วันที่ อังคาร พฤษภาคม 2561

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

88 ปี จิตร ภูมิศักดิ์ 200 ปี คาร์ล มากซ์ กับสังคมไทย


88 ปี จิตร ภูมิศักดิ์ 200 ปี คาร์ล มากซ์ กับสังคมไทย 
โดย เมธา มาสขาว 
[บทความนี้เผยแพร่ในหนังสือพิมพ์ไทยโพสต์ ฉบับวันจันทร์ที่ 7 พฤษภาคม 2561]

ไม่มีข้อความกำกับภาพอัตโนมัติ

เมื่อวันที่ 5 พฤษภาคมที่ผ่านมา กลุ่มยังเติร์กและเครือข่ายเพื่อนศิลปิน ได้จัดงาน 88 ปี จิตร ภูมิศักดิ์ 200 ปี คาร์ล มากซ์ กับสังคมไทย ขึ้น โดยมีศิลปิน กวี นักเขียน และนักเคลื่อนไหวเข้าร่วมงานมากมาย 

ไม่ว่าจะเป็นกิจกรรมบทกวี นำโดย เรวัตร์ พันธุ์พิพัฒน์, สมพงษ์ ทวี, เสรี ทัศนศิลป์, โขงรัก คำไพโรจน์, นายทิวา, รอนฝัน ตะวันเศร้า, แม่น้ำ เรลลี่, มิส มัสลิน, เพลง แพรวา, ทราย วรรณพร และจิระนันท์ พิตรปรีชา 

ไม่มีข้อความกำกับภาพอัตโนมัติ

ศิลปินแสดงภาพโดย วสันต์ สิทธิเขตต์, จีรพงศ์ ขุนแผ้ว, ประเสริฐ พุทธสอน, นโรดม เขม้นเขตวิทย์ และหงษ์จร เสน่ห์งามเจริญ 

การแสดงดนตรีวัฒนธรรมนำโดย อี๊ด ฟุต บาธ, ชูเกียรติ ฉาไธสง, ใหม่ สิบล้อ, เดช อัสดง, นาวิน สองวัย, วงเจริญกรุง, ตู่ ตะวันฉาย, ณัฏฐกรณ์ สายแก้ว, Natural Band และผองเพื่อน ฯลฯ 

โดยเฉพาะปาฐกถาพิเศษ ซึ่งพูดถึง "จิตรกับมากซ์" ในมิติต่างๆ โดย ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี, นฤชิต สร้อยเพ็ชร, อาชญาสิทธิ์ ศรีสุวรรณ, ประสิทธิ์ ค่ายกนกวงศ์, สาวิทย์ แก้วหวาน, สุนี ไชยรส, David Streckfuss และเมธา มาสขาว 

ในภาพอาจจะมี 8 คน, รวมถึง Sayomphoo Rurkyai, Rewat Panpipat, ป้อม เจริญกรุง, สุนี ไชยรส และ Sawit Kaewvarn, คนที่ยิ้ม, สถานที่ในร่ม

งานนี้ถือเป็นการจัดงานทางศิลปวัฒนธรรมร่วมกับงานทางวิชาการเป็นครั้งแรกในวาระครบรอบของบุคคลผู้ยิ่งใหญ่ทั้งสอง 

หนึ่งบุคคลที่ทรงอิทธิพลผู้หนึ่งของไทย ในขบวนการปฏิวัติประชาชนและแวดวงวรรณกรรมวิชาการ ว่ากันว่าเขาเกิดถึงสองครั้งสองครา โดยเฉพาะการเกิดหลังการปฏิวัติเดือนตุลาคม 2516 หลังจากนั้นว่ากันว่าเขายังไม่เคยตายจากไป 

หนึ่งบุคคลที่ทรงอิทธิพลผู้หนึ่งของโลก จากงานเขียนและความคิดของเขาเกี่ยวกับลัทธิคอมมิวนิสต์ยังผลให้มนุษย์ราวหนึ่งในสามนำไปปฏิบัติ และอีกสองในสามนั้นก็กำลังโต้เถียงในเรื่องนี้ ระหว่างผู้ที่เกลียดชังเขา ผู้ที่ยังฝากความหวังไว้กับทฤษฎีของเขา รวมถึงผู้ที่ไม่รู้จักเขาด้วยเช่นกัน.. 

ผมเคยเดินทางไปในหลายประเทศ พบพานเครือข่ายคนหนุ่มสาวที่ก้าวหน้าในหลายพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นที่อเมริกา เม็กซิโก ในยุโรป สเปน เยอรมนี ฮังการี ออสเตรีย ในเอเชีย อินเดีย เนปาล เกาหลี ในแอฟริกาใต้ ในเอเชียอาคเนย์ของเรา พวกเขาหลายคนยังคงตื่นเต้นกับมากซ์ กับทฤษฎีของเขา ที่นักปฏิวัติมากมายนำไปปรับใช้ต่อสู้เพื่อปลดแอกจากการถูกกดขี่จากระบบทุนนิยมและจักรวรรดินิยมในหลายประเทศทั่วโลก 

ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับคน ระหว่างปัจจัยการผลิต ระหว่างพลังการผลิตที่ก้าวหน้า กับมูลค่าส่วนเกินและระบบกรรม สิทธิ์ถูกตั้งคำถามไปทั่วพื้นที่ของโลก เลนินนำทฤษฎีของเขาไปประยุกษ์ใช้จนปฏิวัติรัสเซียสำเร็จ เหมาเจ๋อตงและสหายนำทฤษฎีว่าด้วยความขัดแย้งของเขาไปสร้างชาติจีนใหม่ขึ้นจนสำเร็จ ไม่นับรวมสงครามเพื่อความเป็นธรรมอีกหลายพื้นที่ของโลกในนามของการปฏิวัติ 

ในโลกนี้มีวีรบุรุษนักปฏิวัติมากมายที่นำความคิดชี้นำของเขามาต่อยอดปฏิบัติและปรับปรุง 

ในภาพอาจจะมี 6 คน, ผู้คนกำลังนั่ง และ สถานที่ในร่ม

หนึ่งในความทรงจำของผู้คน, เกียรติยศชื่อเสียงเป็นสิ่งที่ทำให้เขารำคาญ จิตใจที่เสียสละ กล้าหาญ ล้วนคือตำนานของมนุษย์คนหนึ่งที่สมบูรณ์แบบที่สุดคนหนึ่งในยุคของเรา เขาคือ เช เกบารา ผู้กล่าวว่า "เราต้องฝึกตนเองให้แข็งแกร่ง แต่อย่าสูญเสียความอ่อนโยน" 

เรื่องเล่าของวีรบุรุษของคนหนุ่มสาวร่วมสมัย ที่ยังคงขลังและตราตรึงไม่เสื่อมคลาย สำหรับคนหนุ่มสาวค่อนโลกแล้ว เช เกบารา คือวีรบุรุษในดวงใจของใครหลายคน ตั้งแต่ฮิปปี้อเมริกาต่อต้านสงครามเวียดนาม ถึงกระทั่งขบวนการนิสิตนักศึกษาประชาชนไทยหลังการเปลี่ยนแปลง 2516 รวมถึงคนหนุ่มสาวร่วมสมัยในปัจจุบัน ตั้งแต่แผ่นดินลาตินอเมริกาถึงชายฝั่งเอเชีย-แปซิฟิก 

แม้ว่าปัจจุบันสงครามเย็นผ่านพ้นไปแล้ว โลกเสรีนิยมยืนหยัดเหนืออุดมการณ์สังคมนิยมทั้งหลาย ผ่านองค์กรโลกบาลที่กำกับทิศทางเสรีนิยมใหม่ในอาณัติของบรรษัทข้ามชาติและกลุ่มนายทุนครอบโลก 

ในภาพอาจจะมี 3 คน, ผู้คนกำลังนั่ง และ สถานที่ในร่ม

แต่คนยืนหยัดสู้ ยังมีอยู่ อดีตประธานาธิบดี อูโก ชาเบซ แห่งเวเนซุเอลา เป็นอีกหนึ่งคนที่มีแนวคิดสังคมนิยมทางเศรษฐกิจ และต่อต้านท่าทีจักรวรรดินิยมแบบสหรัฐอเมริกาอย่างชัดเจน 

ปฏิบัติการของชาเบซ ทำให้คลื่นของสังคมนิยมในศตวรรษที่ 21 ในช่วงเวลาดังกล่าวนั้นได้ก่อตัวทั่วลาตินอเมริกา ไม่ว่าจะเป็น เวเนซุเอลา นิการากัว โบลิเวีย ชิลี บราซิล อาร์เจนตินา เอกวาดอร์ กัวเตมาลา ซึ่งมีจุดยืนร่วมกันคือการปฏิเสธนโยบายทุนนิยมเสรีและการครอบงำจากอเมริกา ทำให้โลกตื่นตัวขึ้นอย่างมากว่า วันนี้โลกมีระบบเศรษฐกิจทางเลือกที่มากกว่าทุนนิยมอยู่อย่างแน่นอน ไม่ว่าจะเป็นระบบเศรษฐกิจแบบสังคมนิยม ระบบเศรษฐกิจผสม หรือสังคมประชาธิปไตยในกลุ่มประเทศนอร์ดิก (Nordic Countries) ก็ตาม ล้วนเป็นเรื่องน่าศึกษาเปรียบเทียบอย่างยิ่ง 

ในภาพอาจจะมี 6 คน, คนที่ยิ้ม, สถานที่ในร่ม

หากเราพูดถึงการจัดการระบบเศรษฐกิจแบบสังคมนิยม หัวใจสำคัญคงเป็นเรื่อง "ชนชั้น" ที่มาจากความสัมพันธ์ทางการผลิต และ "ระบบกรรมสิทธิ์" ที่เป็นปัญหาสำคัญ และตามหลักการสังคมนิยมแล้ว สิ่งที่มนุษย์ไม่สามารถผลิตหรือสร้างสรรค์ขึ้นได้เอง ไม่ควรนำเข้าสู่ระบบกลไกตลาด เช่น ที่ดิน ทะเล และป่าไม้ ซึ่งควรถือเป็นกรรมสิทธิ์ร่วมของสังคม และการต่อสู้เรื่องระบบกรรมสิทธิ์นี้ นโยบายเรื่องความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจของผู้คนเป็นเรื่องที่สำคัญ ที่ประเทศไทยและองค์กรทั้งหลายควรต้องพูดให้ชัดเจน 

ระหว่างทางแยกนั้น การเลือกเส้นทางปฏิวัติเศรษฐกิจเพื่อประชาชน ทำให้นักต่อสู้หลายคนกลายเป็น "รัฐบุรุษ" 

ในภาพอาจจะมี 4 คน, รวมถึง ณัฏฐกร สายแก้ว, ผู้คนอยู่บนเวที

ในประเทศไทยซึ่งเรารำลึกถึงกันในวันนี้ คือ จิตร ภูมิศักดิ์ ก่อนที่เขาจะเสียชีวิตเพราะรัฐไทยไม่ให้พื้นที่เขามีชีวิตอยู่ เขาเป็นคนหนึ่งที่มีภารกิจธุระทางประวัติศาสตร์ ที่นำเอาทฤษฎีมากซ์มาปรับใช้ปฏิบัติ 

เขาเป็นชายหนุ่มที่ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวางว่า เป็น "ปัญญาชนปฏิวัติ" คนสำคัญของประเทศไทย เพราะเขาเป็นทั้งนักคิด นักเขียน นักประวัติศาสตร์ และนักปฏิวัติ ในตัวคนเดียวกัน 

เขาจากไปในวันที่ 5 พฤษภาคม 2509 ในวัย 36 ปี หลังทิ้งผลงานเขียนทางวิชาการ สังคมและประวัติศาสตร์ไว้มากมายเกินคณานับ เขาถูกยิงที่ชายป่าหมู่บ้านหนองกุง ตำบลคำบ่อ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร หลังลงจากภูเขาแล้วเข้าผิดหมู่บ้านเพื่อขอเสบียงอาหารไปให้มิตรสหายร่วมรบบนภูสูง ทำให้บัณฑิตอักษรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ผู้นี้ ถูกสมาชิกกองอาสารักษาดินแดน (อ.ส.) ซึ่งเป็นคนไทยด้วยกันไล่ยิงจนเสียชีวิตอยู่ริมชายป่าในเวลาต่อมา 

ทิ้งไว้แต่เพียงความทรงจำของผู้คนร่วมสมัย และชีวประวัติอันยิ่งใหญ่ที่สอดคล้องกับภารกิจทางประวัติศาสตร์ที่เขาแบกรับ 

ในภาพอาจจะมี 6 คน, ผู้คนกำลังนั่ง และ สถานที่ในร่ม

สุภา ศิริมานนท์ นักหนังสือพิมพ์อาวุโส เคยพูดถึง จิตร ภูมิศักดิ์ ว่า "ตลอดเวลาหลายปีที่ได้รู้จักกันจนกระทั่งเขาจากไป จิตร ภูมิศักดิ์ มีความสำนึกที่หนักแน่นที่สุดอันหนึ่งที่ว่า เขามีภาระธุระ หรือภารกิจทางประวัติศาสตร์ ที่จะต้องทำประโยชน์ให้แก่มนุษย์ส่วนใหญ่ ต้องทำให้เพื่อนมนุษย์ส่วนใหญ่มีความเจริญก้าวหน้า มีสถาพรภาพ มีความเป็นธรรมในสังคมโดยถ้วนหน้า เขาจึงได้ต่อสู้ตลอดมา เขาได้เคยทดลองต่อสู้ตามแนวที่บัณฑิตทางประวัติศาสตร์และวรรณคดีรุ่นเก่าได้เคยทำมาแล้ว" 

"และในที่สุดเขาก็พบวิธีการตามแนววัตถุนิยมประวัติศาสตร์ ซึ่งเป็นหลักและเงื่อนไขที่ให้ความสว่างไสวแก่ภูมิปัญญาของเขาอย่างแจ่มชัดที่สุด และเขาได้ยอมรับเชื่ออย่างฝังลึก เนื่องจากมันเป็นหลักและเงื่อนไขซึ่งเกาะแน่นอยู่กับประชาชน" 

การที่เขาเป็นทั้งนักทฤษฎีและนักปฏิบัติในตัวเอง และเสียสละภายใต้อุดมการณ์ที่ถือเป็นภาระหน้าที่นี้เอง ทำให้ชื่อเสียงของเขาได้รับการยกย่องนับถืออย่างกว้างขวางในเวลาต่อมา โดยเฉพาะหลังเหตุการณ์ 14 ตุลาคม 2516 ได้มีการพิมพ์หนังสือของเขาเผยแพร่ซ้ำอย่างมากมายกว้างขวางอีกครั้ง ยิ่งทำให้ชื่อของเขาประทับในใจของคนหนุ่มสาวมากมายในยุคนั้น ไม่ต่างจากการชื่นชมนับถือวีรบุรุษนักปฏิวัติของคนหนุ่มสาวทั่วโลกอย่าง เช เกบารา แต่อย่างใด



ว่ากันว่า หากในโลกนี้ ประเทศจีนมียอดกวีชื่อ "หลู่ซิ่น" รัสเซียมี "แมกซิม กอร์กี" ประเทศไทยก็มี "จิตร ภูมิศักดิ์" ให้นับถือคารวะไม่น้อยหน้ากัน ทั้งสามคนเป็นนักคิดนักเขียน และยังเป็นนักปฏิวัติที่ยอมค้อมหัวเป็นงัวงานอุทิศความรู้รับใช้สังคมจนวาระสุดท้ายของชีวิต ภายใต้เข็มทิศที่เป็นภารกิจทางประวัติศาสตร์ 

ในอดีตท่ามกลางความขัดแย้งของประชาชน แต่บทเพลง "แสงดาวแห่งศรัทธา" ที่เขาแต่งขึ้น ถูกร้องขับขานในเวทีการชุมนุมทางการเมืองทั้งของ กปปส. และ นปช. 

ทั้งหมดนี้ ผมจึงขอยกคุณความความดีทั้งหมดให้ คาร์ล มากซ์ ผู้ซึ่งถูกคิดถึงอยู่ทุกยามเมื่อเกิดวิกฤติทางเศรษฐกิจในระบบทุนนิยมเสรีที่เกิดขึ้น เป็นวงรอบทางเศรษฐกิจ เมื่อทุนนิยมผูกขาดจนอวบอิ่ม และเมื่อทุนนิยมกลืนกินตัวเองไม่สิ้นสุด 

"นักปรัชญาทั้งหลายเพียงแต่อธิบายโลกด้วยวิธีการต่างๆ แต่ความสำคัญนั้น อยู่ที่การเปลี่ยนแปลงโลก" (มากซ์, วิทยานิพนธ์เรื่องฟอยเออแบค บทที่ 6) 

แด่ผู้ที่ยังไม่ตายและหายใจอยู่.

ในภาพอาจจะมี 7 คน, รวมถึง Metha Matkhao, Sayomphoo Rurkyai และ Rewat Panpipat, สถานที่ในร่ม

โดย เมธา

 

กลับไปที่ www.oknation.net