วันที่ เสาร์ พฤศจิกายน 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

เขียนด้วยดิน “เตือนว่าเกิดแต่ดิน เพื่อคืนสู่ดิน”


ผมได้เป็น ๑ ใน ๒๓ บุคคลต้นแบบที่สมภพ บุตราช ได้บรรจงใช้ดินเป็นวัสดุแต้มแต่งเป็นภาพเหมือน (Portrait) ขนาด ๒๑๐ x ๑๘๕ ซ.ม.  และมีพิธีเปิดการแสดงภาพเขียนเหล่านั้น อย่างเป็นทางการ ที่คณะจิตรกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เมื่อวานนี้ (วันศุกร์ที่ ๖ พฤศจิกายน ๒๕๕๒) และยังจะแสดงต่อไปจนถึงวันส่งท้ายปีเก่า สิ้นเดือนธันวาคม ศกนี้ ท่านผู้ใดไม่มีโอกาสไปดูในวันทำพิธีเปิดอย่างเป็นทางการโดย ศ.ดร.อภินันท์ โปษยานนท์ รองปลัดกระทรวงวัฒนธรรม ยังมีโอกาสสำหรับท่านอีกหลายวันครับ 

ที่ผมนำมาเล่าไว้ในบล็อก “เดินดินตีนเปล่า” ในวันนี้ นอกจากเพื่อตอบแทนคุณสมภพที่ให้เกียรติแก่ผมให้เป็น ๑ ในต้นแบบงานชุดนี้แล้ว ยังเพื่อย้ำปรัชญาที่ศิลปินได้ใช้ผลงานของเขาแทนปากในการบอกเล่าโดยฝีไม้ลายมือว่า “แท้แล้วคนเราล้วนเกิดแต่ดิน และที่สุดก็จะกลับคืนสู่ดิน” ด้วยกันทั้งนั้น เตือนเราว่าระหว่างหนทางเดินของชีวิตอย่าได้ทยานอยาก และฟุ้งเฟ้อเห่อเหิมในลาภยศให้มากนัก

 

สมภพ บุตราช กับผลงานบางชิ้นก่อนวันจัดแสดงอย่างเป็นทางการ

ความจริงสุมาลี (หน่อย) สุวรรณกร ประธานสโมสรนักเขียนภาคอีสาน ได้ส่งข้อมูลข่าวนี้ให้ผมล่วงหน้าแล้ว และผมได้นำเสนอผ่านสื่ออินเตอร์เน็ต (http://www.somkhitsingsong.net และ http://www.somkhitsin.net) ไปแล้วเมื่อหลายวันก่อน ที่นำมาบอกกล่าวไว้ที่ “เดินดินตีนเปล่า” www.oknation.net/blog/somkhitsin อีกใหม่ ก็เพื่อบอกว่าวิธีการนำวัสดุดินสีสันต่างๆ มาแต้มแต่งเป็นภาพวาดนี้ เป็นนวัตกรรมร่วมสมัยที่ต้องบันทึกไว้เป็นเกียรติแก่เขา “สมภพ บุตราช” ผู้นี้

ในงาน “วันคนกับควาย ๕๒” เมื่อกลางเดือนที่ผ่านมา (เสาร์ที่ ๑๗ ตุลาคม ๒๕๕๒) ผมได้ใช้ผลงานของเขาพิมพ์เป็นฉากหลังขนาดสูงกว่า ๓๐๐ ซ.ม. บนเวทีเพื่อประกาศการก่อตั้งมูลนิธิคนกับควายด้วย ช่างประจวบเหมาะแท้ๆ เหมือนเหตุการณ์ที่อุบัติขึ้น ได้ถูกกำหนดไว้ล่วงหน้าแล้วว่าจะต้องเกี่ยวเนื่องกับเรื่องที่ติดดินอย่าง “คนกับควาย”

ภาพบนเวทีงาน "วันคนกับควาย ๕๒"

ถ้อยคำต่อไปนี้คือข้อมูลข่าวที่คุณสุมาลีส่งให้ผม และได้นำถ่ายทอดไปก่อนหน้านี้..

คณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ร่วมกับองค์กรเครือข่าย  จัดแสดงนิทรรศการภาพเขียนดินของ “สมภพ บุตราช” ผู้เชี่ยวชาญด้านศิลปะ ที่นำเอาดินจากแหล่งต่างๆ ของภาคอีสาน มาเขียนเป็นรูปภาพ โดยมีภาพเขียนปราชญ์และศิลปินอีสานกว่า 20 ภาพจัดแสดง ตั้งแต่วันที่ 6 พ.ย.-31 ธ.ค.นี้ 

รศ.ดร.เฉลิมศักดิ์ พิกุลศรี คณบดีคณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น เปิดเผยว่า ในวันที่ 6 พ.ย.นี้ จะมีการเปิดงานนิทรรศการภาพเขียนดินของศิลปิน “สมภพ บุตราช” ในชื่อ “เขียนดิน สินอีสาน” ซึ่งเป็นอาจารย์พิเศษให้กับคณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น หลังจากอาจารย์ได้ตระเวนเขียนภาพศิลปิน ปราชญ์อีสาน และ คนสำคัญๆ ในภาคอีสานกว่า 20 ภาพ โดยใช้ดินที่มีอยู่ในภาคอีสานเขียนทั้งหมด โดยถือว่าเป็นงานเขียนที่มีคุณค่ามากเนื่องจากไม่ค่อยมีใครนำเอาดินมาเขียนภาพมากนัก

ประกอบกับงานชุดนี้ถือเป็นงานที่จะใช้เป็นแบบอย่างให้กับนักศึกษาได้ด้วย โดยในวันที่ 6 พ.ย.ซึ่งจะเป็นวันเปิดนิทรรศการภาพเขียนนั้นจะมี ศ.ดร.อภินันท์ โปษยานนท์ ปลัดกระทรวงวัฒนธรรม มาเป็นประธานในการเปิดงาน พร้อมกับมีการแสดงของศิลปินหมอลำ ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นศิลปินแห่งชาติ ประกอบด้วย แม่ฉวีวรรณ ดำเนิน , พ่อเคน ดาเหลา และ ป.ฉลาดน้อย

นอกจากนั้นยังมีการเสวนาถึงแรงบันดาลใจในการเขียนภาพ โดยจะมีต้นแบบศิลปินทั้ง สมคิด สิงสง, หงา คาราวาน พระครูบุญชยากร เจ้าอาวาสวัดไชยศรี มาร่วมเสวนาด้วย และปิดท้ายด้วยการอ่านบทกวีของนักเขียนอีสานพร้อมกับการแสดงมินิคอนเสริ์ตของ หงา คาราวาน ซึ่งเป็นหนึ่งในศิลปินต้นแบบที่ถูก อ.สมภพ นำมาเขียนภาพด้วยดินอีกด้วย

ด้านนายสมภพ บุตราช วัย 52 ปี ศิลปินที่เขียนภาพด้วยดิน เปิดเผยว่า การเขียนงานครั้งนี้ทั้งหมดเป็นภาพพอร์ทเทรท (Portrait) คนสำคัญๆ ของภาคอีสาน และมีทิวทัศน์อีสานประกอบบ้าง โดยศิลปินที่เขียนมีหลากหลายอาชีพ สมคิด สิงสง คนแต่งเพลงคนกับควาย, หงา คาราวาน นักร้องเพลงเพื่อชีวิต, หมอลำเคน ดาเหลา ศิลปินแห่งชาติ, เทพพร เพชรอุบล นักร้องเพลงลูกทุ่ง, หลวงพ่อบุญชยากร เจ้าอาวาสวัดไชยศรี ซึ่งเป็นพระนักพัฒนา, อาจารย์โชคชัย ตักโพธิ์ ศิลปินแห่งเมืองอุบลฯ และคนอื่นๆ อีกหลากหลายรวมทั้งแม่ของตนด้วย 

สำหรับการทำงานนั้นเริ่มต้นจากการสเกตซ์ (Sketch) ภาพก่อน และออกไปเยี่ยมไปหาคนที่เราจะเขียนเพื่อจะได้รู้จักบุคลิก อารมณ์ รู้จักตัวเขา จากนั้นถ่ายรูป และพูดคุยเพื่อจะได้เห็นภาพ จับอารมณ์ให้ได้

ส่วนเทคนิคการเขียน จะใช้ดินล้วนๆไม่ใช้ผสมสี ใช้สีจากธรรมชาติ เหตุผลเพราะว่าอีสานเป็นดินแดนที่ราบสูง วิถีชีวิตเป็นชาวไร่ ชาวนาเป็นส่วนใหญ่ เขียนแผ่นดินหนาๆ เท็กเจอร์ (Texture) มีรอยแตกรอยอะไร มีความรู้สึกภาพอีสานแห้งแล้ง มีรอยแตกรอยร้าวอะไรเยอะแยะไปหมด ก็เลยเอาดินมาทำ เวลาเขียนเอาเนื้อดินที่มีเท็กเจอร์ (Texture) หนาๆ มีรอยแตกของมันเองโดยสีธรรมชาติของมันเองด้วย สี อารมณ์ของมันออกมาให้อารมณ์ตามที่ต้องการ 

“ดินที่เอามาใช้ เก็บมาเรื่อยๆ เทคนิคดินนี้ทำมานานแล้ว จริงๆ ดินทำมาตั้งแต่อยู่ลอนดอนแล้ว เอางานพวกนี้มาทำเป็นแอบสแตรค (Abstract) ใช้วัสดุธรรมชาติเป็นแนวคิดในการทำเรื่อง ดิน น้ำ ลม ไฟ ธาตุสี่ ในช่วงที่ทำงานที่วัดพุทธประทีป กับอาจารย์เฉลิมชัย โฆษิตพิพัฒน์ ทำชุดหนึ่งที่โน่น ทำเรื่องปฐมธาตุ ใช้วัสดุธรรมชาติที่ไม่มีการปรุงแต่งจะให้อารมณ์ที่ดีกว่า ก็เลยใช้ดิน ทราย ขี้เถ้า ไม้ สีฝุ่นบ้าง หาวัสดุที่มันจะสื่อความหมายของเรา มาทำภาพชุดหนึ่งผสมผสานกัน” 

สำหรับผลงานชุดนี้ นายสมภพระบุว่า อยากจะให้คนเข้าใจในเรื่องศิลปะทุกรูปแบบ งานศิลปะมีความสนุก ทั้งเรื่องคนที่ทำงานศิลปะด้วย เทคนิคด้วย การสร้างสรรค์งานศิลปะก็กว้างขวาง กว้างใหญ่ เราจะไปหยิบจับอะไรมาก็ได้ หวังทำให้เด็กเข้าใจ ทำให้เห็น ทำให้ดู ให้คนดู 

“จริงๆ ผมทำงานหลากหลาย คือเทคนิคในการเรียนรู้ การทำงาน การทดลองเป็นเรื่องที่สนุก คนทำงานศิลปะต้องสนุกก่อน ส่วนหนึ่งเปิดใจกว้างยอมรับอะไรที่มันหลากหลาย แตกต่างหรือเกิดใหม่ เพื่อนำไปใช้ในงานศิลปะของอนาคต” นายสมภพบอก

(บนซ้าย) หลวงพ่อคำเขียน สุวณฺโณ วัดป่าสุคโต อ.แก้งคร้อ จ.ชัยภูมิ (บนขวา) พระครูบุญชยากร เจ้าอาวาสวัดไชยศรี อ.เมืองขอนแก่น (ล่างขวา) ตาเสถียร บุตราช ญาติผู้ใหญ่คุณสมภพ (ล่างซ้าย) หมอยาสมุนไพร พ่อใหญ่แนบ บ้านท่าเว่อ อ.แก้งคร้อ จ.ชัยภูมิ

ภาพแม่ทองบ่อ บุตราช ๑ ในผลงานเขียนดินที่สมภพนำขึ้นหน้าปกสูจิบัตรที่แจกในงานแสดงภาพเขียนครั้งนี้

พ่อบุญมี บุตราช กับชาวนาและลูกชาวนา บนผืนผ้าใบจิตรกรรมดินเหนียว

(บน) ศิลปินแห่งชาติ หมอลำเคน ดาเหลา เจ้าของกลอนลำ "บักแตงสังหารสาว" กับหมอลำบุญเพ็ง ไผ่ผิวชัย ศิลปินแห่งชาติ อีกตำนานหนึ่งในหน้าประวัติศาสตร์ศิลปินอีสาน (ล่าง) คุณยายประสงค์ เหลาหา นี่ก็ตำนานศิลปินหมอลำ ส่วนอีกท่านคือหมอแคนสมบัติ สิมหล้า ถึงแม้นสายตาจะพิการมองไม่เห็นโลกแล้ว แต่หัวใจของเขาคือศิลปินอีสานผู้ยิ่งใหญ่อีกท่านหนึ่ง

(บน) โชคชัย ตักโพธิ์ อาจารย์ศิลปกรรมท่านหนึ่ง กับเทพพร เพชรอุบล ตำนานเพลงลูกทุ่ง "ของแซบอีสาน" (ล่าง) ผมกับ ดร.คุณแม่ฉวีวรรณ ดำเนิน ศิลปินแห่งชาติชาวอีสานอีกท่านหนึ่ง

(บน) อาจารย์ทวี รัชนีกร ศิลปินแห่งชาติ กับพ่อใหญ่บุญเรืองบ้านยางเครือ ชาวบ้านธรรมดา (ล่าง) ลุงหงากับน้าหว่อง "คาราวาน" ในภาพจิตรกรรมดินเหนียว ขนาด ๒๑๐ x ๑๘๕ ซ.ม.

แฟนเพลง "คนกับควาย" ขอถ่ายรูปหน้าภาพเขียนดินที่เป็นหน้าผม

คำบรรยายภาพที่ว่าปัจจุบันเป็นอาจรย์ผู้เชี่ยวชาญพิเศษด้านจิตรกรรม คณะจิตรกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น ที่จริงน่าจะเป็น "อาจารย์" จะถูกต้องกว่า

โดย น้ำฝน

 

กลับไปที่ www.oknation.net