วันที่ ศุกร์ พฤศจิกายน 2560

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ก็อย่างนี้แหล่ะ ยุทธการเก็บ ปลาข่อน หนึ่งในกิจกรรมโฮมสเตย์ที่...


ก็อย่างนี้แหล่ะ ยุทธการเก็บ ปลาข่อน

หนึ่งในกิจกรรมโฮมสเตย์ที่

สวนอีสานล้านนา

 

              ระหว่างวันที่ 15 - 17  พฤศจิกายน พ.ศ. 2560  ที่ผ่านมา คณะลูก ๆ เจ้าหน้าที่ประจำ ศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวสกลนคร จังหวัดสกลนคร เดินทางมาจังหวัดร้อยเอ็ด เพื่อทำหน้าที่ประเมินข้าวในพื้นที่จังหวัดร้อยเอ็ด และให้เกียรติเข้าพักบ้านสวนและเถียงนา ที่สวนอีสานล้านนา ช่วงกลางวันแต่ละกลุ่มก็แยกย้ายเดินทางไปปฏิบัติภารกิจในพื้นที่ โดยมีเจ้าหน้าที่จากศูนย์เมล็ดพันธุ์ข้าวร้อยเอ็ดเป็นผู้นำเดินทางไปยังพื้นที่เป้าหมาย แต่หลังจากเสร็จสิ้นภารกิจในแต่ละวัน เดินทางกลับที่พักในบริเวณสวน ฯ ภารกิจอันสำคัญยิ่งอีกหนึ่งคือ ภารกิจเพื่อความอยู่รอด...ดีนะ ที่ลูก ๆ แต่ละคนที่มา รู้จักวิธีการทำมาหากิน จากแหล่งอาหารที่หาได้จากธรรมชาติในพื้นที่อันอุดมสมบูรณ์ จากสวนอีสานล้านนา แหล่งผลิตพืชอินทรีย์ผสมผสานแห่งนี้ เห็นกิจกรรมของเด็ก ๆ เหล่านี้แล้ว บอกได้เลยว่า น่าสนใจและน่าติดตามยิ่ง  หาปลามาได้จำนวนหนึ่ง ส่วนหนึ่งก็นำไปปล่อยลงในสระเพื่อให้ขยายพันธุ์ ส่วนหนึ่งนำมาประกอบเป็นอาหารเย็น ช่างหาอยู่หากินเป็น ทั้งก้อยปลาขาว ต้มปลา ทอดปลา และดัดแปลงเป็นอาหารได้หลากหลายชนิดจากปลา

              เดินเข้าไปด้านหลังของสวนอีสานล้านนา บริเวณที่น้ำท่วมพื้นที่นา ตอนนี้น้ำลดปริมาณลงมากแล้ว บางแห่งสามารถเดินข้ามพื้นที่นาไปยังฝั่งตรงข้ามได้ จากนั้นเดินสำรวจพื้นที่ด้านมุมของนา ปรากฏว่ามีแอ่งน้ำขังที่ยังเหลืออยู่ แสดงว่าน้ำทุกพื้นที่ของนาไหลไปรวมกันอยู่ที่แอ่งนี้เท่านั้น เรียกว่า น้ำข่อน ปลาธรรมชาติที่มีมาตั้งแต่น้ำเริ่มท่วมจำนวนมากมาย จะแหวกว่ายตามสายน้ำมารวมกันที่ น้ำข่อน แห่งนี้ บางวันเดินเข้าไปบริเวณดังกล่าว ฝูงนกกระยางตัวสีขาว ๆ ฝูงหนึ่งประมาณไม่น้อยกว่าสิบตัว ทยานบินหนีขึ้นท้องฟ้าพร้อมกัน แสดงว่าฝูงนกบินลงมาจิกกินปลาที่บริเวณ น้ำข่อน อย่างแน่นอน และก็เป็นไปตามคาด หลังจากที่เดินไปตามพื้นที่น้ำแห้งสนิท พบเจ้างูตัวยาวหนึ่งตัวที่มาคอยดักกินปลารีบเลื้อยหนีไปโดยไว ปลาข่อนจำนวนมากมายที่กระวนกระวายเพราะน้ำเริ่มน้อย เวียนว่ายพันกันไปพันกันมาใน แอ่งน้ำข่อน

 

ความรู้เรื่องน้ำข่อนและปลาข่อน:

           น้ำข่อน  เป็นภาษาอิสาน หมายถึงน้ำที่ลดระดับเหลือปริมาณน้อย ๆ ไหลมารวมอยู่ที่แอ่งเดียวกัน ณ จุดใดจุดหนึ่ง ซึ่งเป็นจุดที่ต่ำที่สุดของพื้นที่นั้น  

           ปลาข่อน เป็นภาษาอิสาน หมายถึงพื้นที่ในที่นาที่มีแอ่งน้ำมีปลาจำนวนมากไหลมารวมอาศัยอยู่ที่เดียวกัน หลังจากน้ำโดยทั่วไปลดระดับลงเรื่อย ๆ ปลาเหล่านั้นจะไม่มีที่จะหนีไปไหน นอกจากไหลไปตามน้ำที่ลดระดับลงเรื่อย ๆ ติดอยู่ในแอ่งน้ำดังกล่าวเหมือนกับจนมุม ถ้าเจ้าของนาไม่ให้ความสนใจหรือลืม ความร้อนจากแสงแดดของดวงอาทิตย์จะทำให้น้ำเปลี่ยนสภาพกลายเป็นไอลอยขึ้นไปบนอากาศ ทำให้ปริมาณน้ำลดลง ฝูงปลาทั้งหลายจะดิ้นทุรนทุลายเพราะไม่มีน้ำอาศัย ฝูงนก งูปลาและตัวอื่น ๆ จะนัดมารวมกันจัดงานปาร์ตี้เลี้ยงฉลอง จับปลากินเป็นอาหารอย่างสะดวกสบายโดยไม่ต้องออกกำลังให้เหมื่อย เจ้าปลาจะดิ้นจนเหนื่อยแล้วก็ตายไปในที่สุด จากนั้นก็เป็นอาหารของฝูงแมลงวันที่บินมาตอมและมาดูดกินเป็นอาหาร   

              ในที่นาส่วนมากแอ่งน้ำจะอยู่มุมด้านใดด้านหนึ่งของพื้นที่นา (แกนา) พอน้ำลดปริมาณลง ปลาตัวใหญ่ก็จะสามารถกระดึบ ๆ (บืนไป) หรือกระโจนไปยังแหล่งน้ำใหญ่ ๆ ได้ แต่เจ้าปลาตัวเล็กตัวน้อย จะติดอยู่ในแอ่งน้ำแห่งนั้น จึงเป็นที่มาของ ปลาข่อน หรืออาจเรียกว่า ปลาจนมุม ก็น่าจะได้ เพราะปลาเหล่านี้หนีไปไหนไม่ได้ ชาวบ้านก็มาจับไปทำอาหาร

              เมื่อตอนที่ยังเป็นเด็ก ๆ จะไปกับแม่ นำสวิง คุน้ำ (ถังน้ำ) เสียมหรือจอบ (ขุดดินกั้นคู) ออกจากบ้านแต่เช้าเพื่อไปหาปลาข่อน เพื่อนำมาประกอบอาหาร การไปเก็บปลาข่อน สนุกสนานตามประสาเด็ก ๆ แต่พอโตขึ้นหน่อยก็รู้สึกสงสารปลา อุตสาห์หนีเป็นหนีตาย มาหยุดอยู่ที่แอ่งน้ำน้อย ๆ ยังถูกคนเราจับมาทำอาหารอีก (ทำไมถึงทำกับปลาข่อนได้) นอกจากนั้นทั้งฝูงนกฝูงสัตว์ต่าง ๆ ที่คอยดักจับปลากินเป็นอาหาร เรียกว่าตายสถานเดียว  ปัจุบันปลาข่อน เวลาน้ำเหลือน้อย ๆ จะไม่รอให้น้ำแห้งเองโดยธรรมชาติ มักจะใช้คุ (ถังน้ำ) ไปวิดน้ำให้แห้งขอดเห็นแต่ตัวปลาเล็กปลาน้อยดิ้นกระแด่ว ๆ จากนั้นใช้สองมือจับปลาจับปลาลงคุได้อย่างสบาย ๆ สมัยก่อนชาวบ้านจะรอให้น้ำแห้งขอดเองตามธรรมชาติแล้วค่อยไปจับปลา ปัจจุบันไม่รีไม่รอแล้ว เพราะเดี๋ยวฝูงนกและเจ้างูปลา มันจะมาจับปลากินหมดเสียก่อน...นี่แหละคือที่มาของชื่อว่า ปลาข่อน

 

 

 

 

 

โดย ว่าที่ร.ต.สมโชคเฉตระการ

 

กลับไปที่ www.oknation.net