วันที่ อาทิตย์ มีนาคม 2551

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

บ้านเฮา


ประวัติศาสตร์ชุมชน

ประวัติบ้านคำลือชา

ว่าไว้คือแต่ก่อนนายชาอยู่บ้านเก่านาปี  ตำบลขวางได้อพยพมาหนึ่งครัวเรือนมาอาศัยอยู่บ้านลิ้นไม้  หมู่ที่  4  ตำบลคำขวาง  ปัจจุบันเป็นบ้านลิ้นไม้  .13  ตำบลโพธิ์ใหญ่  หลังจากนั้นก็ย้ายมา  ตั้งหมู่บ้านคำลือชา  เหตุผลที่เลือกบ้านคำลือชาก็เพราะว่าน้ำคำไหลตลอดปีนาชาเห็นว่าที่นี้อุดมสมบูรณ์ดี  จังได้อพยพมาตั้งหมู่บ้าน  และผู้ที่มาตั้งคนแรกก็คือนายชา  จึงได้หมู่บ้านนี้ชื่อบ้านคำลือชา  นายชามาตั้งหมู่บ้านคำลือชา  เมื่อปี พ. 2450มีผู้บ้านรวม  11คนปัจจุบันผู้ใหญ่บ้านคือ  นายสิทธ์กุดคำใสเป็นผู้ใหญ่บ้านเมื่อปี  . 2546  มีผู้ชวย 2คน

ผังเครือญาติของชุมชน

         เดิมทีหมู่บ้านนี้มีนายชาเป็นคนที่มาตั้งหมู่บ้านเป็นคนแรก แต่ไม่มีใครทราบนามสกุล ตั้งแต่ปี พ.ศ.2450

ผู้ใหญ่บ้าน และมีนายดี ด้วงทองเป็นผู้ใหญ่บ้านในปีนั้น แต่นามสกุลที่มีมากที่สุดในหมู่บ้านคำลือชาคือ จรรยากร จากนาย กร จรรญากรที่ย้ายมาจากตำบลคำขวาง สาเหตุที่นามสกุลนี้มีมากกว่านามสกุลอื่นๆเพราะครอบครัวนี้มีลูกชายหลายคน ประมาณ 10คนได้แต่งงานกับผู้หญิงในหมู่บ้านและใช้ชีวิตที่หมู่บ้านนี้จึงให้นามสกุลนี้มีอยู่มากที่สุดในหมู่บ้าน

          นามสกุลที่รองลงมาคือ ลำพะธิก ย้ายมาจากบ้านโพธิ์ สาเหตุที่ย้ายมาจากบ้านโพธิ์เพราะที่บ้านโพธิ์ เนื่องจากบ้านโพธิ์เป็นหมู่บ้านที่แออัดจึงย้ายมาอยู่ที่บ้านคำลือชา

โครงสร้างองค์กรชุมชน

                                                                                   แผนผังองค์กร

                   

                   องค์กรที่เป็นทางการ                                                                  องค์กรที่ไม่เป็นทางการ

 

คณะกรรมการหมู่บ้าน                                                                                           ชมรมไก่ชน

องค์การพัฒนาชุมชน                                                                                             ชมรมค่ายมวย

สาธารณสุขประจำหมู่บ้าน                                                                                     ชมรมทำบั้งไฟ

อาสาสมัครเกษตร                                                                                                   กลุ่มแม่บ้าน

คณะกรรมการบริหารศูนย์                                                                                      ปราชญ์ชาวบ้าน

ปฏิทินชุมชน

ด้านสังคมและวัฒนธรรม

มกราคม              งานปีใหม่

กุมภาพันธ์           บุญผเวส

เมษายน               บุญสงกรานต์ (รดน้ำดำหัว)

พฤษภาคม           บุญบั้งไฟ

มิถุนายน              ชำฮะ (สวดบุญบ้าน)

กรกฎาคม             เข้าพรรษา

สิงหาคม                ข้าวประดับดิน  (ห่อข้าวห้อยตามต้นไม้ให้กับญาติที่ตายแล้ว)

กันยายน                 ข้าวสารท

ตุลาคม                    ทอดกฐิน

พฤศจิกายน            ออกพรรษา

ธันวาคม                  บุญข้าวจี่

ด้านเศรษฐกิจ

 

              เดือนอ้าย เป็นช่วงมีลมหนาวชาวบ้านทั้งเด็กและผู้ใหญ่ก็จะพากันเล่นว่าวซึ่งการละเล่นนี้มีมาตั้งแต่สมัยโบราณแล้ว

                เดือนยี่  มีการทำพิธีกรรมนิมนต์พระสงฆ์ มีการเลี้ยงพระทำบุญอุทิศส่วนกุศลให้กับบรรพบุรุษผู้ล่วงลับไปแล้ว

              เดือนสาม  มีการทำบุญข้าวจี่และทำพิธีเลี้ยงผีนาหลังเกี่ยวข้างเสร็จ

                เดือนสี่  เป็นช่วงการทำบุญมหาชาติหรือที่ชาวบ้านเรียกว่าบุญเผวด  ในการทำบุญจะทำกันอยู่สองวัน วันแรกเป็นวันลงบุญใครมีญาติพี่น้องก็จะชวนกันมาทำบุญ มีการห่อขนม ทำขนมจีน ในวันที่สองเป็นวันแห่บุญมหาชาติเข้าเมืองไปที่วัด ในวัดก็จะมีการจับสลากเกี่ยวกับพระเวสสันดร

              เดือนห้า  คืองานประเพณีสงกรานต์หรืองานปีใหม่ไทยจะมีการรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่

                เดือนหก มีประเพณีบุญบั้งไฟและเลี้ยงผีดอนปู่ตาเพื่อขอฝน

              เดือนเจ็ด  เป็นเดือนที่เลี้ยงดอนปู่ตาเตรียมไถ่นาหว่านกล้า และเลี้ยงผีนาเป็นเดือนแรกนาขวัญข้าว

                 เดือนแปด  เป็นเดือนที่มีประเพณีเข้าพรรษาเพื่อให้พระภิกษุสามเณรเข้าพรรษาจำพรรษาในวัดใดวัดหนึ่งภายในสามเดือนและชาวบ้านก็จะพากันไปถวายเครื่องสังฆทานและผ้าอาบน้ำฝน

               เดือนเก้า  มีการทำบุญข้าวประดับดิน โดยนำข้าวและอาหารคาวหวานพร้อมทั้งหมากพลู บุหรี่ห่อใบตองเพื่ออุทิศให้แก่บรรพบุรุษผู้ล่วงลับไปแล้ว

                เดือนสิบ  มีการทำบุญข้าวสากหรือบุญสลากภัต เป็นการอุทิศส่วยกุศลให้กับผู้ตายหรือเปรตผู้เป็นญาติ

               เดือนสิบเอ็ด  มีการทำบุญออกพรรษาเป็นวันที่พระสงฆ์จะร่วมกันทำพิธีออกวัสสาปวารณาคือเปิดโอกาสให้พระสงฆ์กล่าวตักเตือนกันได้ มีการทำบุญตักบาตรเทโวถวายภัตตาหารแด่พระสงฆ์สามเณร

                เดือนสิบสอง  มีประเพณีการลอยกระทงเพื่อขอขมาพระแม่คงคาและมีบุญกฐินเพื่อให้พระภิกษุสามเณรได้รับผ้ากฐินแล้วพระสงฆ์ทำพิธีรับผ้ากฐินเป็นอันเสร็จพิธี

ประวัติบุคคลที่น่าสนใจ

                พ่อใหญ่เอี่ยม เป็นหมอยาสมุนไพรที่ชำนาญในเรื่องยารากไม้เป็นพิเศษประจำบ้านคำลือชา พ่อใหญ่เอี่ยมมีอายุได้ประมาณ 70กว่าปี ยามที่คนในหมู่บ้านเจ็บไข้ได้ป่วยก็มักที่จะไปหายากับแกมากินแทนการไปหาหมอตามอนามัยหรือโรงพยาบาล  ซึ่งแต่ก่อนคนจะให้ความสำคัญกับการใช้ยาสมุนไพรมากกว่าเพราะไม่ได้เสียเวลามาในการเดินทางไปหาหมอ ซึ่งยารากไม้ที่แกมีประจำก็จะมีดังนี้

สำหรับยาสมุนไพรที่ใช้รักษาอาการของโรคที่พบบ่อยๆ ได้แก่ 

           ฟ้าทะลายโจร บอระเพ็ด  เป็นยาสมุนไพรที่ใช้สำหรับแก้ไข้

           กล้วยน้ำว้า ทับทิม ฝรั่งดิบ  เป็นยาสมุนไพรที่ใช้สำหรับแก้ท้องเสีย

           มะแว้ง ขิง มะนาว        เป็นยาสมุนไพรสำหรับแก้ไอ

           ท้องเฟ้อ  ขมิ้นชัน แห้วหมู กระชาย เป็นยาสมุนไพรสำหรับแก้ท้องอืด

แต่ปัจจุบันชาวบ้านส่วนใหญ่ก็หันหน้าหาเข้าการรักษาด้วยยาแผนปัจจุบันมากกว่า

                    ยายใบ มีอายุ 80 ปีบ้านของยายใบอยู่เยื้องฝั่งตรงข้ามกับบ้านผู้ใหญ่บ้าน   ในอดีตยังมีหมออีกประเภทหนึ่งที่รักษาคนไข้ด้วยการใช้คาถาเป่า ( เรียกว่า หมอเป่า)คนป่วยเป็นไข้  ตกต้นไม้  ควายชน  แข้งหักขาบวมช้ำ  หมอก็ใช้คาถาเป่าได้ ( ส่วนจะหายจริงเพราะคาถาเป่าหรือไม่นั้นไม่ขอยืนยัน ) ซึ่งชาวบ้านในอดีตมักจะไปหามหมอ ยายใบเป็นคนเก่าคนแกของหมู่บ้านพอสมควรยายใบจะเป็นหมอเป่า และหมอนวดแผนโบราณของหมู่บ้าน แกมีความสามารถในการเป่าตาแดงด้วยคาถาของแกที่สืบทอดมาและการนวดแบบจับเส้น นวดแก้ปวดเหมื่อยตามร่างกาย แกก็สามารถทำได้ซึ่งก็นับว่าแกเป็นผู้ที่มีความสามรถคนหนึ่งในหมู่บ้าน ซึ่งความรู้นี้ก็ควรที่จะมีผู้ดำรงสืบต่อไป

                       พ่อใหญ่ลี  เป็นหมอพราหมณ์ประจำหมู่บ้าน เมื่อมีพิธีกรรมต่างๆทางศาสนา อย่างเช่นการบายสีสู่ขวัญ การวางเสาหลักก่อนสร้างบ้านเพื่อ โดยมีการหาฤกษ์หายามในการสร้างหรือวางเสาหลักในแต่ละครั้ง

  ประสบการณ์การทำแผนที่เดินดิน

      จากครั้งแรกที่เข้าไปในหมู่บ้านนี้ดิฉันไม่เคยเข้าไปเลยด้วยซ้ำ

แม้ว่าจะอยู่แค่ใกล้ๆคงเพราะหมู่บ้านนี้อยู่ลึกเข้าไม่เคยค่ผ่าน

เท่านั้นนับว่าเป้นประสบการณ์ที่ดีมากทีเดียวเราได้ดูพื้นที่บ้าน

แทบทุกหลังคาเรือน ต้องใช้ความจำและความพยามรวมถึงความสามัคคีในกลุ่มเพื่อนร่วมทีมงาน เก็บทุกรายละอียดที่เป็นจุดที่ให้จำเป็น

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

โดย แม่มดตัวร้าย

 

กลับไปที่ www.oknation.net