วันที่ อังคาร กันยายน 2564

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

เครื่องประดับจากไหลน้ำพี้ของดีเมืองอุตรดิตถ์


 

ไหลน้ำ หรือไหลน้ำพี้

หากกล่าวถึงเหล็กไหล เชื่อว่าคนไทยส่วนมากคงคุ้นเคยดีกับชื่อเรียกนี้จากตำนานความเชื่อที่เล่าสืบทอดกันมา แต่สำหรับ " ไหลน้ำ " หรือ " ไหลน้ำพี้ " แล้วแม้ว่าจะมีคนรู้จักค่อนข้างน้อย แต่ของดังกล่าวก็เป็นสิ่งล้ำค่าประจำท้องถิ่นของชาวอุตรดิตถ์ ซึ่งปัจจุบันได้มีการนำเอาไหลน้ำพี้มาผลิตเป็นสินค้าประจำท้องถิ่น จำพวกถึงเครื่องประดับที่มีความแปลกใหม่ไม่ซ้ำกับท้องถิ่นใด อันสามารถสะท้อนให้เห็นถึงภูมิปัญญา วัฒนธรรมและความเชื่อของชาวอุตรดิตถ์ได้เป็นอย่างดี 


ความเป็นมาของไหลน้ำพี้

ไหลน้ำพี้ เป็นชื่อที่ชาวอุตรดิตถ์ใช้เรียกก้อนหินแร่ที่ถูกค้นพบในบริเวณที่มีแร่เหล็กน้ำพี้ เป็นก้อนหินสีน้ำตาลปนดำ คล้ายคลึงกับหินดินดาน มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางตั้งแต่ 3-60 นิ้ว และมีน้ำหนักตั้งแต่ 200 กรัมจนถึง 20 กิโลกรัม ซึ่งเมื่อนำหินดังกล่าวมาเผาด้วยความร้อนสูง 1,000 องศาเซลเซียสขึ้นไป จะมีแร่ไหลออกมาเป็นของเหลวแล้วจับตัวเป็นก้อนเมื่อถูกความเย็น โดยแร่สีดำทึบแสงเหมือนกับนิลนั้นเรียกว่า “ไหลดำน้ำพี้ ” ขณะที่ก้อนแร่สีเขียว สีฟ้า และสีขาวใสจะถูกเรียกว่า “ไหลน้ำ”

การที่ไหลน้ำพี้ มีสีแตกต่างกันเกิดขึ้นจากองค์ประกอบของแร่ธาตุภายในชั้นหิน โดยส่วนมากเมื่อเผาหินแล้วมักมีโอกาสได้เหล็กน้ำพี้ที่มีสีดำมากกว่าได้ไหลน้ำที่มีหลายสี โดยเหล็กน้ำพี้นั้นมีองค์ประกอบของแร่ซิลิกาและเหล็กเป็นหลัก ขณะที่ไหลน้ำพี้ประกอบไปด้วยแร่ซิลิกา เหล็กและเซอร์เพนทีน ทั้งนี้ หินดังกล่าวถือว่าเป็นสิ่งหายากทางธรณีวิทยาด้วยมีอายุมากกว่า 1,000 ปี และมีการค้นพบเฉพาะในประเทศไทย บริเวณจังหวัดอุตรดิตถ์และทางตอนใต้ของประเทศจีนเท่านั้น  

ความเชื่อโบราณเกี่ยวกับไหลน้ำพี้ 

ชาวอุตรดิตถ์เชื่อว่าไหลน้ำพี้เป็นของล้ำค่า และมีความศักดิ์สิทธิ์เฉกเช่นเดียวกับเหล็กน้ำพี้ และเหล็กไหล โดยมีหลักฐานทางประวัติศาสตร์ระบุว่าคนไทยสมัยก่อนนำเอาเหล็กน้ำพี้ไปหลอมทำเป็นอาวุธ พระพุทธรูปและเครื่องรางของขลัง ด้วยเชื่อว่ามีอานุภาพด้านความคงกระพันชาตรี สามารถทำลายล้างอาถรรพ์ต่างๆ ลงได้ ขณะที่ไหลน้ำพี้ซึ่งมีสีสันสวยงาม และมีความมันวาวนั้นถือเป็นอัญมณีประจำท้องถิ่นที่นิยมนำไปผลิตเป็นเครื่องประดับและเครื่องรางไว้พกติดตัว ด้วยเชื่อว่าเป็นสิ่งที่ทำให้เกิดความร่มเย็นเป็นสุขในชีวิต  

เครื่องประดับจากไหลน้ำพี้ 

การนำเอาไหลน้ำพี้มาผลิตเป็นสินค้านั้น คนในท้องถิ่นยังคงปฏิบัติตามความเชื่อที่มีมาแต่โบราณว่าต้องมีการทำพิธีกรรมเพื่อบอกกล่าวต่อสิ่งศักดิ์สิทธิ์บริเวณบ่อแร่เสียก่อน ปัจจุบันสินค้าที่ผลิตได้จากไหลน้ำพี้ ส่วนใหญ่นิยมนำไปทำเป็นเครื่องประดับเพราะมีสีสันสวยงาม โดยการผลิตเครื่องประดับมักนำเอาไหลน้ำพี้ไปใช้แทนอัญมณี เช่น เป็นจี้ในสร้อยร้อยเชือก เป็นหัวแหวนในตัวเรือนเงิน และเป็นอัญมณีตกแต่งร่วมกับคริสตัล เป็นต้น


 

ปัจจุบันไหลน้ำพี้สีต่างๆ มีสนนราคาอยู่ที่ 30-300 บาทต่อเม็ด โดยขึ้นอยู่กับสีและขนาดด้วย 

สำหรับช่องทางจำหน่ายสินค้าจากไหลน้ำพี้ พบว่าผู้ผลิตมีช่องทางประชาสัมพันธ์และกระจายสินค้าน้อยมาก ส่วนใหญ่เป็นการขายผ่านทางหน้าร้านของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน และขนสินค้าไปจำหน่ายในงานแสดงสินค้าโอทอปตามจังหวัดต่างๆ ซึ่งยังคงต้องอาศัยระยะเวลา และการพัฒนารูปแบบสินค้าเครื่องประดับ ให้มีความสวยงามได้มาตรฐานมากยิ่งขึ้นต่อไป  

 

 

ขอบคุณ  :  https://thaitextile.org/th  &  https://www.youtube.com

โดย konsilaat

 

กลับไปที่ www.oknation.net