วันที่ อังคาร กันยายน 2562

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ปี่ผู้ไท


ปี่ผู้ไท
สมัยเด็กๆ พ่อผมเคยทำปี่ผู้ไทจากฟางข้าว เสียงไพเราะพอใช้ทีเดียว วิธีทำก็ง่ายมาก เพราะพ่อทำเสร็จภายในไม่กี่นาที ลิ้นของปี่ก็ทำจากฟางอันเดียวกันนั่นแหละ แต่เดี๋ยวนี้ ลิ้นปี่ผู้ไททำด้วยโลหะเช่น เงิน หรือ ทองแดง ส่วนมาก ช่างทำแคนเขาจะทำปี้ผู้ไทคีย์เดียวกันกับแคนขายด้วย
ปี่ภูไท หรือ ปี่ลูกแคน เป็นเครื่องดนตรีของชนเผ่าภูไทจังหวัดกาฬสินธุ์ สกลนคร นครพนม อุดรธานี มุกดาหาร ในภาคอีสานของประเทศไทย และในแขวงสุวรรณเขต แขวงเชียงขวาง และแขวงคำม่วนในประเทศลาว ส่วนใหญ่ปี่ชนิดนี้เริ่มจะหายไปแล้ว เพราะไม้ไผ่ลูกแคนหรือไม้ไผ่เฮี้ยเริ่มหายาก เพราะมีไม่มากเหมือนสมัยก่อน ปี่ภูไทมีลักษณะคล้ายปี่จุมของภาคเหนือ เพราะมีลิ้นที่ทำจากโลหะจำพวก ทอง ทองแดง เงิน และมีเสียง วิธีการเป่าที่คล้ายกัน ปี่ภูไท ใช้บรรเลงกับเครื่องดนตรีชนิดอื่นๆได้ เช่น แคน พิณ ซอ ปัจจุบันมีปราชญ์ชาวบ้านผู้เชี่ยวชาญ 1 ท่าน อยู่ที่บ้านกุดหว้า ตำบลกุดหว้า อำเภอกุฉินารายณ์ จังหวัดกาฬสินธุ์ คือ คุณพ่อเมฆ ศรีกำพล ศิลปินมรดกอีสาน สาขาปี่ภูไท มหาวิทยาลัยขอนแก่น
ปี่ภูไททำจากไม้เฮี้ยหรือไม้กู่แคน โดยเอาไม้กู่แคนหนึ่งปล้องมาตัดเปิดปลายข้างหนึ่ง ตรงปลายด้านที่มีข้อปิดเจาะช่องสำหรับใส่ลิ้นที่ทำด้วยทองเหลือง (เรียกว่าลิ้นทองเหลือง) หรือทำด้วยเงินผสมทองแดง (เรียกว่าลิ้นเงิน) อย่างเดียวกับการทำแคน เจาะรูเยื้อ 1 รู และรูนับ 5 รู ปรับเสียงให้เข้ากับเสียงแคน มีโน้ตเสียงที่ใช้บรรเลงคือ ซอล(G) ลา(A) ที(B) โด(C) เร(D) มีวิธีการบรรเลงดั่งนี้ การวางนิ้วใช้ทั้ง 2 มือในการจับ มือซ้ายใช้ 3 นิ้ว ในการปิดรู นิ้วชี้ นิ้วกลางและนิ้วนางมีนิ้วโป้งจับประคอง นิ้วชี้ปิดรูที่ 1 นับจากด้านบน นิ้วกลางรูที่ 2 นิ้วนางรูที่ 3 มือขวาใช้ 2 นิ้วในการปิดรู นิ้วชี้และนิ้วกลาง มีนิ้วโป้งจับประคอง นิ้วชี้ปิดรูที่ 4 นิ้วกลางปิดรูที่ 5 เพลงที่เล่นเป็นเพลงภูไทที่ใช้สำหรับบรรเลงเดี่ยวหรือรวมวงประกอบการลำภูไท มีอยู่ทำนองเดียวเหมือนกันหมด โดยเทียบกับระดับเสียงหรือทางของแคนที่เรียกว่า “ทางภูไทใหญ่” หรือ “ลายภูไทใหญ่” และ “ทางภูไทน้อย” หรือ“ลายภูไทน้อย” แนวทางการสืบทอดปี่ภูไทของหมู่บ้านท่าเรือเป็นการสืบทอดภายในครอบครัวก่อน และผู้ที่สนใจมาเรียนการทำปี่ภูไทและวิธีบรรเลงปี่ภูไทกันแบบลูกศิษย์กับครู และผู้วิจัยได้ทำการพัฒนาการทำปี่ภูไทโดยการนำท่อ PVC มาประกอบเข้ากับเลาปี่ภูไทตัวเดิม ทำให้เกิดปี่ภูไทที่พัฒนาในเรื่องของความทนทาน เสียงที่หนา และที่เก็บลิ้นปี่เพื่อรักษาลิ้นปี่

โดย สูนทอง

 

กลับไปที่ www.oknation.net