วันที่ เสาร์ กรกฎาคม 2551

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

คำพ้องรูป....(ความเหมือนที่แตกต่าง)


คำพ้องรูป....(ความเหมือนที่แตกต่าง)

เสาร์ที่  ๑๒ กรกฎาคม ๒๕๕๑

สวัสดีครับ เพื่อน ๆ .....

ภารกิจที่รัดตัวทำให้ต้องห่างหายจากการเขียนบทความไปนานพอสมควร.......จนเพื่อน ๆ ต้องมาคอยกระตุ้น กระทุ้ง และกดดันให้เขียนเรื่องใหม่ได้แล้ว.........ก็ต้องขอขอบคุณเพื่อน ๆ ที่คอยติดตามผลงานที่บ้านนี้..และต้องขออภัยเพื่อน ๆ ที่มา (หลายรอบ) แล้วก็พบแต่บทความเดิม ๆ อยู่ (นั่นแหละ)...

บทความในวันนี้จึงตั้งใจเขียนขึ้นเป็นพิเศษ แตกต่างจากบทความที่ผ่านมาซึ่งมักจะกล่าว หรือเขียนถึง “คำพ้องเสียง” เป็นส่วนใหญ่....

คราวนี้จะนำ “ คำพ้องรูป “  มาให้เพื่อน ๆ ได้รู้จักหน้าค่าตากันหน่อยเพราะเป็นคำที่เราท่านเคยพบเห็นกันมาบ่อย ๆ แต่อาจจะไม่ได้สังเกต หรือไม่ทราบว่าคำ ๆ นั้นยังมีความหมายอื่น ๆ อีก และอ่านออกเสียงแตกต่างกันด้วย....

หรือถ้าจะอธิบายให้เข้าใจกันง่าย ๆ “ คำพ้องรูป “ ก็คือ คำที่เขียนเหมือนกัน แต่อ่านออกเสียงต่างกันและมีความหมายแตกต่างกัน เช่น คำว่า “เพลา” จะอ่านว่า “เพลฺา” หรือ “เพ-ลา” ก็ได้ เป็นต้น...

ไหน ๆ พูดถึง “คำพ้องรูป” แล้ว ก็ขออธิบายถึง “คำพ้องเสียง” ด้วยเลยก็แล้วกัน  “คำพ้องเสียง” ก็คือ คำที่อ่านออกเสียงเหมือนกัน แต่เขียนไม่เหมือนกัน และความหมายอาจจะเหมือนหรือไม่เหมือนกันก็ได้ เช่น กัน  กัญ  กัณฑ์  กัณณ์  เป็นต้น...

กลับมาพูดถึง คำพ้องรูป กันต่อดีกว่า...คำพ้องรูป จะไม่ค่อยมีปัญหาในการเขียน หรืออ่านในใจ แต่จะมีปัญหาเวลาอ่านออกเสียง เพราะถ้าอ่านออกเสียงผิด อาจทำให้ความหมายผิดไป ไม่เข้าใจ หรือเข้าใจผิดไปเลยก็ได้...

ดังนั้น เมื่อเราอ่านเจอ คำพ้องรูป จะต้องระมัดระวังและนึกถึงความหมายที่ถูกต้องของคำนั้น ๆ ก่อน จึงจะช่วยให้เราอ่านออกเสียงคำนั้นได้อย่างถูกต้อง....

จึงอยากให้เพื่อน ๆ ได้ทำความรู้จักคำเหล่านี้ไว้บ้าง เผื่อว่าไปเจอะเจอคำเหล่านี้ที่ไหน จะได้อ่านออกเสียงได้อย่างถูกต้อง..ไม่เสียชื่อที่เป็นคนไทย....

และเพื่อไม่ให้เสียเวลา (อันมีอยู่น้อยนิด) เริ่มทำความรู้จักกันเลยนะครับ

คำเขียน      คำอ่าน    ความหมาย

กรี              กะรี        ช้าง  (เป็นคำเฉพาะที่ใช้ในหนังสือ)

                    กฺรี         ย่อมาจาก กรีธา  (เป็นคำที่ใช้ในบทกลอน)

       กล่ำ            กฺล่ำ       ชื่อมาตราเงินในโบราณ ๒ กล่อม เท่ากับ

                                      ๑ กล่ำคือ อัฐ, ๒กล่ำเป็น ๑ ไพ (กล่ำ ได้แก่

                                      มะกล่ำตาช้าง,  กล่อม ได้แก่ มะกล่ำตาหนู)

                                          

                     กฺล่ำ      เครื่องดักปลาชนิดหนึ่ง

                                   (บางทีก็เรียกว่า กร่ำ)

                                 

                  กะหล่ำ    เป็นคำโบราณ มักใช้ในบทร้อยกรองเข้าคู่

                                  กับคำว่ากระเลือก หมายความว่า กลอกไป

                                   กลอกมา

เขมา         เข-มา       เกษม ความสบายใจ ความพ้นภัย

              ขะ-เหมา    โกฐเขมา เป็นชื่อเรียกเหง้าและรากแห้ง

                                    ของไม้ล้มลุกหลายชนิด..

                                   (เขฺมา ภาษาเขมร แปลว่า ดำ)

       แขม              แขมฺ       ชื่อไม้ล้มลุกชนิดหนึ่ง มักขึ้นตามชายน้ำ

                                      ชายป่าและชายเขาที่ชุ่มชื้น บ้างเรียกว่า พง

                     ขะแม        คนเขมร เขียนเป็น แขมร์ ก็มี

ตนุ                 ตะนุ         ตัว ตน,  ฉัน ข้าพเจ้า

                     ตะหฺนุ     ชื่อเต่าทะเลชนิดหนึ่ง ตีนแบนเป็นพาย

                                 ตีนหน้าใหญ่ยาวใช้เป็นหลักในการว่ายน้ำ

                                 เกล็ดบนหลังแต่ละเกล็ดมีลายเป็นทาง

                                 คล้ายแสงอาทิตย์ จึงมีผู้เรียกว่าเต่าแสง

                                 อาทิตย์ ปรกติอาศัยอยู่ในทะเล จะขึ้นมา

                                 ตามชายหาดเฉพาะเมื่อจะวางไข่เท่านั้น

ตรุ              ตฺรุ         ที่ขังคน ตะราง เรือนจำนักโทษ คุก

                  ตะรุ        ต้นไม้

นวม           นวม       สิ่งที่มีของอ่อนนุ่มอยู่ข้างใน เพื่อให้ความอบอุ่นหรือเพื่อป้องกันการเสียดสี การกดดัน การกระทบกระทั่งเป็นต้น.

                             เรียกกาน้ำที่มีนวมหุ้มเพื่อเก็บความร้อนไว้ได้นานว่า กานวม.

                 นะวะมะ    ที่ ๙ เช่น นวมสุรทิน = วันที่ ๙,  นวมมหาราช = มหาราชองค์ที่ ๙ หมายถึงพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวภูมิพลอดุลยเดช

ปรอด        ปะหรอด     ชื่อนกขนาดเล็ก สีเหลืองหม่น กินผลไม้และแมลง มีหลายชนิด เช่น ปรอดสวน ปรอดหน้านวล  บางทีก็เรียกว่า กรอด หรือเขียนเป็น กะหรอด กระหรอด

                   ปฺรอด        เสียงดังเช่นนั้น เช่น ขี้ปรอด ๆ

ปรัก             ปฺรัก            เงิน

                   ปะหฺรัก      หัก  ปรักหักพัง หมายถึง ชำรุด ทรุดโทรม

ปรามาส      ปฺรามาด        ดูถูก

                  ปะรามาด      การจับต้อง การลูบคลำ

ปริ-              ปะริ-         เป็นอุปสรรคในภาษาบาลีและสันสกฤต,    ใช้นำหน้าคำศัพท์อื่นแปลว่า รอบ เช่น   ปริมณฑล

ปริ                ปฺริ           แย้ม ผลิ แตกแต่น้อย  ปริปาก หมายถึง แย้มปากพูดออกมา

ปลก         ปะหลก        อาการที่ยกมือไหว้ถี่ผงก ๆ เช่น ไหว้ปลก ๆ

ปลกเปลี้ย   ปฺลกเปฺลี้ย     กะปลกกะเปลี้ย

ปละ            ปะละ       ชื่อมาตราน้ำหนักมคธ  ๑๐๐ ปละเป็น ๑ ตุลา,   ๒๐ ตุลาเป็น ๑ ภาระ

                  ปฺละ        ปล่อย ละทิ้ง ละเลย มักใช้คู่กับคำว่า ปล่อย

                               เป็น ปล่อยปละ  เรียกควายที่เจ้าของปล่อย

                               ให้เที่ยวไปตามลำพังว่า ควายปละ

พรรดึก        พันระดึก    อุจจาระที่เป็นก้อนแข็งกลม

พรรลาย       พันลาย     มากมาย เกลื่อนกลาด เซ็งแซ่ เช่น เรียกก้องเสียงพรรลาย

พลี                 พะลี          การบวงสรวง เครื่องบวงสรวง ส่วย การบูชา

                    พฺลี         เสียสละ เช่น พลีชีพเพื่อชาติ  บวงสรวง

                                 เชิญเอามา เช่น ไปพลียาที่ต้นเทียน คือ

                                 ไปบวงสรวงเก็บต้นเทียนหรือส่วนใด

                                 ส่วนหนึ่งของต้นเทียนมาทำยารักษาโรค

                   พะลี         มีกำลัง

เพลา          เพ-ลา         กาล คราว

                  เพฺลา          แกนสำหรับสอดในดุมรถหรือดุมเกวียน

                                   แกนสำหรับให้ล้อหรือใบจักรหมุน 

                                  ไม้สำหรับขึงใบเรือ

                 เพฺลา           ชื่อกระดาษสาชนิดบาง โบราณใช้ร่าง

                                   หนังสือด้วยดินสอดำหรือใช้ประโยชน์

                                   อย่างอื่น เช่น ใช้ปิดหัวโขนและหุ่น

                                   อื่น ๆ เรียกว่า กระดาษเพลา

                 เพฺลา           เบาลง เบาพอประมาณ เช่น เพลา ๆ

                                   มือ หน่อย

                เพฺลา          ตัก ช่วงขาตั้งแต่เข่าถึงโคนขา,               ราชาศัพท์ว่า พระเพลา

สม             สม            เหมาะ เหมาะกับ ควรแก่ เช่น บ่าวสาวคู่นี้สมกันจริง  สมคะเน หมายถึง เหมาะกับที่คาด ตรงกับที่คิดไว้

                สม             ใช้ประกอบกับคำกริยาบางคำมีความหมายว่า ร่วมด้วยกัน รวมกัน เช่น สมคิด สมทบ สมยอม

              สะมะ           เท่ากัน เสมอกัน เช่น  สมการ สมดุล สมวัย (มีวัยเสมอกัน รุ่นราวคราวเดียวกัน)  สมจารี (ผู้ประพฤติสม่ำเสมอ)

สมี         สะหฺมี             คำเรียกพระภิกษุผู้ต้องอธิกรณ์ขั้นปาราชิก

             สะหฺมี              ชื่อไม้ล้มลุกชนิดหนึ่ง ดอกสีเหลืองมีประ

                                  สีน้ำตาล ใบคล้ายใบโสน ใช้ทำยาและ

                                  ใช้ในพิธีพลีกูณฑ์ (กูณฑ์ หมายถึง ไฟ)

สมีปะ     สะมีปะ             ใกล้ เช่น สมีปสร้อยสระศรี (ใช้เฉพาะ

                                  ในหนังสือ)

สมีระ      สะมีระ             ลม

สระ         สะ            แอ่งน้ำขนาดใหญ่ซึ่งเกิดขึ้นเองหรือคนขุด

             สะหฺระ            เสียงพูดที่เปล่งออกมาโดยอาศัยการเคลื่อนไหวของลิ้นและริมฝีปากเป็นสำคัญ แต่ไม่มีการสกัดกั้นจากอวัยวะส่วนใดส่วนหนึ่งในปาก เช่น เสียง อะ อา

               สะ              ฟอกให้สะอาดหมดจด เช่น สระผม  ชำระล้างให้สะอาด เช่น สระหวี

              สฺระ              คำที่แผลงมาจากคำที่ขึ้นต้นด้วยคำ สะ ซึ่งใช้ในบทกลอน เช่น สะท้อน เป็น สระท้อน สะคราญ เป็น สระคราญ  สะอื้น เป็น สระอื้น

              สะระ              เสียง

สละ        สะละ             ขนเม่น

             สะหฺละ           ชื่อปาล์มชนิดหนึ่ง ขึ้นเป็นกอคล้ายระกำ ผลสีคล้ำ ไม่มีหนาม เนื้อสีขาวหนาล่อน รสหวาน,  ชื่อระกำพันธุ์หนึ่ง ส่วนมากผลมีเมล็ดเดียว

            สะหฺละ             ชื่อปลาทะเลชนิดหนึ่ง ลำตัวแบนข้างและกว้างมาก มีจุดดำใหญ่อยู่บนเส้นข้างคัว   ๕-๘ จุด ตาเล็กอยู่ค่อนไปทางสันหัว ขนาดโตได้ถึง ๑.๕ เมตร

           สะหฺละ              บริจาค เช่น สละทรัพย์ช่วยการกุศล, เสียสละ ผละออก ละทิ้ง ละวาง ปล่อยวาง 

สวก      สวก                มีเนื้อไม่แน่นและไม่ซุย (ใช้แก่ลักษณะหัวเผือก หัวมัน และผลไม้บางชนิด)

           สะหฺวก              สวิงขนาดเล็กชนิดหนึ่งใช้สำหรับตักปลา

เสมา    เส-มา                สีมา  เครื่องหมายบอกเขตโบสถ์ เรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้ายใบสีมาที่เรียงกันอยู่บนกำแพงเมืองว่า ใบเสมา  เครื่องประดับหรือเครื่องรางสำหรับห้อยคอ มีรูปร่างอย่างใบเสมา

           เส-มา               ชื่อไม้พุ่ม ลำต้นแบนอวบน้ำ มีหนามแข็งเป็นกระจุกทั่วไป

           สะเหฺมา                 หญ้า

เสลา   เส-ลา                 ภูเขา หิน เต็มไปด้วยหิน

         สะเหฺลา               ชื่อไม้ต้นชนิดหนึ่ง ใบมีขน ดอกสีขาว ออกเป็นช่อใหญ่ตามปลายกิ่ง

         สะเหฺลา                สวย งาม เกลี้ยงเกลา โปร่ง

                                   บางทีก็เรียก เฉลา

เหมา   เหฺมา                 คิดเป็นจำนวนรวม เช่น รับเหมา  เหมาผลไม้ทั้งเข่ง, หาความ เช่น อย่าเหมาว่าฉันผิดคนเดียว

          เหฺมา                 ภาษาอีสาน เม้า คือ ปีเถาะ

เหมายัน   เห-มา-ยัน       จุดสุดทางใต้ เมื่อดวงอาทิตย์ปรากฏในราววันที่ ๒๒ ธันวาคม เป็นจุดในหน้าหนาวมีกลางคืนยาวที่สุด เรียกว่า เหมายัน (winter solstice)

เหลา       เห-ลา            ความหมิ่น ความสนุก การเล่น การกีฬา การหยอกเอิน ความสะดวกสบาย

            เหฺลา               ทำให้เกลี้ยงเกลา หรือให้แหลมด้วยเครื่องมือมีมีด เป็นต้น เช่น เหลาตอก เหลาดินสอ

             เหฺลา              ภัตตาคาร (มาจากภาษาจีน)

แหน       แหนฺ               ใช้เข้าคู่กับคำอื่น เช่น หวงแหน แห่แหน เฝ้าแหน

              แหนฺ               ภาษาอีสาน เรียกไม้ต้นหลายชนิด เช่น แหนนา

              แหฺน              ชื่อไม้น้ำหลายชนิด ใบกลมเล็ก ๆ ลอยอยู่ตาม น้ำนิ่ง เช่น แหนเล็ก แหนใหญ่

ทั้งหมดนี้คือ คำพ้องรูปเท่าที่รวบรวมมาได้ครับ...หวังว่าเพื่อน ๆ

คงได้ทำความรู้จักกับคำเหล่านี้ได้บ้างไม่มากก็น้อย..และคงจะ

นำไปใช้ประโยชน์ได้บ้างนะครับ.............สวัสดี......

โดย ช่างนอกตำรา

 

กลับไปที่ www.oknation.net