วันที่ เสาร์ เมษายน 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ไทย ตอนที่ 1 พระยศเจ้าฟ้า


ฐานันดรศักดิ์แห่งพระราชวงศ์ไทย ตอนที่ 1 พระยศเจ้าฟ้า

     ชาติไทยเราเป็นชาติที่มีพระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุขมานานแสนนานแล้ว และคนไทยทุกคนต่างก็มีความจงรักภักดี มีความเคารพสักการะและตั้งใจที่จะเทิดทูนพระเกียรติในองค์พระมหากษัตริย์ไว้จึงได้ยกย่องบุคคลที่เป็นผู้สืบเชื้อสายของพระมหากษัตริย์ สำหรับฐานันดรศักดิ์ของพระราชวงศ์ไทย ได้มีการจัดลำดับพระยศลดหลั่นเป็นหลายชั้น การเรียกพระยศแต่ละชั้น ก็ได้มีการเปลี่ยนแปลงตามยุคตามสมัย

 

 


 


 
   พระยศเจ้าฟ้า เป็นพระยศสูงสุดของเจ้านายในราชตระกูล และมีมาตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยาจนถึงปัจจุบัน ผู้ที่จะดำรงพระยศเป็นเจ้าฟ้านั้นมีดังจะกล่าวต่อไปนี้
 
   1.เมื่อพระมหากษัตริย์ได้เสด็จขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติโดยการปราบดาภิเษกประดิษฐานพระราชวงศ์ขึ้นใหม่ ย่อมทรงไว้ซึ่งพระบรมเดชานุภาพในอันที่จะทรงสถาปนาพระประยูรญาติสนิท หรือบุคคลที่สมควรขึ้นเป็นเจ้าฟ้า หรือเป็นเจ้านายในราชตระกูลชั้นหนึ่งชั้นใดก็ได้ สุดแล้วแต่จะทรงพระราชดำริเห็นเป็นการสมควร
 
   2. ในเมื่อพระมหากษัตริย์ได้เสด็จขึ้นผ่านพิภพโดยการสืบพระราชสันตติวงศ์ ถ้าพระเชษฐา พระเชษฐภคินี พระขนิษฐา พระอนุชา ที่ร่วมพระราชชนนีเดียวกัน ยังมิได้ดำรงพระอิสริยยศเป็นเจ้าฟ้า พระมหากษัตริย์อาจทรงสถาปนาพระอิสริยยศขึ้นเป็นเจ้าฟ้าได้
 
   3. พระราชโอรส พระราชธิดา ของพระมหากษัตริย์ที่ประสูติแต่พระอัครมเหสี ดำรงพระยศเป็นเจ้าฟ้า แต่ประสูติ ในสมัยรัชกาลที่ 5 นิยมเรียกว่าเจ้าฟ้าชั้นนี้ว่า " ทูลกระหม่อม "
 
   4. พระราชโอรส พระราชธิดา ของพระมหากษัตริย์ที่ประสูติแต่พระชนนีที่ทรงเป็นพระราชธิดาของพระมหากษัตริย์ ซึ่งโบราณเรียกกันว่า ประสูติแต่ลูกหลวง ดำรงพระอิสสริยยศเป็นเจ้าฟ้าแต่ประสูติ เป็นเจ้าฟ้าชั้น " ทูลกระหม่อม " เช่นเดียวกัน เจ้าฟ้าชั้นนี้เทียบพระเจ้าลูกเธอ กินเมืองเอกแต่โบราณ
 
   5. พระราชโอรส พระราชธิดา ของพระมหากษัตริย์ซึ่งประสูติแต่พระชนนีที่เป็นหลานหลวง ถ้าพิจารณาตามศักดิ์ในกฏมณเฑียรบาลที่ตราขึ้นในสมัยสมเด็จพระเจ้าอู่ทอง ก็ต้องดำรงพระยศเป็นเจ้าฟ้าแต่ประสูติเฉพาะที่พระชนนีทรงศักดิ์เป็นลูกหลวงกินเมืองโท แต่สมัยกรุงรัตนโกสินทร์กำหนดให้ดำรงพระอิสริยยศเป็นเจ้าฟ้าแต่ประสูติเฉพาะพระชนนีทรงศักดิ์เป็นพระองค์เจ้าขึ้นไปเท่านั้น ดังนั้น พระราชกุมารที่ประสูติแต่หลานหลวงที่มีพระยศต่ำกว่าพระองค์เจ้า จึงยังเป็นเจ้าฟ้าไม่ได้ ต่อเมื่อพระเจ้าแผ่นดินได้สถาปนาพระมารดาให้มีพระยศเสมอด้วยพระองค์เจ้าหรือสูงกว่าแล้ว จึงจะสถาปนาพระโอรส พระธิดา ซึ่งประสูติภายหลังเมื่อพระมารดาได้ดำรงพระยศเป็นพระองค์เจ้าหรือสูงกว่าแล้ว ก็ทรงดำรงพระยศเป็นเจ้าฟ้าแต่ประสูติ เจ้าฟ้าที่ประสูติแต่หลานหลวงนี้ ไม่เรียกว่า " ทูลกระหม่อม " จะเรียกกันว่า " สมเด็จชาย " หรือ " สมเด็จหญิง "
 
   6.พระราชโอรส พระราชธิดา ของพระมหากษัตริย์ที่ประสูติแต่พระชนนีที่มีพระยศต่ำกว่าพระองค์เจ้าหรือแม้แต่ที่เป็นสามัญชน หากได้รับการสถาปนาให้มีพระยศเป็นเจ้าตั้งแต่ชั้นพระองค์เจ้าหรือเทียบเท่าขึ้นไปก่อนที่จะประสูติพระราชโอรส พระราชธิดา พระราชโอรส พระราชธิดา ก็ดำรงพระยศเป็นเจ้าฟ้าแต่ประสูติ และเรียกกันว่า " สมเด็จ " เช่นเดียวกัน
 
   7.พระราชโอรส พระราชธิดา ของพระมหากษัตริย์ที่ประสูติแต่พระชนนีที่มีพระยศเป็นเจ้าในประเทศเอกราช หรือเจ้าในประเทศที่เคยเป็นเอกราชแต่เดิม แล้วขึ้นมาอยู่ในราชอาณาจักรไทย โดยพระมหากษัตริย์ได้ทรงยินยอมให้เจ้าในราชตระกูลนั้นคงปกครองบ้านเมืองของตนเองอยู่ แม้พระราชโอรส พระราชธิดา นั้นจะยังไม่เป็นเจ้าฟ้าแต่ประสูติ พระมหากษัตริย์ก็อาจทรงสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าฟ้าได้ และเคยมีปรากฎมาแล้วในสมัยรัชกาลที่ 1 คือได้ทรงสถาปนาพระองค์เจ้าหญิงจันทบุรี พระราชธิดาที่ประสูติแต่พระธิดาเจ้านครเวียงจันทน์ขึ้นเป็น สมเด็จเจ้าฟ้ากุณฑลทิพยาวดี
 
   8. พระราชโอรส พระราชธิดา ของพระมหากษัตริย์ที่ประสูติแต่พระสนมซึ่งเป็นบุตรีของบุคคลที่มีความสำคัญต่อประเทศชาติบ้านเมือง เช่น บุตรีอัครมหาเสนาบดี หรือบุตรีแม่ทัพผู้ถืออาญาสิทธิ์พระมหากษัตริย์ ก็อาจทรงสถาปนาขึ้นเป็นเจ้าฟ้าได้ โดยมิต้องสถาปนาพระสนมให้ดำรงพระยศเป็นเจ้าด้วย ตัวอย่างเคยมีมาในสมัยสมเด็จพระเจ้ากรุงธนบุรี คือได้ทรงสถาปนาพระราชโอรสที่ประสูติแต่พระสนมที่เป็นพระราชธิดาในสมเด็จเจ้าพระยามหากษัตริย์ศึกขึ้นเป็นสมเด็จเจ้าฟ้า โดยมิได้ทรงสถาปนาพระสนมผู้เป็นพระมารดาขึ้นเป็นเจ้าด้วย
 
   9.พระโอรส พระธิดา ในสมเด็จเจ้าฟ้าหญิง ซึ่งเป็นสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอ น้องนางเธอ หรือสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ ที่มีพระชนกดำรงพระยศเจ้าฟ้าหรือพระองค์เจ้าต่างกรม ก็ทรงดำรงพระยศเป็นเจ้าฟ้าแต่ประสูติ เจ้าฟ้าชั้นนี้เป็นเจ้าฟ้าชั้น " สมเด็จพระเจ้าหลานเธอ " ทรงศักดินาเทียบเท่าพระองค์เจ้าลูกหลวงเท่านั้น
 
   10. พระโอรส พระธิดา ในสมเด็จเจ้าฟ้าชาย ซึ่งเป็นสมเด็จพระเจ้าพี่ยาเธอ น้องยาเธอ สมเด็จพระเจ้าลูกยาเธอ ที่มีพระชนนีดำรงพระยศเจ้าฟ้า ก็ทรงดำรงพระยศเป็นเจ้าฟ้าชั้นสมเด็จพระเจ้าหลานเธอเหมือนกัน เช่นตัวอย่างในสมัยรัตนโกสินทร์คือ " เมื่อครั้งพระบาทพระพุทธเลิศหล้านภาลัย ยังทรงดำรงพระยศเป็นสมเด็จพระเจ้าลูกเธอ เจ้าฟ้า กรมหลวงอิสรสุนทรอยู่นั้น ได้ทรงมีพระชายาเป็นเจ้าฟ้า คือ เจ้าฟ้าหญิงบุญรอด พระธิดาในสมเด็จพระเจ้าพี่นางเธอพระองค์น้อย ในรัชกาลที่ 1 เมื่อทรงมีพระราชโอรสกับพระชายาที่ทรงศักดิ์เป็นเจ้าฟ้าพระองค์นั้น พระโอรสของท่านคือ สมเด็จเจ้าฟ้ามงกุฏ จึงทรงดำรงพระยศเป็นเจ้าฟ้าแต่ประสูติ และก็โดยเหตุนี้เองที่เมื่อสมเด็จเจ้าฟ้ามงกุฏได้เสด็จขึ้นเถลิงถวัลยราชสมบัติบรมราชาภิเษกเป็นพระมหากษัตริย์ ในพระปรมาภิไธยของพระองค์ จึงมีคำว่า " อุภโตสุชาติ " ซึ่งหมายความว่าทรงมีพระราชสมภพอันประเสริฐแล้วทั้งสองฝ่าย
 
   11.พระราชโอรส พระราชธิดา ในกรมพระราชวังบวรสถานมงคล (วังหน้า) ซึ่งมีพระชนนีเป็นเจ้า พระมหากษัตริย์อาจทรงสถาปนาพระยศพระราชโอรสหรือพระราชธิดาพระองค์ใหญ่ให้เป็นเจ้าฟ้า เพื่อเป็นพระเกียรติแด่กรมพระราชวังบวรสถานมงคลผู้เป็นพระชนกได้ เช่นเคยมีในกรุงรัตนโกสินทร์ก็คือพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช ได้ทรงสถาปนาพระธิดาพระองค์ใหญ่ในสมเด็จพระบวรราชเจ้าสุรสิงหนาทที่ประสูติแต่เจ้าศิริรดจา น้องพระเจ้ากาวิละเมืองเชียงใหม่ ขึ้นเป็นเจ้าฟ้าหญิงพิกุลทอง

 

 

 


โดย Nepenthes

 

กลับไปที่ www.oknation.net