วันที่ จันทร์ มิถุนายน 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

'รักแรก' ของสุชาติ สวัสดิ์ศรี


บางคนรู้จักเขาในฐานะบรรณาธิการวารสารปัญญาชนยุคเสรีภาพเบ่งบานอย่าง 'สังคมศาสตร์ปริทัศน์' บางคนรู้จักเขาในฐานะบรรณาธิการวารสารว่าด้วยการอ่านเขียนอย่าง 'โลกหนังสือ' ขณะที่บางคนรู้จักเขาในฐานะผู้ก่อตั้งรางวัล 'ช่อการะเกด' เวทีที่เปิดกว้างเพื่อสร้างนักเขียนหน้าใหม่ ขณะที่อีกไม่น้อยรู้จักชายเครางามผู้นี้ในฐานะเจ้าของนามปากกา 'สิงห์สนามหลวง' 

พบกับ 'รักแรก' ของชายผู้นี้ ใน 'รักแรกและภาพถ่ายอื่นๆ' นิทรรศการภาพถ่ายครั้งแรกของสุชาติ สวัสดิ์ศรี

จากการทำงานกับตัวหนังสือ (หากจะนับคงหลายพันล้านอักษร) ไม่ว่าจะเป็นในหน้าที่คนเขียน คนแปล หรือบรรณาธิการ เนื่องโยงไปถึงการทำงานภาพถ่าย ทั้งในฐานะผลพวงจากงานเขียน ไม่ว่าจะเป็นการถ่ายรูปบุคคลที่สัมภาษณ์ ถ่ายรูปประกอบหนังสือ รูปเพื่อนพ้องญาติน้ำหมึก ฯลฯ ก่อนที่จะเคลื่อนย้ายไปสู่การถ่ายภาพตามที่ใจต้องการ

"ผมว่าศิลปะมันส่องทางให้กันละ ผมคิดว่าความสนใจเรื่องวรรณกรรมก็มาพร้อมๆ กับความสนใจเรื่องภาพเขียน งานหนังสือก็พาไปสู่การจับกล้องเพราะว่าเวลาไปสัมภาษณ์ใครเราเอากล้องไปด้วย ก็เป็นกล้องทั่วๆ ไป เคยฝันว่าจะมีกล้องดีๆ พอมีจริงๆ ก็โดนขโมยก็เลิกถ่ายไปพักใหญ่ พอมาถึงยุคดิจิตัลก็เลยลองเล่นกล้องดิจิตัลดูแต่ก็ยังถวิลหากล้องรุ่นเก่า ผมคิดว่าไม่ว่าจะเป็นศิลปะแขนงไหนมันใช้ความรู้สึกร่วมกันบางอย่าง เพียงแต่เครื่องมือที่จะแสดงออกมันต่างกัน ผมคิดว่ามันเป็นส่วนต่อขยายของกันและกัน" สิงห์สนามหลวงให้อธิบาย

ช่วงชีวิตของการทำงานในฐานะบรรณาธิการสังคมศาสตร์ปริทรรศน์ก่อนจะปิดตัวไปช่วงเหตุการณ์ 6 ตุลา 2519 การพบปะคลุกคลีกับกลุ่มคนที่เรียกว่า 'นักคิด' และ 'ศิลปิน' จุดไฟในทรวงให้เขาเกิดอารมณ์อยากทำงานศิลปะ

"กลางวันอยู่กับปัญญาชน กลางคืนอยู่กับศิลปิน คนทำงานศิลปะ พวกอยากเขียนกวี อยากเขียนเรื่องสั้น พวกคนทำหนังสือทั่วๆ ไป ในกลุ่มพวกนี้คล้ายๆ กับว่ามันให้ไฟฝัน ให้พลังบางอย่าง ซึ่งเราก็ขอเก็บไว้ก่อน ตอนนั้นมีหน้าที่ในฐานะบรรณาธิการต้องทำหนังสือเกี่ยวกับวิพากษ์วิจารณ์การบ้านการเมือง แต่ความรู้สึกเรื่องวันหนึ่งเราจะเขียนหนังสือ วันหนึ่งเราจะวาดรูป วันหนึ่งเราจะถ่ายรูป ก็มาจากที่ได้สัมผัสกับคนพวกนี้"

เป็นการบ่มเพาะที่ยาวนานก่อนจะระเบิดพลังออกมาในที่สุด ในที่สุดเขาก็มีนิทรรศการแสดงผลงานศิลปะของตนเอง ไม่ว่าจะเป็น 'นักเขียนเก่าไม่มีวันตาย' (2544-สถาบันปรีดี พนมยงค์), 'สุชาติโทเปีย' (2546-ห้องศิลปนิทรรศมารศี พิพิธภัณฑ์วังสวนผักกาด), 'สุชาติมาเนีย' (2547-สถาบันปรีดี พนมยงค์) และ 'สุชาติเฟลเลีย' (2548-หอศิลป์จามจุรี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย) เป็นผลงานในฐานะ 'ศิลปิน' ที่แสดงออกได้อย่างหลากหลาย ไม่ว่าจะเป็นผลภาพเขียน ภาพถ่าย ไปจนถึงการทำ 'หนังทดลอง' ที่เหล่าเด็กแนวต้องเหลียวมอง

ขณะที่ 'รักแรกและภาพถ่ายอื่นๆ' ครั้งนี้ เน้นหนักไปที่งาน 'ภาพถ่าย' ที่สะสมฝากไว้กับวันเวลา ตั้งแต่ภาพถ่ายจากยุคหิ้วกล้องท่องยุทธจักร จนถึงงานในระยะหลังที่เลือกถ่ายตามใจเขา ขณะที่ภาพถ่ายบางส่วนที่นำมาแสดงเป็น 'ภาพ' ที่มาจาก 'หนังทดลอง' บ้างก็เป็นภาพที่เขา 'สร้าง' ขึ้นมาอย่างตั้งใจและไม่ตั้งใจ

"ชุดนี้จะเป็นภาพที่ถ่ายไว้ตั้งแต่ปีพ.ศ.2514 จนถึงปีนี้ 2552 ก็พยายามจะแบ่งงานเป็นกลุ่ม เช่น ที่เป็นงานขาวดำชุดแรกซึ่งก็เป็นงานที่เกี่ยวกับหนังสือรวมเรื่องสั้นและบทกวี 'ความเงียบ' ของผมเอง เริ่มต้นของการถ่ายภาพที่เป็นเรื่องเป็นราวก็คือชุดนี้ หลังจากนั้นก็เป็นงานที่ถ่ายตามหน้าที่ของการทำหนังสือ ตั้งแต่ทำหนังสือเล่มละบาทในมหาวิทยาลัย ความรู้สึกผูกพันว่าเราก็อยากจะเขียนหนังสือตีพิมพ์ที่นั่นที่นี่ก็พาตัวเองไปรู้จักกับนักคิดนักเขียนต่างๆ พอทำงานในฐานะบรรณาธิการก็ใกล้ชิดกับคนพวกนี้มากขึ้น"

รวมไปถึงภาพถ่ายบุคคล (Portrait) ที่สิงห์สนามหลวงใช้ความเป็นนักข่าว นักเขียน และนักถ่ายภาพบันทึกไว้ เป็นเหมือนยานเวลาย้อนกลับไปดูอดีต อาทิ วัยหนุ่มของส.ศิวรักษ์,วิทยากร เชียงกูล,วิสา คัญทัพ, วัฒน์ วรรลยางกูร ฯลฯ

หรือภาพถ่ายหาชมที่ไหนไม่มีของประมูล อุณหธูป เจ้าของนามปากกา 'อุษณา เพลิงธรรม' กับผลงานเขียนอีโรติคคลาสสิคอย่างงานชุด 'แกมเก็จ' ที่ตีพิมพ์เป็น 7 เล่มคือ 'เสพสมบ่มิสม' 'ฤจะเริดรมเยศ' 'สิเกลศยังโลดเถลิง' 'สเริงระบำดำรู' 'พรูควั่งถั่งนรกแลสวรรค์' 'ตราบเดือนฟั่นฟ้าแลดิน' และ 'เพียงประคิ่นแหล่งหล้า บารนี' รวมถึงผลงานเรื่องยาว 'เรื่องของจัน ดารา' 

และย่อมไม่พลาดกับภาพของ 'รงค์ วงษ์สวรรค์ ตั้งแต่ยุคบ้านโคนต้นไม้ริมคลอง นนทบุรี ก่อนจะย้ายหลักไปปักรากที่สวนทูนอิน จังหวัดเชียงใหม่

สะดุดตากับเสี้ยวหน้าของหญิงสาวในภาพ 'รักแรก' ด้วยเป็นภาพถ่ายดำ-ขาว คงไม่อาจบรรยายด้วย "โอษฐ์นางอย่างสีลิ้นจี่จิ้ม" แต่คงเรียกว่า "งามพริ้มเพราสมคมสัน" ได้ไม่อายปาก อดไม่ได้ต้องถามว่าหญิงใดไหนเล่า ที่เป็นเจ้าของริมฝีปากคู่นี้ที่สิงห์สนามหลวงเลือกคว้าเงางามมาเก็บไว้ในภาพถ่าย

"ฮ่าๆๆ ไม่บอก" สิงห์สนามหลวง กระจายรอยยิ้ม ปล่อยให้ตัวตนของเธอผู้อยู่ในภาพเป็นปริศนาต่อไป

ดุจเดียวกับงานวรรณกรรมที่ไม่มีข้อสรุป แต่เปิดพื้นที่ให้ผู้อ่านได้จินตนาการต่อไปไม่สิ้นสุด

........

'รักแรกและภาพถ่ายอื่นๆ' นิทรรศการภาพถ่ายครั้งแรกของสุชาติ สวัสดิ์ศรี จัดแสดงวันนี้ - 15 มิถุนายน ณ หอศิลป์จามจุรี จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

โดย thip_q

 

กลับไปที่ www.oknation.net