วันที่ พุธ มิถุนายน 2551

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

เรือโดยสารแม่น้ำปิงฟื้นชีพยุคน้ำมันแพง


           

 เช้านี้ผมได้ยินว่าว่าเทศบาล ต.ฟ้าฮ่าม จ.เชียงใหม่ เตรียมฟื้นโครงการเรือโดยสารในแม่น้ำปิงในราคาประหยัดในยุคน้ำมันแพงเพื่อลดค่าใช้จ่ายให้กับชาวบ้าน โดยทดลองรับส่งผู้โดยสารซึ่งได้ผลเป็นที่น่าพอใจ  เป็นเรื่องที่น่ายินดีและชื่นชมในการหาช่องทางการเดินทางใหม่ ๆ ของท้องถิ่นเพื่อลดค่าใช้จ่ายในการเดินทาง ทางจังหวัดเชียงใหม่น่าจะฟื้นการเดินทางทางเรือมานานแล้ว ซึ่งหากจัดการจราจรทางน้ำดีดีแล้วก็จะลดปัญหารถติดไปได้โดยเฉพาะจากเส้นทางฟ้าฮ่าม หรือที่กาดขะจาว เดินทางถึง กาดต้นลำไย-สะพานนวรัฐ – โรงเรียนมงฟอร์ต ประถม เรยีนา หรือ พหฤทัย  ก็จะลดการขับคั่งบนถนนได้พอสมคว

            สำหรับราคาสำหรับการทดลองใช้ก็เห็นว่าไม่แพงคือ15 บาท ไป – กลับ เที่ยวเดียว 10 บาท ถ้าเทียบกับการเดินทางโดยรถก็ประหยัดไปมาก แถมยังได้ชมวิวสวย ๆ ริมแม่น้ำปิงอีกด้วย  ซึ่งอีกมิติที่ผมมองนอกจากประหยัดพลังงาน แก้ไขปัญหาจราจรแล้วก็ยังให้คนเชียงใหม่คนชุมชนผูกพันกับแม่น้ำปิงมากขึ้น จะมองเห็นการอนุรักษ์ป้องกันการบุกรุกหรือทำลายด้วยมลพิษตามมาก เป้าอีกอันคือการฟื้นวิถีชีวิต วัฒนธรรมที่สามารถเป็นจุดขายการท่องเที่ยวได้อีกทางหนึ่งครับ

            ในด้านความปลอดภัยนั้น ก่อนหน้านี้ อบต.ฟ้าฮ่ามได้ส่งพนักงานขับเรือและนายท้ายเรือเข้ารับการฝึกอบรมกับกรมเจ้าท่าเรียบร้อยแล้ว ประกอบกับเรือมีชูชีพทุกที่นั่ง มีวิทยุสื่อสารติดต่อถึงกันและได้ประสานขอเรือตรวจการณ์ของกรมเจ้าท่ามาดูแลในระหว่างเส้นทาง รวมทั้งได้จัดทำประกันภัยสำหรับผู้โดยสารในเรือทุกคนด้วย  

           อย่างไรก็ตามปัจจุบันนอกจากเรือโดยสารแล้วก็ยังมีเรือหางแมงป่องซึ่งทำเพื่อการท่องเที่ยวโดยเฉพาะ ซึ่งหากมีการร่วมไม้ร่วมมือกันก็จะเห็นภาพการจราจรในแม่น้ำปิงที่คักคักสร้างบรรยากาศให้เชียงใหม่มีสีสันไม่เบาครับ

            ผมขอเล่าประวัติการเดินเรือในแม่น้ำปิงแถมเล็กน้อยว่าเดิม ไม่น่าเชื่อว่าจะมีการสัญจรทางเรือตามลำน้ำปิงในสมัยโบราณระหว่างกรุงเทพมหานครไปยังภาคเหนือ   คือใช้แพไม้ไผ่ และใช้เรือแม่ปะหรือเรือหางแมงป่อง บางท้องที่เรียกว่า เรือสะดอ หรือเรือสีดอ เป็นเรือต่อด้วยไม้สักขนาดใหญ่กว่างประมาณ 2 เมตรเศษ ยาวประมาณ 15 เมตร หัวและท้ายเป็นไม้กระดานเชิดสูง ทางตอนท้ายงอนสูงกว่าตอนหัว มีประทุนสายด้วยไม่ไผ่คลุมอยู่ตอนส่วนกลางของลำเรือ เป็นที่กำลังฝนและแดดให้แก่ผู้โดยสาร แรงงานที่ทำให้เรือสามารถเคลื่อนไหวไปได้ ก็อาศัยแรงคนค้ำถ่อกับกระแสน้ำช่วยพัดพาไป ส่วนการบังคับทิศทางให้เรือหันเหไปตามความต้องการนั้น นอกจากอาศัยคนค้ำถ่อ ซึ่งยืนประจำอยู่ทางตอนหัวและท้ายเรือแล้ว ต้องอาศัยคนคอยถือพายคัดท้ายอีกคนหนึ่ง ซึ่งถือใบพายขนาดใหญ่คอยบังคับทิศทางให้แก่เรือด้วย พนักงานประจำเรือทั้งสองหน้าที่น้ำ จึงมีความสำคัญมากทีเดียว


           โดยอดีตการเดินทางโดยเรือหางแมงป่องน้ำ มีจุดเริ่มต้นหรือปลายทางที่จังวัดตากกับจังหวัดเชียงใหม่บางครั้งการเดินทางด้วยเรือหางแมงป่องขาขึ้น จากจังหวัดตากไปยังเชียงใหม่จะกินเวลาประมาณ 1 เดือนหรือนานกว่านั้น แต่ขาล่องจากเชียงใหม่ไปยังปลายทางจังหวัดตากกับจังหวัดจะเสียเวลาประมาณ 5-10 วัน แล้วแต่ฤดูกาล   

            เรือหางแมงป่องแต่ละลำ จะมีลูกเรือประมาณ 4-5 คน ถึง 7-8 คน การเดินทางแต่ละครั้งต้องเตรียมเสบียงอาหาร เพื่อใช้ในการรอนแรมเดินทางให้พอเพียงกับเวลาเดินทางและจำนวนคน สิ่งจำเป็นอย่างยิ่งอีกอย่างหนึ่ง ซึ่งเรือแต่ละลำจะขาดไม่ได้ คือ เชือกมนิลาขนาดใหญ่และขดยาว สำหรับใช้มัดโยงเรือลากจูงทวนแก่งในเที่ยงขึ้น เนื่องจากบางขณะเรือจะผ่านเกาะแก่งใหญ่ ๆ แต่มีทางน้ำที่แคบมีกระแสน้ำที่เชี่ยวและแรงจัดมาก การค่ำถ่อไม่ได้ผล เพราะเรือใหญ่ต้านทานกระแสน้ำไม่ได้ จึงต้องใช้เชือกผูกมัดหัวเรือไว้แล้วให้คนหลายสิบคนขึ้นไปอยู่ริมตลิ่ง ช่วยกันดึงฉุดเรือทวนกระแสน้ำขึ้นไป คงเหลือแต่คนถือท้ายกับลูกถ่อบางคนคอยใช้

            เรือหางแมงป่องลำแรก เกิดจากจิตนาการของช่างต่อเรือ ที่ได้แนวคิดมาจาก แมงป่องเกาะบนกะลามะพร้าว ธรรมชาติของแมงป่องนั้นจะต้องชูหางขึ้นฟ้า เพื่อปกป้องตัวเอง จึงเป็นต้นแบบในการสร้างเรือหางแมงป่อง

            ต่อมาเรือหางแมงป่อง เรือโบราณสัญชาติเชียงใหม่ เกิดจาก การค้นคว้าวิจัยของ คุณส่งศรี วงษ์เวช นักศึกษาอุตสาหกรรมการท่องเที่ยว ปริญญาโท ของมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ และคนต่อเรืออย่าง คุณสมัคร เหล่าสถิรวงค์ ที่ได้มีจิตวิญาณอย่างแรงกล้า ที่จะร่วมกันอนุรักษ์ เรือโบราณที่หายสาบสูญไปจากความทรงจำของชาวเชียงใหม่ ให้หวนคืนชีพเพื่อให้ อนุชนรุ่นหลังได้รู้จัก และร่วมกันอนุรักษ์ภูมิปัญญาอันชาญฉลาดของคนโบราณ แห่งล้านนาและสายน้ำปิง

            หากท่านใดมาเชียงใหม่อย่าลืมใช้บริการเรือโดยสารแม่น้ำปิง และเรือหางแมงป่องของแม่น้ำปิงนะครับ

อ้างอิงเรื่องราว/ภาพ

http://scorpiontailed.multiply.com

http://www.scorpiontailed.com

โดย อาคม

 

กลับไปที่ www.oknation.net