วันที่ อังคาร มีนาคม 2562

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ตู้นิรภัยที่หาดใหญ่สมัยโบราณ


วันนี้นั่งคุยกับรุ่นพี่ที่ทำร้านอาหารมาตั้งแต่รุ่นพ่อแม่
ก็คุยสัพเพเหระและเล่าความหลังกัน
และทบทวนความทรงจำเก่า ๆ
ทำให้รำลึกถึงเรื่องที่แม่เคยเล่าให้ฟัง
กับที่แกเล่าให้ฟังเป็นการทบทวนความจำว่า

สมัยก่อนบ้านเรือนในหาดใหญ่
มักจะสร้างกับไม้เป็นหลัก
หลังคามักจะมุงสังกะสี  มีฐานะหน่อยก็กระเบื้องว่าว
นายทุนมักจะเป็นคุณพระ(พระเสน่หามนตรี)
หรือนายทุนจากสงขลามาสร้างบ้านให้เช่า

บางบ้านจะลงทุนขุดบ่อน้ำไว้ใช้ในบ้าน
เรียกว่าสมัยก่อนใครมีบ่อน้ำในบ้าน
จัดว่าเป็นครอบครัวมีระดับหรือมีเงินพอสมควร
เพราะสมัยก่อนต้องใช้แรงคนขุดบ่อเป็นหลัก
ความกว้างปากปล่องบ่อมักจะเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส
กว้างเมตรคูณเมตรก็จัดว่าหรูแล้ว
ใช้อิฐประดับต่อเติมกันดินพังลงมา
ด้วยการสอดินเหนืยวเป็นตัวอุดแทนซีเมนต์

ปล่องบ่อซีเมนต์กลมแบบเส้นผ่าศูนย์กลาง
เพิ่งจะมีเข้ามาภายหลังจากนั้นช่วงหลัง ๆ แล้ว
ราว ๆ ช่วงปี 2500 จึงเริ่มทำปล่องบ่อกลม
และใช้ซีเมนต์อุดร่องรอยระหว่างปล่องบ่อ
ยุคนั้นซีเมนต์มักจะเป็นของอังกฤษ
นำเข้ามาจากปีนัง มาเลย์

บ่อน้ำชาวบ้านนอกจากใช้กินใช้น้ำในบ้าน
ในยุคนั้นยังเป็นตู้นิรภัยชั้นหนึ่งของแต่ละบ้าน
เพราะเกิดเหตุเตือนไฟไหม้ขึ้นมาแต่ละครั้ง
หรือมีไฟไหม้บ้านบริเวณใกล้เคียง

เจ้าของบ้านจะนำเอาทรัพย์สินมีค่า
ในยุคนั้นได้แก่เสื้อผ้า เงินทอง ของมีค่า
ใส่ตะกร้าหรือหีบเหล็กโยนลงในบ่อน้ำ
ไว้ไฟสงบค่อยสาวสมบัติขึ้นมา
ทำให้เสื้อผ้ามักจะหมองหม่นเพราะแช่น้ำนาน
กอปรกับหาดใหญ่สมัยก่อนมักจะน้ำท่วม/น้ำหลากเป็นประจำ
น้ำในบ่อมักจะขุ่นข้น  ต้องใช้เครื่องกรองชาวบ้านกรองน้ำ
แบบใส่หินหยาบ หินละเอียด ทราย ถ่าน
กรอกน้ำใส่ในโอ่งขนาดกลาง
ที่เจาะรูหรือต่อก๊อกน้ำให้ไหลลงในโอ่งเก็บน้ำ
บางเจ้าก็ใช้วิธีการแกว่งสารส้มก็มี
เพื่อใช้ดื่มกิน/ซักผ้า บางบ้านจะต้มน้ำก่อนกิน

ระบบกรองน้ำนี้ของการประปายุคก่อนก็แบบเดียวกัน
แต่มี Scale บ่อแต่ละลูกจะใหญ่มากและวางในแนวนอน
และขั้นตอนสุดท้ายผสมคลอรีนก่อนจำหน่ายให้ชาวบ้าน

การล้างบ่อนำ้ให้ใสเป็นเรื่องใหญ่พอสมควร
เพราะต้องจ้างคนลงไปล้างบ่อ
เป็นงานช้างเอิกเกริกพอสมควร

ข้อดีของตู้นิรภัยชาวบ้าน
คือ ไฟไม่กิน โจรไม่ปล้น
เพราะการหอบข้าวของมีค่าวิ่งออกจากบ้าน
อาจจะทำตกหล่นหรือโดนลักขโมยไปได้
เพราะคนดีก็มีอยู่มาก
แต่คนชั่วไม่กี่คนที่มี
สามารถทำร้ายและเป็นอันตรายกับคนดีได้มากกว่า

เขียนขึ้นจากความทรงจำเก่า ๆ
ก่อนที่จะเลือนหายไปเหมือนบ่อน้ำในอดีต

 

 

โดย ravio

 

กลับไปที่ www.oknation.net