วันที่ พุธ ตุลาคม 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

เจี๊ยะฉ่าย (กินผัก) ที่ภูเก็ต


ประเพณี “เจี๊ยะฉ่าย” หรือ “กินผัก” ที่ภูเก็ตเริ่มมาตั้งแต่วันเสาร์ที่ 17 ตุลาคมที่ผ่านมา  ซึ่งตรงกับวันขึ้น 1 ค่ำ เดือน 9 ตามแบบจีน

“เจี๊ยะฉ่าย” เป็นภาษาฮกเกี้ยนแปลว่า “กินผัก” ชาวภูเก็ตเรียกประเพณีถือศีลกินเจว่า “เจี๊ยะฉ่าย” ค่ะ ซึ่งมีความหมายถึงการถือศีลกินเจค่ะ

สาลี่หิมะไม่ใช่นักวิชาการ ไม่ใช่นักปรัชญา แต่ในฐานะที่เป็นคนไทยเชื้อสายจีนชาวภูเก็ตอยากจะแสดงความคิดเห็นว่า “เจี๊ยะฉ่าย” ไม่ใช่เทศกาลแต่เป็นประเพณีที่สะท้อนให้เห็นว่าคนจีนจะรักษาวัฒนธรรมและประเพณีของตนเอาไว้ไม่ว่าจะอยู่โยกย้ายไปอยู่ถิ่นใด และทุกประเพณีจีนจะสะท้อนให้เห็นถึงความกตัญญู ไม่ว่าจะกตัญญูต่อบิดา มารดา ครู อาจารย์ หรือ ผู้มีพระคุณ รวมไปจนถึงกตัญญูต่อธรรมชาติ

การไหว้เทพ ไหว้เทวดา บนฟ้าบอกให้เรารู้ว่าเราต้องรักษาธรรมชาติที่เป็นที่อยู่ที่อาศัยของเทพ เทวดาที่ตนเคารพ   การไม่เบียดเบียนสัตว์ ไม่นำเนื้อสัตว์มาประกอบอาหาร ก็นับว่าเป็นการระลึกถึงการอยู่ร่วมกันของธรรมชาติ

เราได้เห็นภาพของความเท่าเทียมกันในประเพณี “เจี๊ยะฉ่าย” หรือ "ถือศีลกินผัก" ที่ภูเก็ต ไม่ว่าจะเป็นนายหัว ลูกจ้าง หรือ กรรมกร   ทุกคนเท่าเทียมกันเมื่อเข้าไปในศาลเจ้า ทุกคนคือ “ฉ่ายอิ้ว” ซึ่งแปลว่าเพื่อน ๆ ร่วมประเพณี “เจี๊ยะฉ่าย”

ในประเพณี “เจี๊ยะฉ่าย” หรือ “ถือศีลกินผัก” ที่ภูเก็ต จะมีพิธีนำรายชื่อผู้ที่เคยร่วมประเพณี “เจี๊ยะฉ่าย” มาอ่านพร้อมกับการสวดมนต์ การถือศีลกินผักในทุก ๆ ปี ก็เพื่อแสดงความระลึกถึงเทวดาทั้งเก้าที่ผู้ใหญ่เล่าให้ฟังตั้งแต่สมัยเป็นเด็กว่าเป็นเทวดาที่ช่วยเหลือคนลำบาก ยากจน ให้ได้มีข้าวปลาอาหารรับประทาน เป็นเรื่องของความ “ศรัทธา” ในการทำความดี และ “ความกตัญญู” ต่อผู้มีพระคุณที่ได้ถ่ายทอดจากรุ่นสู่รุ่นอย่างแยบยล

สิ่งที่นับวันจะสร้างความหวั่นใจให้สาลี่หิมะในฐานะชาวภูเก็ต คือ สงครามโฆษณา และพิธีกรรมในประเพณีถือศีลกินผักที่โน้มเอียงไปทางการสร้างความแปลกเพื่อการท่องเที่ยว 

สาลี่หิมะได้นำภาพ ขบวนแห่พระในประเพณีกินผัก  ที่แห่รอบเมืองภูเก็ตมาฝากด้วยค่ะ (คลิกที่ตัวอักษรสีม่วงได้เลยค่ะ)

ด้านล่างเป็นภาพบรรยากาศ "ถือศีลกินผัก" ที่ภูเก็ต ถ่ายจากโทรศัพท์มือถือค่ะ 

ซุ้มประตูก่อนถึงชุมชนบ้านกะทู้ ชุมชนแรกที่นำประเพณี “เจี๊ยะฉ่าย” มาปฏิบัติที่ภูเก็ต

เสา “โกเต็ง” สัญญลักษณ์สำคัญของประเพณี “เจี๊ยะฉ่าย” ที่ภูเก็ต เป็นเสาไม้ไผ่ แขวนตะเกียงน้ำมัน 9 ดวง ตัวแทนของ “กิ่วอ๊องไต่เต” เทพทั้งเก้าภาพนี้ถ่ายจากอ๊ามกะทู้  (อ๊ามในภาษาฮกเกี้ยนแปลว่าศาลเจ้า)

อ๊ามสะปำ ศาลเจ้าเล็ก ๆ ในชุมชนบ้านสะปำ

ตะเกียง 9 ดวง บนเสา "โกเต็ง" ที่อ๊ามสะปำ ภูเก็ต

อ๊ามกิ่วเทียนเอียนลื้อ ที่สะพานหิน เป็นศาลเจ้าที่อยู่ติดกับชายทะเลสะพานหิน

ชาวไทยเชื้อสายจีนในภูเก็ตมีความเชื่อว่าหากม้าทรงนธงที่อยู่ในมือมาโบกผ่านศีรษะก็ถือว่าได้สะเดาะเคราะห์

ศรัทธาไม่ได้เกิดจากอิทธิฤทธิ์ อภินิหาร หรือ ปาฏิหารย์ใด ๆ 

จึงไม่จำเป็นจะต้องใช้เข็มแหลม หรืออาวุธใด ๆ ที่เกินเลยในการประกอบพิธี

เช็มที่ใช้แทงในการประกอบพิธีในอดีตจะเป็นเข็มเล็ก ๆ อย่างนี้

“ฉ่ายอิ้ว” หรือเพื่อนร่วมประเพณีกินผัก ที่เข้าไปช่วยงานในอ๊าม จะนำแผ่นกระดาษสีเหลืองเขียนอักษรจีนไปติดตามผนัง หรือเสาไฟฟ้าตามแยกต่าง ๆ ที่ขบวนแห่ของศาลเจ้าจะผ่าน

ทั่วเมืองภูเก็ตขณะนี้ถูกประดับด้วยธงทิว ซุ้ม และแผ่นป้ายต่าง ๆ มากมาย

ญาติผู้ใหญ่ที่บ้านช่วยกันพับดอกบัวกับกระดาษทอง เพื่อถวายให้กับเจ้าในร่างทรง ในตอนที่ขบวนผ่านหน้าบ้าน

ผัดผักรวม ไม่ต้องมีหมูเทียม ไก่เทียม ปลาหมึกเทียม เพราะส่วนใหญ่จะเจอเนื้อสัตว์เทียมผสมมาในจานด้วย อาหารแบบนี้หารับประทานได้ในบางร้านเท่านั้น 

ต้มยำเห็ดรสชาติอมเปรี้ยว ใกล้ ๆ อ๊ามกะทู้

ปิดท้ายด้วย ผัดเผ็ดผักกับเต้าหู้

ชาวภูเก็ตช่วยกันรักษาประเพณีที่ดีงามไว้ให้ได้นะคะ

อย่าให้ "ศรัทธา" ของพวกเราต้องแปรเปลี่ยนไป

เป็นแค่การแสดงเพื่อการท่องเที่ยว

โดย สาลี่หิมะ

 

กลับไปที่ www.oknation.net