วันที่ พุธ พฤศจิกายน 2562

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

“การเพิ่มหน้าต่างเรื่อง คำศัพท์ และคำแนะนำข้อมูล (๑)”


 หน้าต่างแนะนำคำศัพท์ เว็บไซต์ราชบัณฑิต 
 
“เรืองยศ” น.
แนวอธิบาย

แปลว่า ผู้ที่มีเกียรติขจร อัน เกริกไกร ไปทั่วภพทั่วแดน แล้วได้ให้ความเจริญรุ่งเรือง เกิดพรั่งพร้อมบริบูรณ์ ไปตามเกียรติ และยศศักดิ์ อันนั้น ที่มีชื่อกำจร กำจาย ทำความเจริญอยู่ ในซึ่งยศนั้น, อันชื่อกุศลพร้อมมูล เกิดขึ้น ว่า ความรุ่งเรือง ชื่อการนั้น ได้ชื่อว่า “เรืองยศ”, ถึงเป็นผู้เรืองยศ ว่า คือ ได้เป็นผู้มีชื่อเสียงเกริกก้องเกรียงไกร โด่งดัง มีกิตติศัพท์ และกิตติคุณ โดยมาก


คำศัพท์

ความอันมีเรื่อง คำศัพท์ ว่า “เรืองยศ

“พระทรงจิ้มจันทน์เฉลิมเจิมวิลาศ, แล้วผูกคาดด้ายขวัญรำพรรณสอน. เสร็จดำรัสตรัสอำนวยอวยพระพร, จงถาวรเรืองยศหมดทุกคน.” ความมีมาแต่ นิราศลอนดอน ว่าแล้ว เป็นดังนี้ ใครจะดูถึงที่มา อื่น หากใครจะกล่าว ก็เห็นว่า อาจพบได้ทั่วไปอยู่มาก คือ เตือนกันให้มีเกียรติ และมียศ นั่นแหละดี และพบว่า ยิ่งค้นหาลงไปในพระไตรปิฎกด้วยแล้ว ก็จะยิ่งพบมาก


 ผู้แนะนำ หน้าต่างคำศัพท์ ที่  ๖๕๗ : นิรุตติ์ โชติลิปิกร 
 

 

 หน้าต่างแนะนำคำศัพท์ เว็บไซต์ราชบัณฑิต 
 
“ฉายาแห่งสรีระ” น.
แนวอธิบาย

“บ้างที่ อาจมีคน มีความเล็งเห็น แล้วลงว่า”

“เรื่องว่า ความสูง ของนักพรต พระติรถังกร มหาศาสดา หรือพระพุทธะ องค์ผู้ทรงภิเนษกรมณ์ สำเร็จแก่ทิพยะสมบัติวิเศษแล้ว ทั้งเก่าๆ และทั้งสมัยร่วมประวัติศาสตร์ยุคนี้ ว่าองค์มีพระวรกาย สูงคืบ วา ศอก เท่านั้น เท่านี้ มากนัก เกินคนจะเห็นจริงไปตามหลักรูปธรรม คือสรีระ สูงต่างๆ กันไป เท่านั้น เท่านี้ มากน้อยสูงต่ำต่างๆ กันนั้น, เช่นนั้น ล้วนแต่สูง (ยาว) มาก น่าจะหมายถึงการวัดเงามากกว่า จากภาระกิจที่ทรงกระทำเที่ยงแท้แก่พระองค์แล้ว แล้วประพฤติกระทำเป็นประจำ, แล้วเมื่อพนักงานปุโรหิตพรามณ์ทางโชติยศาสตร์ทำสิกขาวัดเงาแรก กำหนดพรตประพฤติ อันเป็นหลักเวลาเช้านั้น แล้วเข้ากระทำบันทึก ตั้งสังวรจำหลักจารึก ตามสืบทอดความจดจำ ท่องจำ กันมาตลอด ตามสำนักพราหมณ์ทางมนต์ และหนังสือ ก็ว่า พระพุทธะนั้นๆ มีพระสรีระสูงเท่านั้น เท่านั้น พระติรถังกร นั้น หรือพรหมมนุษย์ พระภรตะโน้น หรือพระสมณะวิเศษนั้น องค์นั้นๆ สูงเท่านั้น เท่านี้ เป็นโจทก์ อันซึ่งขนานนามเป็นวิเศษ สูงเป็น ๑๐ เป็น ๑๐๐ ศอก ๑๐๐ วา ว่ากันไปโน่น อย่างนั้นๆเอง เพราะว่าเสริมความแก่การไม่รู้ไปแก่คำศัพท์เสริญ อันจะให้สมวิเศษ อันเป็นที่สุด,”


“คือพระสมณังกร ตามตำนานอภิหาร พระพุทธะ พระพราหมณ์ สมณะ พระลัชชีประเสริฐตามตำนาน แลเอา เห็นจะต้องคำระบุทำวิเศษตามสรีระสภาพ ที่ตกแก่ปวงสัตว์สาวก จะพึงต้องชอบตอบตามระบุ อันกำหนดให้ระบุพันธะกรณีย์ ไปได้ว่า (เงา) สูงได้เท่านั้น เท่านี้แล้วอยู่ เป็นต้น, คือ คงจะหมายความว่า พระสมณังกรณ์ พระพุทธะ ตามตำนานปุริสบารมี อำนวยออกลักษณะ ของพระพุทธะ หรือพราหมณ์ องค์นั้น ทรงออกวิเศษแก่วรบทของพระสมณะภาระ เมื่อถึงองค์ได้ทำกำหนดประพฤติเป็นปฐมนิมิต โดยองค์การ แก่พระสมณะภาระกิจแต่ยามเช้า พระอาทิตย์ขึ้น เมื่อทรงงานรุ่งอรุณเมื่อเวลายามเช้ามาก พระสมมุติองค์นั้น ความสูงของพระฉายาแห่งองค์สรีระนั้นตามกำหนดแรก อรุณนั้นๆ ก็ย่อมจะสูงมาก เป็นประจำ ไว้ให้มีเงาทอดยาวออก แล้วคะเน วัดกำหนด ให้ผู้ประกาศกระทำความจำรัสแก่บทมนต์สาธยาย, พระพุทธะสมณะ หรือพราหมณ์สมณะ องค์ประธาน พระองค์ใด ทรงงานเมื่อฉายากำหนดเป็นประจำ ว่าเริ่มปฐมประพฤตินิมิตแต่เมื่อเวลาสาย ตามปรกติ ความสูงตามวิเศษ ของพระสรีระพระองค์นั้น พระสมณังกรณ์ พระพุทธะ พระองค์นั้น ก็มีสมมุติวิเศษทางความสูง แต่น้อย, คือว่า มีความยาวของเงาทอดยาวออกไปแต่น้อย พอกำหนดให้เห็น ความยั่งยืนน้อย พอกำหนดสมมุติวิเศษตามเหตุการณ์นั้น ว่าเวลากำหนดทิวาวาร ต่อยามเมื่อราตรีจบลง เหลือน้อย มีไม่มาก ก็จงให้ถึงความประพฤติ”


“อย่างนั้นแหละ, ข้าพเจ้าเองก็เห็นว่า น่าจะหมายถึงการวัดเงามากกว่า แต่กล่าวระบุให้เห็นแก่ความเป็นสรีระ ที่พึงจะต้องสมความวิเศษ แก่พระมหาภิเนษกรมณ์ อันยิ่งใหญ่, และเรา-ท่าน ก็พึงควรสรุปความ พอเป็นสมมุติเพียงว่า ยังไม่มีการค้นพบว่ามีตำนาน ว่าพระผู้วิเศษ นั้นๆ จะทรงเริ่มแก่การแสดงปฐมนิมิต ขององค์สรีระ ในยามที่มองไม่เห็นความสูง (ความทอดยาวของเงา) ตามกำหนดแห่งเวลา ของภาคกลางวัน”


คำศัพท์

ความอันมีเรื่อง คำศัพท์ ว่า “ฉายา

- ถ้าว่าพบครุฑ. มันจะสัประยุทธ , ด้วยลูกเสนหา. พ่อนี้เป็นชาย, ยังกลัวครุฑา. ลูกรักพ่ออา, ฉายาอย่าไป. (นางอุทัยกลอนสวด)
- ดุจจันทราทิตยมณฑล, เกือบกั้งเบื้องบน, บุรีระเรื่อยฉายา. (อนิรุทธคำฉันท์)
- มาถึงซึ่งเพิงภูผา, ร่มรุกขฉายาน่าอาศัย. ถิ่นฐานสะอ้านสะอาดไป, ปลูกพรรณมิ่งไม้เรียงรัน ฯ. (เรื่อง อิเหนา)
- โสวัตเสด็จตามไป, ผลักทวารไชยเห็นตรึงตรา, ร้องเรียกอรฉายา. (โสวัตกลอนสวด)
- พระหัตถ์ กวัดแกว่งศรทรง, อาจองดั่งพระกาลหาญกล้า. เสด็จจากร่มรุกขฉายา, ออกไล่เข่นฆ่าหมู่มาร ฯ ... (รามเกียรติ์)

 ผู้แนะนำ หน้าต่างคำศัพท์ ที่ ๑๐๓๙ : นิรุตติ์ โชติลิปิกร 
 

 

โดย kwunk-log-cabin

 

กลับไปที่ www.oknation.net