วันที่ จันทร์ พฤศจิกายน 2551

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

บางสิ่งในช่วงปลายฝน ณ บ้านทุ่งปลายคลอง


ความเปลี่ยนแปลงคือสิ่งที่เกิดขึ้นเสมอกับทุกสิ่ง โดยเฉพาะธรรมชาติ  ฤดูกาล ฟ้า แสงอาทิตย์ ลม หรือฝน ทำให้เราได้เห็นโฉมหน้าที่แตกต่างกันของธรรมชาติ

ธรรมชาติของบ้านทุ่งปลายคลองก็เช่นกัน มันเปลี่ยนแปลงไปตามฤดูกาล หรือฤดูกาลทำให้มันเปลี่ยนแปลง  ทุกเดือนจะมีสิ่งต่างๆ เปลี่ยนไปเสมอ ตั้งแต่ทุ่งนาเปลี่ยนสี  ต้นไม้ผลิดอก  พืชเล็กๆ เติบโต  นกย้ายถิ่น  สัตว์ถือกำเนิด รวมทั้งวิถีชีวิตของผู้คน

แต่ละช่วงที่ไปเยือนที่นี่ ผมจะเห็นความเปลี่ยนแปลง  สัปดาห์ที่แล้วนับเป็นการไปครั้งแรกในรอบหลายเดือน  บ้านทุ่งปลายคลองจึงเปลี่ยนโฉมหน้าไปพอสมควร 

ในช่วงต้นเดือนพฤศจิกายน ช่วงปลายฤดูฝนที่ฝนยังอ้อยอิ่งเหมือนไม่อยากจากไป  ใบไม้ยังฉ่ำฝนเป็นสีเขียว แต่ฟ้าเริ่มสดใส น้ำในคลองสูงปริ่มตลิ่ง  นาข้าวมีหลากสี  นกหลายชนิดเริ่มอพยพมา  และสัตว์น้อยใหญ่กำลังเริงร่ากับความอุดมสมบูรณ์  นับเป็นช่วงเวลาที่สวยที่สุดช่วงหนึ่งของบ้านทุ่งปลายคลอง

 

ช่วงปลายฝน ใบไม้ใบหญ้ายังเขียวสด แต่ฟ้าเริ่มสดใส

ในวันที่ฟ้าสวยสดใสแบบนี้ ผมคว้ากล้องออกเดินไปด้วยความกระตือรือร้น  เพื่อค้นหาว่ามีเรื่องราวอะไรซ่อนอยู่บ้าง  ผมตื่นเต้นกับการพบสิ่งใหม่ๆ ที่ซ่อนอยู่ทั่วบ้านทุ่งปลายคลอง เพราะมันมักจะมีเรื่องที่ทำให้ทึ่งอยู่เสมอ

ไม่น่าเชื่อ แม้จะอยู่ที่นี่เพียงครึ่งวัน ผมก็พบว่าวันนี้มีสิ่งที่น่าสนใจอยู่มากมาย  สำหรับผม ความรู้สึกของการพบสิ่งเหล่านี้ทำให้ตื่นเต้นและมีความสุข  เพราะมันคือสิ่งที่เกิดขึ้นตามฤดูกาลหรือกาลเวลาของธรรมชาติ ซึ่งอาจจะปรากฏให้เราเห็นเพียงครั้งเดียวในชีวิต...

ไปชมกันว่าสิ่งที่น่าสนใจในยามปลายฝนของบ้านทุ่งปลายคลอง มีอะไรบ้าง...

ทุ่งนกน้ำ
ในฤดูน้ำนอง ทุ่งนาคือสวรรค์ของนกมากมาย โดยเฉพาะพวกนกยางและนกปากห่าง  ฝูงของนกนับร้อยๆ ตัวต่างลงหากินทั่วทุ่งนารอบๆ บ้านทุ่งปลายคลอง หรือตามทุ่งนาริมถนนเส้นที่วิ่งเข้ามายังบ้านคลองควาย 

ผมชอบนั่งดูพวกมัน รู้สึกดีใจที่ที่นี่เต็มไปด้วยชีวิตนับร้อย  ภาพเหล่านี้คือความอุดมสมบูรณ์ของชีวิต...

 

ฝูงนกปากห่างนับร้อยหากินอยู่ตามทุ่งนาและที่ชุ่มน้ำ

 

ถ้าคิดถึงสัตว์อย่างหนึ่งที่เป็นสัญลักษณ์ของบ้านทุ่งปลายคลองหรืออำเภอสามโคก คงต้องเป็นเจ้านกปากห่างนี่แหละ

 

ดูไปดูมาก็นึกไปถึงฝูงสัตว์ในทุ่งหญ้าซะวันนาของแอฟริกา นกพวกนี้ก็น่าตื่นตาไม่แพ้กัน

 

บางฝูงก็โบยบินบนท้องฟ้า

 

นกยาง เจ้าถิ่นอีกหนึ่ง ช่วงนี้ผลัดขนเป็นสีขาวเต็มทุ่งไปหมด

 

ช่วงนี้น้ำท่าอุดมสมบูรณ์ อาหารของนกยางจึงมีมากไปด้วย

ถนนมะกอก
ใครได้ไปเยือนบ้านทุ่งปลายคลองในช่วงนี้ อาจได้กลิ่นหอมเปรี้ยวๆ ลอยอยู่จางๆ   มันคือกลิ่นของมะกอกน้ำที่สุกเต็มต้นจนล่วงหล่นลงพื้น  มะกอกน้ำเป็นต้นไม้ที่ชอบน้ำ และจะขึ้นอยู่ตามริมน้ำ นับว่าเป็นต้นไม้เด่นของที่นี่ก็ว่าได้ 

ถนนมะกอกเป็นถนนริมน้ำที่มีต้นมะกอกน้ำขึ้นเรียงรายเป็นแถว ตรงนี้จะมีกลิ่นชัดเจนกว่าที่อื่น ตามต้นมะกอกน้ำจะมีลูกอยู่มากมาย  ครั้นจะกินสดๆ ก็ฝาดและเปรี้ยวเกินไป  ป้าโอ ภรรยาของลุงตุ้มจึงนำมาแช่อิ่ม ให้เนื้อนุ่ม หวานอมเปรี้ยว กินเพลินถูกใจพวกสาวๆ ยิ่งนัก

ถนนมะกอก  สองข้างทางเดินร่มรื่นด้วยต้นมะกอกน้ำและกลิ่นหอมของมัน 

    

ต้นมะกอกน้ำกับเพื่อนสนิท คือเจ้าบุ้งตัวน้อยที่ชอบอาศัยอยู่ตามต้น มันจะชักใยลงมาจากต้นและเต้นระบำอยู่กลางอากาศ  เวลาเข้าไปเก็บมะกอกก็ต้องระวังกันหน่อย

 

มะกอกน้ำสุกจนเก็บจากต้นไม่ทัน ส่งกลิ่นหอมเปรี้ยวไปทั่วถนนมะกอก

    

มะกอกน้ำจากต้น นำมาแปรรูปเป็นมะกอกแช่อิ่ม เก็บไว้กินได้นาน

สวนเห็ด
นอกจากเห็ดโคน ขุมทรัพย์รสโอชาของบ้านทุ่งปลายคลองที่ขึ้นช่วงฤดูฝนแล้ว  ในช่วงปลายฝนก็เป็นช่วงที่เห็ดอื่นๆ เริงร่าเป็นพิเศษ  ตามขอนไม้หรือพื้นดินมีเห็ดนานาชนิด บางชนิดก็ขึ้นอยู่ต้นเดียว บางชนิดขึ้นเป็นกลุ่ม บางชนิดก็ขึ้นบนที่แปลกๆ  ผมไม่รู้ว่ามันคือเห็ดอะไรบ้าง  แต่เท่าที่ดูหน้าตา มันคงไม่ใช่เห็ดที่กินได้   ปกติผมไม่เคยเห็นเห็ดขึ้นเยอะแบบนี้ ทำให้สงสัยว่ามันมาจากไหนกันบ้าง เพราะพวกมันมาเพียงไม่กี่ต้น ขึ้นกระจายไปทั่ว และบางชนิดก็จะเห็นเพียงแค่ครั้งเดียว ในช่วงเวลาไม่กี่วันเท่านั้น... 

    

    

 

 

เห็ดหลายชนิด เห็นภาพแล้วทำให้นึกถึงยำเห็ดหรือต้มยำเห็ด  แต่กินแล้วคงจะเมาตาย

คอนโดมะพร้าว
มีสิ่งมหัศจรรย์อยู่บนมะพร้าวต้นหนึ่ง  ผมเห็นบางอย่างห้อยลงมาตามใบของมัน เมื่อเพ่งดูจึงพบว่า มันคือรังของนกกระจาบ นกตัวเล็กๆ ผู้สร้างรังได้สวยงามน่าทึ่ง  ไม่ใช่เพียงแค่รังเดียว  มันมีมากถึง 14 รังบนต้นมะพร้าว 1 ต้น!  ราวกับมะพร้าวต้นนี้เป็นคอนโดนกกระจาบ  ผมไม่เคยเห็นพวกมันมาทำรังอยู่รวมกันมากแบบนี้มาก่อน ปกติเห็นอย่างมากก็แค่ 2 รัง 

ผมพยายามแอบเข้าไปสังเกต หลังจากเฝ้าอยู่นานสองนาน ก็ไม่พบชีวิตเคลื่อนไหวอยู่เลย จึงรู้ว่ารังพวกนี้คือรังเปล่า นกกระจาบที่สร้างรังคงย้ายไปหมดแล้ว  เพราะพวกมันผสมพันธุ์ในช่วงเดือนเมษายนถึงสิงหาคม   ผมเสียดายมากที่ก่อนหน้านี้ไม่ทันได้สังเกต จึงอดเห็นพวกมันสร้างรังหรือใช้ที่นี่เป็นบ้าน  แต่ภาพรังพวกนี้ก็ทำให้ผมดีใจ ที่ยังมีนกกระจาบเหลืออยู่มากขนาดนี้...

 

คอนโดมิเนียมต้นมะพร้าวของนกกระจาบ

 

รังนกห้อยอยู่เต็มต้นมะพร้าว เหมือนมีคนเอามาแขวนไว้

นกกระจาบจะบินไปเก็บหญ้ามาสร้างรังครั้งละ 1 ใบ ลองคิดดูว่ากว่าจะได้รังแบบนี้ต้องใช้ความพยายามขนาดไหน

   

คนนิยมเก็บรังเปล่าไปขาย  บางรังอาจราคาถึง 100 บาท  แต่ผมตั้งใจปล่อยให้รังของมันอยู่แบบนี้ต่อไป แม้จะไม่มีนกอยู่แล้วก็ตาม

กล้วยร้อยหวี
สิ่งศักดิ์สิทธิ์แห่งบ้านทุ่งปลายคลอง กล้วยประหลาดออกลูกเป็นร้อยผล! 

ไม่ใช่หรอกครับ มันคือกล้วยร้อยหวี  กล้วยชนิดหนึ่งที่ออกผลปีละครั้ง แต่ออกทีหนึ่งก็คุ้มค่า เพราะมากันเป็นแพขนาดนี้  กล้วยร้อยหวีจะออกผลเพียง 1 เครือ แต่มีหลายหวี ซึ่งอาจมากถึงร้อยหวี แต่ละหวีก็จะมีกล้วยราว 10-15 ใบ  ดังนั้นบางต้นอาจให้กล้วยถึง 1,000 ใบ  แต่ไม่นิยมกินกัน เพราะเนื้อมีเมล็ดเยอะ ส่วนใหญ่นำมาเลี้ยงเป็นไม้ประดับเฉยๆ

 

ผลของกล้วยร้อยหวีห้อยยาวเกือบถึงพื้น มีปลีอยู่ตรงปลาย

ต้นนี้ผมลองนับดูแล้วมีประมาณ 60-70 หวี เครือยังไม่โตเต็มที่

   

โชคดีที่ชาวบ้านที่นี่รู้จักกล้วยร้อยหวีดี เลยไม่มีการแตกตื่นเป็นข่าว หรือมาขอหวยกัน

นาข้าวของทิดเจิม
ฤดูน้ำเยอะแบบนี้ ชาวนาบางคนยังไม่แน่ใจกับท่าทีของน้ำที่ปริ่มคลอง  พวกเขาไม่แน่ใจว่าจะไถและหว่านข้าวใหม่ดีหรือไม่ เพราะอาจเกิดน้ำท่วมขึ้นได้  แต่บางคนก็ไม่อยากปล่อยนาทิ้งไว้เฉยๆ  จึงใช้วิธีปลูกข้าวที่เรียกว่าปลูกข้าวตอซัง โดยใช้ตอซังข้าวเก่า ย่ำให้ราบ ไม่ต้องหว่าน รอให้ข้าวงอกขึ้นมา  วิธีนี้ไม่ต้องดูแลมาก ผลผลิตอาจไม่เท่าปลูกแบบปกติ แต่ก็เรียกว่าดีกว่าไม่ได้อะไรกลับมา หรือถ้าน้ำท่วมก็ไม่ต้องเสียดายมากนัก

นาข้าวของทิดเจิมเป็นนาข้าวตัวอย่างประจำบ้านคลองควาย ที่ให้ผลผลิตเยอะมาก จนมีคำกล่าวกันว่า “เม็ดข้าวสวยที่สุดในจังหวัด”  ทำนาครั้งที่แล้ว ข้าวของทิดเจิมออกรวงเม็ดใหญ่และแน่นมาก ต้นข้าวหนักจนแทบจะล้ม  ถึงขั้นที่ทางจังหวัดปทุมธานีต้องมาขอถ่ายภาพ ถ่ายวิดีโอเก็บไว้เพื่อประชาสัมพันธ์

ข้าวตอซังของทิดเจิม เป็นข้าวที่ไม่ได้หว่าน เนื่องจากไม่แน่ใจว่าปีนี้น้ำจะท่วมหรือไม่ เลยใช้วิธีปลูกข้าวตอซังแทน   แต่ท้ายที่สุด น้ำก็ไม่ท่วมและข้าวตอซังก็ออกรวงสวยงาม เนื่องจากเป็นข้าวพันธุ์ดีอยู่แล้ว แม้จะเป็นข้าวตอซัง แต่ก็ออกรวงเยอะและคุณภาพดี คงขายได้ราคาอยู่พอสมควร  

 

แปลงนาดีเด่นของบ้านทุ่งปลายคลอง ข้าวของทิดเจิมที่ขึ้นชื่อว่าดีที่สุดแห่งหนึ่งในจังหวัดปทุมธานี

ความอุดมสมบูรณ์ของบ้านคลองควายที่มีคลองควายและคลองพระอุดมไหลผ่าน ทำให้การทำนาแถวนี้ได้ผลผลิตดีมาก

 

แม้จะเป็นแค่ข้าวตอซัง แต่ข้าวของทิดเจิมยังออกรวงสวยงาม ส่วนหนึ่งมาจากการดูแลเอาใจใส่ของเจ้าของนา

โชคดีที่น้ำไม่ท่วม จึงได้เก็บเกี่ยวผลผลิตกันอีกครั้ง

---------------------------------------------------------------

การได้พบกับสิ่งเหล่านี้ทำให้รู้สึกว่าวิถีแห่งธรรมชาตินั้นยังยิ่งใหญ่และซับซ้อนเสมอ  ชีวิตของพืชและสัตว์ที่ขึ้นอยู่กับฤดูกาลและลมฟ้าอากาศ ทำให้มนุษย์ที่มีชีวิตขึ้นอยู่กับไตรมาสและเศรษฐกิจอย่างผม ได้รับรู้ถึงความละเอียดลออ และจุดๆ เล็กของชีวิตที่เปราะบาง

อีก 2 เดือน เมื่อผมกลับมาในฤดูหนาว สิ่งต่างๆ คงเปลี่ยนโฉมหน้าไปแล้ว  และเมื่อผมมาอีกครั้งในช่วงปลายฝนของปีหน้า สิ่งต่างๆ จะยังคงเหมือนเดิมหรือไม่...

แม้จะเป็นฤดูกาลเดิม แต่รู้สึกว่าคงมีบางอย่างเปลี่ยนแปลงไป  ดังที่กล่าวไว้ตอนแรก ผมอาจเห็นพวกมันเพียงครั้งเดียวในชีวิต

นกปากห่างอาจล้มตาย เพราะมีการใช้ยาฆ่าหอยในนาข้าว  ต้นมะกอกอาจถูกตัดเกลี้ยงเพราะคนรำคาญตัวบุ้ง  เห็ดอาจไม่ขึ้นมาอีกเนื่องจากสภาพแวดล้อมเปลี่ยนแปลง  นกกระจาบอาจไม่มาทำรังอีกแล้ว เพราะมันถูกขโมยรัง  กล้วยร้อยหวีอาจตายและหาเมล็ดพันธุ์มาปลูกใหม่ไม่ได้  หรือทิดเจิมอาจขายที่ดินให้นายทุน...

ดูเหมือนเหตุผลที่เกี่ยวกับความเปลี่ยนแปลงในทางที่ไม่ดีข้างบนนั้น มาจากมนุษย์ทั้งสิ้น... แต่ผมอาจมองในแง่ร้ายเกินไปก็ได้ ที่คิดถึงสิ่งเหล่านี้

ธรรมชาติและมนุษย์มีอำนาจในการเปลี่ยนแปลงสิ่งต่างๆ  แม้เราจะควบคุมธรรมชาติไม่ได้  แต่เราควบคุมการเปลี่ยนแปลงที่เกิดจากน้ำมือเราได้ 

ถ้าจำต้องเกิดการเปลี่ยนแปลงในทางไม่ดี ก็ขอให้ไม่ได้เกิดจากน้ำมือมนุษย์เถอะ...


 

โดย นาฬิกาลืมเวลา

 

กลับไปที่ www.oknation.net