วันที่ อังคาร มีนาคม 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ส่วนประกอบของภาพวาดพฤกษศาสตร์.....กับภาพวาดของ Christina Brodie และ Sirol Sherlock


คราวที่แล้วเล่าถึงภาพวาดวิทยาศาสตร์ ( Scientific Illustration ) ว่าเป็นภาพวาดของสิ่งมีชีวิต หรือวัตถุต่างๆที่ใช้ประกอบรายงานทางวิทยาศาสตร์ ดังนั้นจึงต้องมีความถูกต้อง เพราะเป็นเอกสารอ้างอิง

                 ส่วนภาพวาดพืชพรรณต่างๆนั้น จัดเป็น ภาพวาดทางพฤกษศาสตร์หรือภาพวาดพฤกษศาสตร์วิทยาศาสตร์ ( ซึ่งนับรวมไปถึง ดอก ผล ลำต้น ราก ใบ ถิ่นที่อยู่อาศัย ) ภาพวาดจะแสดงเป็นสี หรือขาวดำ ก็ได้

                ภาพส่วนประกอบของดอกไอริส โดย Chrisina Brodie

                ภาพดอกไม้ที่เราวาดๆกัน แบ่งเป็น 3 ประเภทค่ะ คือ

1Botanical Illustration ( ภาพวาดพฤกษศาสตร์วิทยาศาสตร์) เน้นที่ความถูกต้อง ทุกอย่างต้อง

เหมือนจริงทั้งหมด เพราะจัดเป็นเอกสารอ้างอิง เช่น เกสรมีกี่เส้น ดอกตอนตูมสีอะไร ตอนบานสีอะไร กายวิภาคเป็นอย่างไร การวาดต้องเป็นไปตามนั้นทั้งหมด

2 Botanical Art ( ภาพวาดพฤกษศาตร์ ) แม้จะเหมือนจริง แต่เน้นที่ความสวยงาม และองค์ประกอบทางศิลปะ 

3 Flower Paint คือภาพวาดดอกไม้ที่ไม่จำเป็นต้องเหมือนจริงค่ะ ให้ดูรู้ว่าเป็นดอกไม้ จะดัดแปลงสีสัน แต่งเติมอย่างไรก็ได้ หรือก็คือ เน้นที่อารมณ์ทางศิลปะ

ภาพดอกกุหลาบของ Siriol Sherlock ศิลปินต้นแบบของดิฉันค่ะ

ภาพนี้แสดงวิธีทำ แม้จะดูรวบรัดไปหน่อย แต่ก็พอเห็นแนวทางการทำงานนะคะ

ส่วนประกอบของภาพวาดทางพฤกษศาสตร์

ภาพวาดทางพฤกษศาสตร์ นอกจากจะมีภาพวาดของพืชพรรณ แล้ว ยังควรประกอบด้วยสิ่งต่างๆเหล่านี้คือ มาตราส่วน ( scale ), ชื่อวิทยาศาสตร์ ( scientific name ), คำอธิบายภาพ ( label ), เส้นและลูกศร ( leader )และ ลายเซ็น

                สำหรับคำอธิบายภาพ เส้น ลูกศร และลายเซ็นคงไม่ต้องเล่านะคะ ขอเล่าแต่ภาพวาด ชื่อวิทยาศาสตร์ และการลงมาตราส่วน

                ภาพวาด ต้องวาดในลักษณะครบสมบูรณ์ทั้งลำต้น กิ่ง ดอก ใบ ผล ราก หรือหากวาดเฉพาะส่วนที่ตัดออกมาจากลำต้น ต้องแสดงส่วนที่ตัดอย่างชัดเจน ( เช่น ก้านดอกไม้ จะวาดแบบค่อยๆเลือนหายไปกับกระดาษไม่ได้ ) ไม่มีการลงสีพื้นหลัง ไม่มีส่วนประกอบอื่น เช่น แจกันใส่ดอกไม้

ภาพผลไม้โดย Christina Brodie เช่นกัน

                        ชื่อวิทยาศาสตร์ เป็นชื่อเรียกในการอ้างถึงสิ่งมีชีวิตที่ยอมรับและใช้กันทั่วโลก มีสามส่วน สองคำแรกก็คล้ายๆกับที่เรามีชื่อและนามสกุล แต่ใช้ชื่อสกุล ( Genus ) ขึ้นก่อน แล้วจึงตามด้วยชื่อตัว ( specific epithet ) แล้วจึงตามด้วยชื่อผู้ที่รายงานการค้นพบสิ่งมีชีวิตนั้นๆเป็นคนแรก ซึ่งโดยปกติจะเป็นคนตั้งชื่อตามลักษณะสำคัญ ( author’s name )

                        เช่น ดอกทานตะวัน มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Helianthus annuus L. ( อ่านว่า เฮ-ลิ-แอน-ธัส-แอน-นู-อัส ) มาจากคำว่า เฮลินอส ( helios ) แปลว่าพระอาทิตย์ แอนธอส ( anthos ) แปลว่าดอกไม้ และ แอนน่วล ( annual ) แปลว่าปีเดียว มีความหมายถึงพืชที่ดอกเหมือนพระอาทิตย์ เจริญเติบโตออกดอก ให้เมล็ดภายในหนึ่งปีก็ตาย

ส่วน L. ย่อมาจากชื่อย่อของ คาร์ล ลินเนียส ( Carl Linnaeus ) ผู้ตั้งชื่อวิทยาศาสตร์ให้ดอกทานตะวันนั่นเอง ( ท่านยังตั้งชื่อพืชและสัตว์อื่นๆอีกมาก )

สำหรับชื่อสัตว์นอกจากจะมีสามส่วนเหมือนชื่อพืชแล้ว ยังมีการเติมปีค.ศ.ที่พบสัตว์นั้นๆต่อท้ายด้วย 

                        ชื่อวิทยาศาสตร์มีหลักในการเขียนคือ เขียนด้วยตัวเอียง หรือเป็นตัวตรงขีดเส้นใต้ แต่ต้องแยกคำ ขึ้นต้นคำแรกด้วยตัวพิมพ์ใหญ่ คำต่อมาเป็นตัวเล็กทั้งหมด ส่วนชื่อผู้ตั้งเขียนด้วยอักษรตัวตรง ซึ่งอาจเป็นชื่อย่อ หรือชื่อเต็มก็ได้

                        ดังนั้น ชื่อวิทยาศาสตร์ของทานตะวัน จะเขียนเป็น Helianthus annuus L. หรือ Helianthus annuus L. ก็ได้ค่ะ

                ภาพ ซากรวยซา ( Kadsura ananosma Kerr ) แสดงการใช้มาตราส่วนสำหรับพืชที่มีขนาดแตกต่างกัน ผลงานคุณ ฐานิสรา คำดี วาดโดยปากกาและหมึก

                        การลงมาตราส่วน ถ้าเป็นภาพวาดพฤกษศาสตร์เพื่อการประดับตกแต่ง ก็ไม่จำเป็นต้องลงมาตราส่วน แต่ถ้าใช้ในการวิจัย ต้องมีมาตราส่วนประกอบเสมอ การลงมาตราส่วนทำได้หลายวิธี เช่น

แสดงเป็นอัตราส่วน 2:1 ( ขยายภาพสองเท่า )

                        แสดงเป็นตัวคูณ ..... x 1 ( ขยายภาพ.......เท่า )

                        แสดงเป็นแถบมาตราส่วน เช่นขนาดภาพยาว 1 เซนติเมตร เทียบเป็นขนาดยาวจริง 5 มม. ( ภาพขยาย 2 เท่า หรือ 2 : 1 ) , ขนาดภาพยาว 1 เซนติเมตรเทียบกับความยาวจริง 1 ม. ( ย่อภาพลง 100 เท่า หรือ 1 : 100 )เป็นต้น แถบมาตราส่วนนี้จะเหมาะในการอ้างอิงที่สุด เพราะสามารถติดไปกับภาพได้ตลอด ไม่ว่าจะมีการย่อ หรือขยายภาพภายหลังก็ตาม

                จะเห็นว่าภาพที่ดิฉันวาดยังไม่จัดว่าเป็นภาพวาดทางพฤกษศาสตร์ค่ะ เพราะยังไม่มีชื่อวิทยาศาสตร์ และสียังไม่เหมือนต้นตัวอย่างเสียทีเดียว

แต่ก็อยากแถมค่ะ นี่เป็นภาพกุหลาบมอญหลังบ้าน วาดเพิ่งเสร็จเมื่อเช้านี้เองแล้ว ถือเป็นการปิดท้ายเอนทรี่นี้นะคะ อ้อ ไม่มีท่านใดเห็นข้อบกพร่องของภาพใช่มั๊ย รอดตัวไป ไม่โดนดุ ( -_- )

 

แอบตั้งความหวังไว้ค่ะ หายขาดๆเกินในการลงสีเมื่อไหร่ จะลองส่งไปให้สมาคมไม้ประดับลอนดอน Royal Horticultural Society ( RHS ) พิจารณา เค้ามีการจัดประกวดทุกปีค่ะ ใครจะส่งภาพเข้าประกวด ต้องส่งภาพให้เค้าดูประมาณ สิบภาพ ภายในเดือนมิถุนายนก่อน ถ้าได้รับการตอบรับ ก็แสดงว่าเรามีสิทธิส่งภาพเข้าร่วมแสดงในงานโชว์ที่จะจัดประมาณเดือนพฤศจิกายน  กรรมการจะตัดสินเหรียญต่างๆให้กับภาพที่เข้าร่วมแสดงในแต่ละครั้ง

สำหรับดิฉัน ยังไม่หวังถึงเหรียญหรอกค่ะ ( เพราะการได้เหรียญจากที่นี่ เหมือนกับการได้ประกาศนียบัตร ดังนั้นจึงได้ ยากกกกก......มากกกกก ) แค่ได้มีสิทธิร่วมแสดงก็พอใจแล้ว

อ้างอิง

ศศิวิมล แสวงผล เรียนวาดเพื่อเรียนรู้ ภาควิชาพฤกษศาสตร์ คณะวิทยาศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล กรุงเทพพิมพ์ครั้งที่ 2 พ.ศ. 2551

Siriol Sherlock Botanical Illustration Batsford

151 Freston Road London 2007

Christina Brodie Drawing and Painting Plants Timber Press Inc. 133 S.W.Second Avenue, Portland,Oregon,U.S.A. 2007

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

โดย ณัฐรดา

 

กลับไปที่ www.oknation.net