วันที่ พุธ กันยายน 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ช้าง กับ มนุษย์ … “สงคราม” และ “เหยื่อ” ของสิ่งที่เรียกว่า “ความเจริญ”


September 23, 2009

ช้าง กับ มนุษย์ … “สงคราม” และ “เหยื่อ” ของสิ่งที่เรียกว่า “ความเจริญ”

ฉันเชื่อมาตลอดว่า ความสัมพันธ์ของคนกับช้างนั้นลึกซึ้งนักหนา และมีรากฐาน เป็นวัฒนธรรมสืบเนื่องกันมาอย่างยาวนาน … นอกจากจะเป็นสัตว์คู่บ้านคู่เมือง เป็นช้างศึก เป็นสัตว์พาหนะ เป็นสัตว์เลี้ยงแล้ว … ช้างกับคนยังมีวิถีชีวิต และเป็นวัฒนธรรมที่ร่วมกันมาเนิ่นนานในอดีต

หากแต่ทุกวันนี้ แม้ในบางพื้นที่จะยังคงพึ่งพาช้างให้เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตที่งดงาม และดำรงประเพณีที่ดีงามเอาไว้ได้ แต่ในหลายพื้นที่ความสัมพันธ์นี้ได้เปลี่ยนไป … ฉันได้รีบฟังข่าวคราวที่คนนำช้างเข้ามาเร่ร่อนหากินในเมืองใหญ่ และข่าวที่ช้างถูกไฟฟ้าชอร์ตตายในไร่ของชาวบ้าน … ข่าวเหล่านี้มีเข้ามาบ่อยๆ จนน่าพิศวงว่าอะไรทำให้ความสัมพันธ์ระหว่างคนกับช้างแปรเปลี่ยนไป จนใกล้กับคำว่า “สงคราม” เข้าไปทุกที

ฉันดูรายการโทรทัศน์ Animal Planet เป็นประจำทุกวัน จึงมีความเข้าใจว่า สัตว์ป่าไม่ว่าจะเป็นผู้ล่าหรือสัตว์กินพืชที่ราบๆ และสัตว์เกือบทุกชนิด มีการใช้พื้นที่ราบเชิงเขาใกล้ๆแหล่งน้ำเป็นถิ่นที่อยู่อันสำคัญ ความเขียวทึบบนภูเขาที่ซับซ้อนจะมีสัตว์น้อยชนิดมากจะอาศัยอยู่เป็นประจำ

ในวิถีชีวิตปกติของช้าง … ช้างแต่ละตัวต้องการอาหาราว 10 เปอร์เซ็นต์ของน้ำหนักตัวทุกๆวัน หรือราวๆ 200 กิโลกรัม และน้ำอีกวันละ 60 แกลลอน … และเนื่องจากช้างไม่มีกระเพาะอาหารสำรองเหมือนสัตว์อีกหลายชนิด ช้างจึงต้องกินอาหารตลอดเวลา ราวๆวันละ 16 ชั่วโมง และขับถ่ายบ่อยๆ

ช้างจึงไม่หยุดอยู่ที่ใดที่หนึ่งนานๆ แต่จะเคลื่อนย้ายหากินไปในบริเวณกว้างในสภาพป่าต่างๆ ทั้งป่าทึบ ป่าโปร่ง ทุ่งหญ้า และจะวกกลับมาใช้พื้นที่เดิมอีกครั้งเมื่อป่าฟื้นตัว … วิถีชีวิตปกติของช้าง การเดินทางจะนำโดยจ่าฝูง ซึ่งก็คือช้างตัวเมียอาวุโส ประสบการณ์สูง ที่จะนำฝูงช้างหาแหล่งอาหาร และคอยหลีกเลี่ยงนักล่าและศัตรูที่โหดเหี้ยม

ปัญหาของคนกับช้าง หรือแม้แต่กับสัตว์อีกหลายๆชนิด … เริ่มเกิดขึ้นเมื่อมนุษย์เริ่มข้าไปในแหล่งอาหารของสัตว์ป่า เพราะเป็นที่ราบอุดมสมบูรณ์ เหมาะสำหรับทำการเกษตรเช่นกัน

คนเข้าไปจับจองถิ่นที่เคยเป็นบ้านของสัตว์ป่ามาตลอด … แล้วไล่เจ้าของบ้านออกไป … ลงทุน ลงแรง ปลูกพืชไร่ แล้วทึกทักเอาเองว่าตนเองได้สิทธิ์ในการครอบครองผืนดินนั้นๆโดยเด็ดขาดปราศจากเงื่อนไข

ปัญหาและความขัดแย้งระหว่างช้างกับคนที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน … เกิดขึ้นจากเส้นทางในการเดินทางหากินของช้างถูกตัดขาด ป่าถูกเปลี่ยนสภาพ สัตว์หลายชนิดอาจจะต้องทนสภาพติดเกาะที่ขีดล้อมเอาไว้โดยมนุษย์จนอยู่ในภาวะเสี่ยงสูงมากต่อการสูญพันธุ์ … แต่ช้างที่ต้องการอาหารมากมายในแต่ละวันนั้นต่างออกไป

พวกมันยังคงเดินทางตามปกติ เดินในเขตป่าที่ไม่ใช่บ้านของช้างอีกต่อไปแล้ว … อาหารหายากมากขึ้นเรื่อยๆ ด้วยความหิวโหย และต้องการอาหารสำหรับครอบครัว … มันเดินล่วงเข้าพื้นที่ราบซึ่งได้ถูกยึดครองโดยมนุษย์และกลายเป็นไร่ เป็นแหล่งเพาะปลูกพืชผลไปแล้ว … ช้างยังคงเดินต่อไป และใช้พืชผลนั้นเป็นอาหาร และแน่นอนว่าพืชผลเสียหาย ชาวไร่ผู้ลงทุน ลงแรงไปยากที่จะทำใจ หรือยินยอม

นั่นคือจุดเริ่มต้นของ “สงคราม” ที่ยืดเยื้อมานานและยังไม่มีทีท่าว่าจะยุติ … และหลายครั้งที่ลงท้ายด้วย “ชีวิต”

สภาพแหล่งอาศัยของช้างและสัตว์ป่าถูกเปลี่ยนแปลง ป่าที่เคยเป็นบ้านถูกยึดครอง เส้นทางหากินถูกตัดขาด … ช้างจึงเลี่ยงไม่พ้นจากการโดนฆ่า

เสียงปืนในป่าดังขึ้นเสมอๆ … สงครามยืดเยื้อ .. ช้างหลายตัวตาย บางส่วนบาดเจ็บสาหัส … สิ่งเหล่านี้กลายเป็นความทรงจำที่เจ็บปวด และประสบการณ์ที่ลืมไม่ลงสำหรับช้างป่า แม้ช้างจะเป็นสัตว์ที่มีสมองเล็กมากเมื่อเทียบกับความใหญ่โตของร้างกาย แต่รอยหยักในสมองช้างมากมาย ทำให้ช้างเป็นสัตว์ที่มีความเฉลียวฉลาด มีความจำเป็นเลิศ … ส่งผลให้พฤติกรรมของพวกมันเปลี่ยนไป

ช้างจะไม่ลืมเมื่อถูกคนทำร้าย … และเมื่อมันเอาคืน ช้างจะไม่เลือกว่าคนผู้นั้นจะเป็นใคร จนมีคนตั้งข้อสังเกตเอาไว้ว่า “จากเดิมที่ช้างไม่เคยอยู่ใกล้คน แต่ในปัจจุบัน หากได้ยินเสียงประทัด เสียงปืน หรือแสงจากกองไฟ ช้างจะเดินเข้าหาทันที และทำลายทุกอย่างที่ขวางหน้า … นี่เกิดจากพวกที่เข้าป่าไล่ยิงและรังแกช้างก่อน ทำให้ช้างโกรธและแค้น คน จึงเป็นศัตรูหมายเลขหนึ่ง เป็นศัตรูที่พวกมันไม่ยอมอีกแล้ว”

หากจะมองด้วยสายตาของฉัน … ฉันคิดว่า มนุษย์มีทางเลือกมากมาย มีบ้าน มีที่ทำมาหากินให้เลือกอย่างเพียงพอ หากตัดความโลภ ความอยากได้ออกไปเสียบ้าง ยอมปล่อยวางให้บ้านของสัตว์ป่าให้อยู่อย่างเดิม “สงคราม” ที่น่าเสียใจและมีแต่ความสูญเสียเช่นนี้คงลดน้อยลง … ที่สำคัญ “สงคราม” ตอนนี้ได้ขยายขอบเขตมาเป็นสงครามระหว่างคน 2 กลุ่มไปแล้วด้วย คือ กลุ่มที่เสียผลประโยชน์จากการเข้าไปโกง ไปยึดบ้านและที่ทางของช้างและสัตว์ป่า กับอีกฝ่ายหนึ่งที่ยืนหยัดเคียงข้างสัตว์ป่า … สิ่งที่เป็นความแตกต่างระหว่างคนทั้ง 2 กลุ่มหรือคะ?

ความรัก กับ หัวใจ … ที่แตกต่าง … พอจะเป็นคำตอบได้ไหมคะ?                          

ฉันเชื่อว่าเราทุกคนสร้างความแตกต่างให้กับสิ่งแวดล้อมและธรรมชาติได้ … นำความรัก และ หัวใจ .. ไปร่วมกันสร้างบ้าน สร้างแหล่งอาหารให้กับช้าง พร้อมๆกับเราในวันที่ 26-27 กันยายนนี้ นะคะ …

ขอบคุณ : ภาพประกอบบางส่วนจาก โทรทัศน์ชุด Animal Planet

โดย Supawan

 

กลับไปที่ www.oknation.net