วันที่ พุธ พฤษภาคม 2561

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

"จักรสตัมภะ" : ธรรมจักรทวารวดีที่งดงามที่สุดในประเทศไทย


            บริเวณที่กำลังมีการจัดสร้าง “.” แกะสลักบนหน้าผาหินปูนขนาดใหญ่ของเทือกเขารางกะบิด อำเภออู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี เป็นพื้นที่ต่อเนื่องในอาณาเขตความดูแลของวัดเขาทำเทียม ซึ่งได้มีข้อตกลงกับกระทรวงทรัพยากรและสิ่งแวดล้อม อนุญาตให้มีการใช้พื้นที่โดยรอบเขตก่อสร้างเพื่อใช้ประโยชน์ในกิจการต่าง ๆ ของวัด อำเภอและของจังหวัด เพื่อพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวเป็นเวลา 30 ปี
.

.
            บริเวณที่ดินใกล้กับพื้นที่การแกะสลักหน้าผา ซึ่งอยู่ในความดูแลและทำประโยชน์โดยวัดเขาทำเทียมนั้น มีพื้นที่สำคัญอันได้แก่โบราณสถานหมายเลข 11 และที่ดินเขตโบราณสถานของกรมศิลปากรแทรกรวมอยู่ด้วย ซึ่งในปัจจุบันจังหวัดสุพรรณบุรีและกรมศิลปากร ได้ปรับปรุงตกแต่งตัวอาคารโบราณสถานและภูมิทัศน์เพื่อสร้างเป็นแหล่งท่องเที่ยวและแหล่งเรียนรู้ของเมืองโบราณอู่ทอง ตามยุทธศาสตร์การพัฒนาเมืองโบราณอู่ทองให้เป็นพื้นที่พิเศษเพื่อการท่องเที่ยวอย่างยั่งยืนในอนาคต
.

.

.
            โบราณสถานหมายเลข 11 (Monument 11) ที่ตั้งอยู่ใกล้กับพื้นที่เขตความดูแลของ “วัดเขาทำเทียม” เป็นโบราณสถานสำคัญที่แสดงให้เห็นหลักฐานการประดิษฐานพระพุทธศาสนาบนแผ่นดินสุวรรณภูมิในยุคเริ่มแรก ซึ่งเป็นช่วงสมัยของ “วัฒนธรรมทวารวดี” (Dvaravati Culture) โดยมีการขุดค้นพบธรรมจักรหินสลักจากหินปูนเนื้อละเอียด เส้นผ่าศูนย์กลาง 100 เซนติเมตร ประกอบกับเสาหินแปดเหลี่ยมและฐานรองธรรมจักรที่มีการแกะสลักลวดลายวิจิตรบรรจง
.
            ธรรมจักรศิลาที่พบ มีลักษณะเจาะทะลุ ฉลุผ่านแผ่นเนื้อหิน มีซี่ล้อ 15 ซี่ อันเป็นงานศิลปะที่มีอายุเก่าแก่กว่าธรรมจักรที่ไม่มีการฉลุแผ่นหินทำเป็นภาพเหมือนจริงของซี่ล้อ และเมื่อนำชิ้นส่วนของตัวธรรมจักร เสาแปดเหลี่ยม และฐานบัลลังก์มาต่อรวมเป็นชิ้นเดียวกัน จะมีลักษณะที่เรียกว่า “จักรสตัมภะ” (สดมภ์ – เสาหลัก) หรือธรรมจักรแบบตั้งเสาสูง ที่นิยมสร้างกันมาตั้งแต่ยุคราชวงศ์ศุงคะ– อานธระ (Sunga- Andhra Period) ในราวพุทธศตวรรษที่ 5 ประกอบกับลวดลายแกะสลักดอกไม้ต่อเนื่องสลับลายที่คล้ายคลึงกับศิลปะแบบคุปตะ (Gupta) – วากาฏกะ (Vakataka ruler) 

.

.

.
             จึงน่าเชื่อได้ว่าธรรมจักรสตัมภะที่โบราณสถานหมายเลข 11 นี้ น่าจะสลักขึ้นในดินแดนอินเดียโบราณ ในยุคปัลลวะ แล้วจึงเคลื่อนย้ายนำเข้ามาสู่สุวรรณภูมิในราวช่วงปลายพุทธศตวรรษที่ 12 แล้วถูกย้ายนำมาประดิษฐานที่เมืองโบราณอู่ทอง 
.
              และอาจกล่าวได้ว่า ธรรมจักรศิลานี้มีอายุของการสร้างที่อาจมีความเก่าแก่ที่สุดในบรรดาธรรมจักรศิลาที่พบในประเทศไทย และเป็นจักรสตัมภะหินปูนเขียวอินเดีย (Bluish Limestone) ที่มีความสมบูรณ์ งดงามมากที่สุดในประเทศไทย ครับ
.

.

            ความสำคัญของพระธรรมจักร ในฐานะของจักรอำนาจแห่งจักพรรดิราชาผู้ยิ่งใหญ่ หมายถึง พระศากยมุนีผู้เป็นราชาเหนือเหล่าราชาและทวยเทพทั้งปวง วงล้อที่หมายถึงธรรมจักรกัปปวัฒนสูตร หรือวงล้อแห่งวัฏสังสาร ที่หมุนเวียนวนไม่สิ้นสุด ในพระธรรมอันบริสุทธิ์
.
             ปัจจุบัน ธรรมจักรสตัมภะนี้ จัดแสดงอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติอู่ทอง จังหวัดสุพรรณบุรี ครับ
.
.

.
            *** วัดเขาทำเทียม ในสมัยก่อนมีชื่อนามเรียกกันสืบต่อมาหลายชื่อ ทั้งชื่อ วัดเขาธรรมเธียร วัดเขาคำเทียม วัดเขาถ้ำเทียมสวรรค์ วัดเขาทำเทียม สำหรับชื่อนามว่าเขาธรรมเธียรนั้น แปลว่า ที่อยู่ของนักปราชญ์ผู้ฉลาดในธรรม ส่วนชื่อนามว่าเขาทำเทียม ปรากฏในหนังสือรายงานตรวจราชการ ของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดำรงราชานุภาพ เมื่อครั้งดำรงตำแหน่งเสนาบดี กระทรวงมหาดไทย วันที่ 25 กุมภาพันธ์ ร.ศ.122 (พ.ศ. 2446) มีความว่า “(วัดแห่งนี้)....อยู่ด้านทิศตะวันตกของเมืองอู่ทอง เขาถ้ำเทียมสวรรค์ หมายถึง เพิงผาหน้าถ้ำของวัดอยู่บนที่สูง ก็เลยได้ชื่อว่าถ้ำเทียมสวรรค์ และชื่อว่าวัดเขาทำเทียมนั้น น่าจะหมายถึง วัดที่สร้างขึ้นคู่กับวัดเขาพระ คำว่า เทียม หมายถึง คู่กัน จึงมักมีคนพูดว่า วัดเมียหลวง เมียน้อย ได้ขออนุญาตสร้างวัดพร้อมกันกับวัดเขาพระ....”
.
.

โดย ศุภศรุต

 

กลับไปที่ www.oknation.net