วันที่ ศุกร์ กันยายน 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ไปเรียนรู้วิถีชนคนกะเหรี่ยง..และฟังเพลงรักขับขานจากขุนเขา


           วันนี้ผมมีนัดอีกแล้วครับ..ที่โรงเรียนบ้านยางน้ำกลัดใต้ อำเภอหนองหญ้าปล้อง เป็นการ
จัดกิจกรรมค่ายวิชาการสังคมศึกษาของจังหวัดเพชรบุรี  ซึ่งผมเคยตามคณะทำงานจากโรงเรียน
วัดจันทราวาสศุขประสาราษฎรผู้เป็นแม่งานสำคัญในการนำนักเรียนและครูผู้สอน จำนวน
120 คน
จาก
25 โรงเรียนมัธยมศึกษาของเพชรบุรี เรียนรู้วิถีชุมชนกะเหรี่ยงที่โรงเรียนบ้านยางน้ำกลัดใต้
ในช่วงเช้าผมไม่ได้ร่วมเดินทางไปกับคณะชาวค่ายด้วย..ทั้งนี้เนื่องจากติดชั่วโมงสอนซึ่งต้องรีบเร่ง
สอนเพราะใกล้สอบปลายภาคแล้ว..
           เมื่อสอนเสร็จก็ขับรถบึ่งตามขึ้นไปยังหนองหญ้าปล้องทันที...แต่ก็อดไม่ได้ต้องแวะที่
บ้านหนองรีเพื่อเก็บภาพท้องนากับโรงเห็ดนางฟ้า ช่วงนี้ข้าวเริ่มออกรวงเหลืองอร่ามกันบ้างแล้ว..
สวยมากครับ..วันหลังจะนำภาพมาให้ดูกันอย่างจุใจ
           เพียงชั่วอึดใจแมว (หลายตัว..) ก็มาถึงโรงเรียนบ้านยางน้ำกลัดใต้..สัมผัสของแรกของ
วันนี้แตกต่างไปจากเมื่อสิบกว่าวันที่แล้ว ที่ผมขึ้นมาสำรวจและร่วมวางแผนในการจัดกิจกรรมของ
ชาวค่าย  เป็นการเปลี่ยนแปลงที่งดงามที่แสนจะประทับใจ
           บอกได้คำเดียวว่ายอดเยี่ยมครับ..ตื่นเต้น..อลังการมาก..
           คณะครูและชาวบ้านเนรมิตฐานการเรียนรู้วิถีชุมชนไว้สมบูรณ์มากครับ ผมเห็นบ้านกะเหรี่ยง
ตั้งเด่นอยู่กลางงาน..รายรอบไปด้วยฐานการเรียนรู้ต่าง ๆ พร้อมด้วยวิทยากรที่เป็นคณะครู นักเรียน
ผู้นำชุมชน และชาวบ้านแต่งกายด้วยชุดกะเหรี่ยง..ไล่เรียงตั้งแต่ฐาน..การตำข้าว..อาหารการกิน เช่น
ข้าวห่อกระเหรียง ขนมข้าวฟ่าง ซึ่งผมแวะจุดนี้นานหน่อย..พอได้อิ่มท้องก็แวะมาที่ฐานประเพณีเวียน
ศาลาซึ่งมีคณะกลองยาวกำลังสาธิตให้เด็กนักเรียนทั้งกะเหรี่ยงและไทยได้เรียนรู้กัน..
           ฐานการเรียนรู้เกี่ยวกับการล่าสัตว์ด้วยหน้าไม้ เป็นอีกฐานหนึ่งที่ได้รับความสนใจจากพวก
ชาวค่ายเป็นจำนวนมาก   เช่นเดียวกับฐานบ้านกะเหรี่ยงที่เด็กเรียนของเราเดินขึ้นเดินลงไปเรียนรู้วิธี
การทำข้าวห่อกะเหรี่ยงกัน

           อาจารย์วนิดา จันทรวงศ์ ผู้ประสานงานคนสำคัญบอกกับผมว่า..น่าเสียดายที่ผมมาไม่
ทันพิธีเปิด ในขณะที่ อาจารย์พิทยา อินทร์มี ชวนผมไปฟังเสียงแคนกะเหรี่ยงกับคนเป่าแคนคน
สุดท้ายของยางน้ำกลัดใต้
             แล้วผมก็ได้พบกับลุงไข่ หรือมางเด้ย ขุนแคนจากยางน้ำกลัดใต้ และมางเด๊าะ ผู้ขับขาน
เสียงเพลงรักจากขุนเขา..เสียงแคนและบทเพลงไพเราะมากครับ..ยิ่งฟังคำแปลจากมางเด๊าะ แล้ว
ยิ่งไพเราะกินใจมากครับ..
             อย่างเช่นเพลงแรก..พูดถึง  เจ้านกขมิ้นที่บินไปบินมาเพื่อหาคู่..เจ้านกตัวผู้บินมาชิดใกล้
ในขณะที่นกขมิ้นสาวเจ้าบินหลีกหนีไป..ทำให้น้อยใจในวาสนาของตน
             หรือบทเพลงอีกเพลงหนึ่งที่กล่าวถึงความน้อยเนื้อต่ำใจในวาสนาเช่นกันว่า..
             ยืนอยู่บนยอดเขาสูง..มองไปข้างหน้า..เห็นเธอเดินผ่านมาเพียงรำพัง.ฉันคงไม่กล้า.เพราะ
ว่าวาสนาน้อยต้อยต่ำ ไม่อาจเคียงข้างกับเธอได้..
              ความหมายลึกซึ้งมากครับ..ขนาดกะเหรี่ยงหนุ่มรุ่นใหม่ที่นั่งฟังอยู่ด้วย  ยังบอกกับผมว่า
สมัยเป็นเด็ก ๆ ได้ยินได้ฟังบทเพลงแบบนี้บ่อย แต่เขาเองก็ไม่รู้ความหมาย  จนกระทั่งวันนี้...
            เสียดาย...ที่ผมต้องรีบกลับลงมาก่อน  เพราะช่วงบ่ายมีชั่วโมงสอน..เสียดายจริง ๆ ครับ..
แต่ถึงอย่างไรก็ตามบทเพลงหวานของมางเด้ยและมางเด๊าะ ยังคงก้องกังวานอยู่ในความทรงจำของ
ผมอยู่เสมอ..
            โดยเฉพาะบทเพลงที่บรรยายถึง.....
            ...ฉันจะปลูกดอกรักร่วมกับเธอ..ขอให้เธอรอวันเวลา..เด็ดดอกรักร่วมกัน..
            งามจริง ๆ ..เพลงรักจากขุนเขา..บ้านยางน้ำกลัดใต้

ขอขอบคุณท่านผู้อำนวยการประเสริฐ รุจิรา
และคณะครูโรงเรียนบ้านยางน้ำกลัดใต้ และ
ผู้นำชุมชน ชาวบ้านที่น่ารักทุกคนในการจัด
ประสบการณ์การเรียนรู้ที่มีคุณค่าครั้งนี้...

สนใจอ่านงานวิจัยเชิงสารคดีเกี่ยวกับศิลปวัฒนธรรมเพิ่มเติมได้ที่
http://www.oknation.net/blog/krunoppol

นพพล สำเภาเงิน
โรงเรียนเบญจมเทพอุทิศจังหวัดเพชรบุรี
นักวิจัยท้องถิ่นอิสระ
.

.

มางเด้ยกับมางเก๊าะ สองนักเพลงผู้ยิ่งใหญ่จากขุนเขา
.

.
ชัยชนะ  เสนติปัง ศิลปินเพลงกะเหรี่ยงร่วมสมัยบ้านยางน้ำกลัดเหนือ
.

.
การสาธิตการตำข้าวซ้อมมือ ตามวิถีชนกะเหรี่ยง
.

.

หัวหน้าสามัคคี  นาคะเวช ผู้นำชุมชนคนสำคัญแห่งบ้านยางน้ำกลัดใต้
.

.
วิทยากรท้องถิ่น คนน้อย จากฐานประเพณีเวียนศาลา
.

.
เรียนรู้การทำข้าวห่อกะเหรี่ยง..กับพี่ ๆ ชาวยางย้ำกลัดใต้
.

.
เช่นเดียวกันกับการเรียนรู้ผ้าทอกะเหรี่ยง
.

.
เรียนรู้วิถีชีวิตการล่าสัตว์ด้วยหน้าไม้
.

.
สะบ้า..ไม่ใช่เปตองนะครับ..
.

.
นี่ไงฝักสะบ้า..แกะเม็ดออกมาโยนเล่นกัน
.

.
การสาธิตประเพณีเวียนศาลา
.

.
บ้านกะเหรี่ยงครับ..สร้างขึ้นมาเพื่อค่ายนี้โดยเฉพาะ
.
.
.
ขอขอบคุณท่านผู้อำนวยการ คณะครูและผู้นำชุมชน
โรงเรียนบ้านยางน้ำกลัดใต้..ด้วยความเคารพครับท่าน

                                              นพพล สำเภาเงิน
                 โรงเรียนเบญจมเทพอุทิศจังหวัดเพชรบุรี
                                          นักวิจัยท้องถิ่นอิสระ

 .

โดย คนบ้านใหม่

 

กลับไปที่ www.oknation.net