วันที่ อังคาร ธันวาคม 2562

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

“หน้าต่างแนะนำคำศัพท์ ภาษาไทย รายการที่ ๘๘๑”


รายละเอียด
หน้าต่างเว็บไซต์สำนักราชบัณฑิต ที่ 881  แนะนำคำศัพท์ “ลมพาน, พาน”

แปลว่า
ลมอ่อน ๆ ลมพัดเบา ๆ พัดพริ้วขึ้นเฉพาะในที่หนึ่ง ๆ

“ลมพาน” วิเศษ

ศัพท์คำนี้ คงหมายถึง ลมที่หมุนกวนขึ้น เข้าเวียนวน
พริ้วมา อันพอที่จะทำให้เปลวไฟของเทียนหรือตะเกียง
ฉะนั้น เต้นสั่น วูบไหว, คือคงจะหมายถึงลมอ่อน ๆ อันนั้น
ๆ ที่พัดวูบขึ้น เคลื่อนมา เคลื่อนไป พริ้วอ่อน
พัดโชยกระทบเข้ามาบ้างเป็นบางครั้งคราว จึงอาจจะว่า
ลมระโรย ลมระย้า ลมรำพึงพัด รำเพยมา เห็นผ่าน
เปรียบว่าไปดั่งนี้ ก็น่าจะใช่ เพราะว่าได้มีบรรยายอยู่
เช่นพบในพระไตรปิฎกว่า “..กระดิ่งต้องลมพานอ่อน ๆ
ก็เปล่งเสียงไพเราะ, ..ประสบสุข
ได้อยู่ในปราสาทที่ปราศจากลมพาน, และว่า ..
เมื่อถูกลมพานไหวก็คล้ายครวญ คือว่า
ลมนั้นเหมือนเสียงครวญ” ถึงในส่วนโคลงกลอน ก็มี
ในสมบัติอมรินทร์ รามเกียรติ์ และลิลิตตะเลงพ่าย
หรือวรรณคดีอื่น ๆ นั้น ก็มีบ้างพอสมควร ได้พบอยู่
แต่ยกพอเป็นตัวอย่างเบื้องต้น พอให้เห็น เช่นว่าดังนี้ “..
เสาวรสส่งรสสุมามาลย์ ลมพานเลื่อนพวงลงร่วงราย, และ
..เสียทีเสียตัวด้วยลมหวาน เสียรู้เพราะหลงด้วยลมพาน,
และว่า ..ปลิวประเล่ห์ลมพาน ส่ำแสะสารแสนยา,” เรา-
ท่าน เมื่อพบ จงได้คิดพิจารณาแสดง ที่ได้พบเห็นไว้ตรง
ด้วยกันบ้าง อย่างนี้. ว่าทุกคนอาจจะพอให้แปล
ว่าเป็นอะไร แปลว่าอะไร? จึงควรจะชื่อว่า “พาน”
หรือเรียก “ลมพาน” อันกระนั้น
เพราะว่าการที่ได้พบแล้วมีอยู่ในหนังสือ
ได้เห็นอยู่ตามธรรมดามีออกมาแต่ก่อนนั้น มีพอสมควร
ถึงควรปรากฏจะมีคำแปลขึ้น, และเพราะว่า
เราจะเห็นตามหนังสือของหอพระสมุดฯ
หรือว่าเราจะเห็นตามพระไตรปิฎก อรรถกถาแสดง ก็มี
ก็ให้เห็นว่ากล่าวแล้วอยู่ในทั้งสองทาง เห็นฉะนั้น
แต่กลับจะให้ขาดอยู่ก็แต่กับพจนานุกรมราชบัณฑิตเท่านั้น
ว่าขาดคำแปลให้อธิบาย แก่คำนี้ ขาดไปจะเสีย เรา-
ท่านจึงจะให้เป็นอย่างนั้น ไม่ได้

หมายเหตุ
รูปภาพประกอบ อาจไม่เกี่ยวกับคำอธิบาย
บันทึกคำศัพท์ ของผู้แนะนำ


ดูเรื่องการประดับธง ต่อ ...

โดย 351_ID

 

กลับไปที่ www.oknation.net