังเป็นผลพวงจากความคิด วิเคราะห์ สังเคราะห์ที่หลากหลายของนักเรียน โดยนักเรียน เพื่อนักเรียนสู่ชุมชนอีกด้วย ซึ่งนั่นก็หมายความถึงผลสำเร็จของกระบวนการจัดการเรียนรู้ตามนโยบายลดเวลาเรียนเพิ่มเวลารู้ของโรงเรียนบ้านปางริมกรณ์ผ่านผลงานผ้าทอใยกล้วยนั่นเอง”

สนใจเยี่ยมชมกระบวนการผลิต“ผ้าทอใยกล้วย” และตัวอย่างผลิตภัณฑ์ ที่น่าทึ่งน่าชื่นชมในผลงานของการเรียนรู้และฝึกฝนของนักเรียน แวะเวียนไปเยี่ยมชมได้ที่โรงเรียนบ้านปางริมกรณ์ เส้นทางก่อนจะถึงน้ำตกขุนกรณ์ ต.แม่กรณ์ อ.เมือง จ.เชียงราย หรือจะโทรศัพท์ไปสอบถามก่อนได้ที่ผู้อำนวยการโรงเรียนบ้านปางริมกรณ์ 081 5306300   

 

โดย กรมกุชะ

 

กลับไปที่ www.oknation.net