วันที่ อาทิตย์ มีนาคม 2560

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

วัดไตรภูมิ สิมเก่าแก่ 130 ปี ที่หันหน้าไปทางทิศตะวันตก


การท่องเที่ยวเชิงโบราณสถาน

วัดไตรภูมิ สิมเก่าแก่ 130 ปี

ที่หันหน้าไปทางทิศตะวันตก

 

               บอกอย่างไม่อายว่า ตั้งแต่เกิดมาจนถึงอายุจะเข้า เจ็ดสิบ ยังไม่เคยเห็น สิม (โบสถ์) ของวัดใด ๆ หันหน้าไปสู่ เบื้องทิศตะวันตก เพราะโดยทั่วไป สิม ที่พบเห็น จะหันหน้าไปทาง ทิศเบื้องตะวันออก เท่านั้น แต่หลังจากที่ผู้เขียนเดินทางไปที่ วัดไตรภูมิ  ได้เห็นเป็นเชิงประจักษ์ว่า  สิม ที่เก่าแก่อายุร่วม 130 ปี ที่ วัดไตรภูมิ หันหน้าไปทาง ทิศเบื้องตะวันตก จริง ทั้ง ๆ ที่ สิม  ที่สร้างใหม่ขนาดใหญ่ของวัด ห่างกันไม่เกิน 30 เมตร หันหน้าไปสู่ ทิศเบื้องตะวันออก แต่หลังจากที่เดินทางไปศึกษา จากแหล่งเรียนรู้ดังกล่าว  เป็นเรื่องที่ไม่แปลกเลย  ถ้าเป็น สิมเก่า ๆ จะหันหน้าไปทาง ทิศเบื้องตะวันตก  แทบจะทั้งนั้น บางวัดยังหันหน้าไปทาง ทิศเบื้องใต้ ก็มีด้วยซ้ำไป ด้วยความอยากรู้อยากเห็น ผู้เขียนเดินทางไปที่ วัดไตรภูมิ โดยเริ่มจากสี่แยกเลี่ยงเมืองถนนปัทมานนท์ เส้นทางหลวงหมายเลข 214  จังหวัดร้อยเอ็ด - อำเภอจตุรพัตรพิมาน ถึง บ้านอ้น ประมาณ 22 กิโลเมตร ขับรถเลี้ยวซ้ายตาม เส้นทางหลวงชนบท หมายเลข 3021 บ้านอ้น - อำเภอเมืองสรวง  ผ่าน บ้านดงแดง ถึง บ้านผือฮี อันเป็นที่ตั้งของ วัดไตรภูมิ รวมระยะทางจาก จังหวัดร้อยเอ็ด  ถึง บ้านผือฮี ประมาณ 30 กิโลเมตร  

             เมื่อเดินทางไปถึง ได้พบกับคุณพ่อท่านหนึ่ง ทราบชื่อภายหลังว่าคือ พ่อสด วงศ์อามาตย์ ผู้เขียนเปิดกระจกรถถามอย่างไม่มั่นใจ แต่หลังจากที่ได้รับคำยืนยันคือ วัดไตรภูมิ  จึงขับรถเข้าจอดและรีบเข้าไป กุฏิเจ้าอาวาส พบแม่ออกจำนวน 4 ท่าน กำลังจัดตกแต่ง ต้นดอกไม้เงิน เพื่อนำไปทอดผ้าป่า  คุณกัณทิมา วงศ์อามาตย์ เป็นผู้ใหญ่บ้าน บ้านผือฮี หมู่ที่ 11 ตำบลดงแดง อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด พระครูศุภจริยาภิวัฒน์ คือชื่อ เจ้าอาวาสวัดไตรภูมิ ท่านเป็น รองเจ้าคณะอำเภอจตุรพักตรพิมาน อีกหนึ่งตำแหน่ง  ผู้เขียนกราบนมัสการและแจ้งความประสงค์ ด้วยความอิ่มเอิบใจ  และ ศรัทธา ใน กิริยาท่าทาง รวมทั้ง คำพูด และ รอยยิ้ม  ที่แสดงออกถึงความยินดีและมีเมตตายิ่ง พระครูศุภจริยาภิวัฒน์ เล่าในรายละเอียดให้ฟังว่า วัดไตรภูมิ  ตั้งอยู่ที่ บ้านผือฮี ตำบลดงแดง อำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด มีโบราณสถานเก่าแก่ ที่มีชื่อเสียงเลืองลือมานาน อันเป็น ประวัติศาสตร์ นั่นคือ  สิม  และ หอไตรกลางน้ำ  ที่มีอายุร่วม 130 ปี โดยเฉพาะ หอไตร เป็นที่เก็บ พระคัมภีร์พระไตรปิฎก ที่เป็น ภาษาโบราณ หลายคนเรียกว่า ตัวธรรม ผู้สูงอายุบางคนเท่านั้น ที่สามารถอ่านได้ ส่วนหนึ่งเป็นบันทึกเรื่องราวเกี่ยวกับ ตำรายาโบราณ มีจำนวน ร่วม 70 มัด ห่อผ้าขาวไว้อย่างดี ด้วยกาลเวลาที่ยาวนาน สภาพของใบลาน ที่จัดเก็บไว้ส่วนหนึ่ง ผุ และมี สภาพกรอบ

              จากการสังเกต หอพระไตรปิฎกกลางน้ำ มีลักษณะเป็น สถาปัตยกรรมแบบพื้นบ้าน อย่างแท้จริง เป็น ภูมิปัญญา ผสมผสานกับ ความเชื่อ และ ศรัทธา ในพระพุทธศาสนา อันเป็น เครื่องยึดเหนี่ยวทางจิตใจ หลังจากที่พิจารณารูปแบบของ หอไตร พื้นที่เป็น สี่เหลี่ยมจัตุรัส หลังคาทรงมณฑปซ้อนกัน 2 ชั้น สูงขึ้นอีกเป็นทรงมณฑปผสมทรงจั่ว มุขยื่นทั้ง 4 ด้านซ้อนกัน 2 ชั้น ประดับช่อฟ้าใบระกา หน้าบัน แกะสลักไม้ลายไทยประดับทั้ง 4 ด้าน ผนังเป็นไม้ทำ ลวดลายปิดทอง บนพื้นสีเข้มออกดำ แบ่งพื้นที่ออกเป็นสองส่วนคือ ส่วนเก็บพระไตรปิฎก และ ระเบียงโดยรอบ มีราวลูกกรงไม้กลึงตีแบบโปร่งสูงติดชายคาพร้อม คันทวยไม้แกะสลักหัวพญานาค ยึดทั้ง 4 มุม และอีกด้านละ 2 ตัว ในส่วนที่ชำรุดไปบ้าง เจ้าอาวาสวัด และ ญาติโยมบ้านผือฮี ช่วยกันเปลี่ยน เสาไม้ ที่แช่อยู่ในน้ำเป็น เสาคอนกรีตเสริมเหล็ก ส่วนช่วงบนเหนือน้ำยังคงสภาพเป็นเสาไม้เดิม สะพานที่เชื่อมทอดระหว่างพื้นดินไปยัง หอไตรกลางน้ำ เดิมเป็นไม้ที่จัดทำแบบง่าย ๆ ปรับเปลี่ยนโครงสร้างใหม่ เป็นพื้นไม้เนื้อแข็ง รวมทั้งราวลูกกรงสะพานทั้งสองข้างเป็น ไม้กลึง ทาสีน้ำตาลเข้มออกดำ

            นอกจาก วัดไตรภูมิ มี หอไตรกลางน้ำ แล้วที่วัดยังมี สิม ที่เก่าแก่ สร้างหลัง หอไตรกลางน้ำ ไม่นานนัก และเป็นที่น่ากังขาว่า สิม ทำไมจึงสร้างหันหน้าไปทาง ทิศเบื้องตะวันตก จากคำถามดังกล่าว พระครูศุภจริยาภิวัฒน์ เล่าให้ฟังว่า การสร้าง สิม ในสมัยก่อน ไม่ได้เคร่งครัดในการหันหน้า สิม ไปสู่ ทิศเบื้องตะวันออก เท่าใดนัก  เนื่องจากไม่มีกฎเกณฑ์บังคับทางพระวินัยในเรื่องดังกล่าว คนสร้างในสมัยนั้น น่าจะพิจารณาไปตาม สภาพภูมิประเทศ และ เส้นทางการสัญจร ของผู้คนเป็นหลัก บางวัดยังหันหน้า สิม ไปทาง ทิศเบื้องใต้ ก็มี เช่น วัดหน้าพระเมรุ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา  สิมวัดกลางโคกค้อ บ้านโคกค้อ ตำบลยางตลาด อำเภอยางตลาด จังหวัดกาฬสินธุ์ ก็หันหน้าไปทาง ทิศเบื้องตะวันตกนอกจากนั้นยังมี สิมเก่าวัดศรีสะเกษ ตำบลธาตุเชิงชุม จังหวัดสกลนคร ก็หันหน้าไปทาง ทิศเบื้องตะวันตก เช่นกัน วัดศรีจันทร์จังหวัดขอนแก่น กลับหันหน้า สิมเก่า ไปทาง ทิศเบื้องใต้

            ตามประวัติที่ กรมศิลปากร จัดทำเป็น ป้ายปูน ความว่า วัดไตรภูมิ ตั้งอยู่ในเขต บ้านผือฮี ตำบลดงแดง อำเภอจตุรพัตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด ประกาศขึ้นเป็นโบราณสถานสำคัญของชาติ  ในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 114 ตอนพิเศษ 80 ง ลงวันที่ 12 กันยายน พ.ศ. 2540 วัดตั้งขึ้นเมื่อ ปีพ.ศ. 2431 หลังจากนั้นไม่นานจึงก่อสร้าง หอไตร และ สิม ตามลำดับ หอไตรตั้งอยู่บริเวณกลางสระน้ำ สร้างด้วยไม้ อยู่ในผังจัตุรัส หันหน้าไปทางทิศใต้ พื้นที่ภายในทำเป็นห้องโถง ใช้เก็บรักษาคัมภีร์ใบลาน โดยทำลวดลายปิดทองบริเวณผนังห้องโถงโดยรอบ ส่วนบริเวณรอบนอกห้องโถง เว้นพื้นที่เป็นทางเดิน และทำระเบียงติดลูกกรงโดยรอบ หลังคาทำทรงมณฑปซ้อนด้วยชั้นหลังคาจัตุรมุข โดยแต่เดิมหลังคามุงด้วยกระเบื้องดินขอ ต่อมาเปลี่ยนเป็นไม้ และเปลี่ยนมาเป็นกระเบื้องดินเผาในปัจจุบัน สิม มีลักษณะเป็น สิมโปร่ง ทำฐานแอวขัน โครงสร้างส่วนเครื่องบน และเครื่องประกอบสถาปัตยกรรมต่าง ๆ ทำด้วยไม้ แกะสลักลวดลายตามความนิยมพื้นถิ่น หลังคาทำทรงจั่ว มีปีกนกโดยรอบ โดยแต่เดิม หลังคามุงด้วยกระเบื้องดินขอ ปัจจุบันเปลี่ยนเป็นสังกะสี

           พระครูศุภจริยาภิวัฒน์  กล่าวต่อว่า วัดไตรภูมิ  ยังเป็นสถานที่ปฏิบัติธรรมของนักเรียนนักศึกษา ทั้งหน่วยงานของ ภาครัฐ และ เอกชน ใช้ศาลาการเปรียญของวัด เป็นที่ปฏิบัติธรรมและอบรมกิจกรรมต่าง ๆ นอกจากนั้นทางวัด ยังได้ก่อสร้างศาลาปฏิบัติธรรมขึ้นอีก 1 หลัง เพื่อใช้ประโยชน์ในการประชุม พระสังฆาธิการ และ อบรมเยาวชนของอำเภอจตุรพักตรพิมาน จัดเป็น ศูนย์ศึกษาศาสนาวันอาทิตย์  มีนักเรียนเข้าอบรมร่วม 1,000 คนรวมทั้งจัดพื้นที่เพื่อน้อมนำ หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง ของ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช จัดตั้งเป็นศูนย์เรียนรู้เศรษฐกิจพอเพียง ภายในบริเวณวัด พระคุณเจ้า กล่าวตอนท้ายว่า มรดกอันล้ำค่า ที่บ่งบอกถึง รากฐานเอย่างเด่นชัด เชิงประจักษ์ที่ ปู่ย่าตายาย  และ บรรพบุรุษ สร้างไว้ให้ บอกลูกบอกหลาน ถึงความสำคัญ ให้มี ความตระหนัก และ หวงแหน กับสิ่งที่อุดมด้วย คุณค่า ที่ไม่ได้เกิดขึ้นทั่วไป นับเป็น มหัศจรรย์ และ บุญญาบารมี ที่เกิดขึ้นเฉพาะเท่านั้น ชื่อเสียงของ วัดไตรภูมิ และ บ้านผือฮี คือ มหัศจรรย์ ดังกล่าวที่ ทั่วโลกรู้จัก เป็นความ โชคดี ตราบเท่าทุกวัน และ ตราบนานเท่านานและนี่คือวัดไตรภูมิ สิมเก่าแก่ 130 ปี ที่หันหน้าไปทางทิศตะวันตก

 

อ้างอิง :พระครูศุภจริยาภิวัฒน์  เจ้าอาวาสวัดไตรภูมิ รองเจ้าคณะอำเภอจตุรพักตรพิมานอำเภอจตุรพักตรพิมาน จังหวัดร้อยเอ็ด

            http://lanpanya.com/somroay/archives/142

 

 

โดย ว่าที่ร.ต.สมโชคเฉตระการ

 

กลับไปที่ www.oknation.net