วันที่ ศุกร์ พฤศจิกายน 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

นาฏศิลป์ไทย ๑ ว่าด้วย ละครร้อง


                       ละครร้อง  เรื่องสาวเครือฟ้า 

   ที่มาของภาพ  :  สารานุกรมไทยสำหรับเยาวชน  เล่มที่ ๑๓ (๒๕๔๙, ๑๓๒)

                                     

                                             ละครร้อง 

ประวัติความเป็นมา  ละครร้องกำเนิดขึ้นในตอนปลายรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ละครร้องได้ปรับปรุงขึ้นโดยได้รับอิทธิพลจากละครต่างประเทศ  ละครร้องนั้นต้นกำเนิดมาจากการแสดงของชาวมลายู เรียกว่า “บังสาวัน” (Malay Opera) ได้เคยเล่นถวายรัชกาลที่ ๕ ทอดพระเนตรครั้งแรกที่เมืองไทรบุรี  และต่อมาละครบังสาวันได้เข้ามาแสดงในกรุงเทพฯ  พระเจ้า-บรมวงศ์เธอกรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์  ทรงแก้ไขปรับปรุงเป็นละครร้องเล่นที่โรงละครปรีดาลัย ละครของพระเจ้าบรมวงศ์เธอ  กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์นี้  ต่อมาภายหลังได้เปลี่ยนเรียกชื่อว่า “ละครหลวงนฤมิตร”  บางครั้งคนยังเรียกว่า  “ละครปรีดาลัย”  ต่อมาเกิดคณะละครร้องแบบปรีดาลัยขึ้นมากมาย เช่น คณะปราโมทัย ปราโมทย์เมือง ประเทืองไทย วิไลกรุง ไฉวเวียง เสรีสำเริง บันเทิงไทย  และนาครบันเทิง เป็นต้น ละครนี้ได้นิยมกันมาจนถึงสมัยราชกาลที่ ๖ และรัชกาลที่ ๗ 

ละครร้อง  เป็นละครที่ใช้การร้องเป็นหลักในการดำเนินเรื่อง  ทั้งบอกกิริยาอาการ  บทคนึง    ที่ใช้ลูกคู่ร้องอยู่ในโรง และบทคำพูดที่ตัวละครจะต้องร้องเองไม่มีการรำ  แต่ใช้ท่าทางหรือกิริยาอาการอย่างสามัญชนทั่วไป เดิมทีใช้ผู้หญิงแสดงล้วน ต่อมาใช้ผู้แสดงทั้งหญิงและชาย มีการเปลี่ยนฉากไปตามท้องเรื่อง และนิยมนำนวนิยายเรื่องต่างๆ มาประพันธ์เป็นบทละคร ใช้เป็นการแสดงละครในประเภทนี้ 

นอกจากนี้ได้เกิดละครร้องขึ้นอีกแบบหนึ่งโดยสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชเจ้าฟ้ามหาวชิราวุธสยามมกุฎราชกุมารทรงดัดแปลงละครของชาวตะวันตก   จากละครอุปรากรที่เรียกว่า    “โอเปอเรติก ลิเบรตโต”  (Operatic  Libretto)  มาเป็นละครในภาษาไทย  และได้รับความนิยมอีกแบบหนึ่ง ละครร้องจึงแบ่งออกเป็น   ชนิดคือ 

          ๑.  ละครร้องสลับพูด   ในพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ 

          ๒.  ละครร้องล้วนๆ   ในสมเด็จพระบรมโอรสาธิราชเจ้าฟ้ามหาวชิราวุธสยามมกุฎราชกุมาร

 

 

                       ละครร้องสลับพูด 

          วิธีการแสดง  มีทั้งบทร้อง  และบทพูด  ยึดถือการร้องเป็นส่วนสำคัญ  บทพูดเจรจาสอดแทรกเข้ามาเพื่อทวนบทที่ตัวละครร้องออกมานั้นเอง    แม้ตัดบทพูดออกทั้งหมด   เหลือแต่บทร้องก็ยังได้เนื้อเรื่องสมบูรณ์   มีลูกคู่คอยร้องรับอยู่ในฉาก    ยกเว้นแต่ตอนที่เป็นการเกริ่นเรื่องหรือดำเนินเรื่อง  ลูกคู่จะเป็นผู้ร้องทั้งหมด    ตัวละครจะทำท่าประกอบตามธรรมชาติมากที่สุดทรงเรียกว่า “ละครกำแบ”

         เพลงร้อง  ใช้เพลงชั้นเดียวหรือเพลง ๒ ชั้น ในขณะที่ตัวละครร้องใช้ซออู้คลอตามเบาๆ เรียกว่า “ร้องคลอ”

        ดนตรี บรรเลงด้วยวงปี่พาทย์ไม้นวมหรืออาจใช้วงมโหรีประกอบ ในกรณีที่ใช้แสดงเรื่องเกี่ยวกับชนชาติอื่นๆ 

เรื่องที่แสดง  พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์  เป็นผู้พระนิพนธ์บท และกำกับการแสดง เรื่องที่แสดง ได้แก่  ตุ๊กตายอดรัก  ขวดแก้วเจียระไน  เครือณรงค์  กากี 

ผู้แสดง            ใช้ผู้หญิงแสดงล้วน  ยกเว้นตัวตลกหรือจำอวดที่เรียกว่า “ตลกตามพระ”  ซึ่งใช้ผู้ชายแสดง  มีบทเป็นผู้ช่วยพระเอกแสดงบทตลกบทตลกขบขันจริงๆ  เพื่อให้เกิดความสนุกสนาน 

        สถานที่แสดง         มักแสดงตามโรงละครทั่วไป

                    

                       

                     

                      ละครร้องล้วน ๆ

วิธีการแสดง   ตัวละครขับร้องโต้ตอบกัน และเล่าเรื่องเป็นทำนองแทนการพูดดำเนินเรื่องด้วยการร้องเพลงล้วนๆ ไม่มีบทพูดแทรก มีเพลงหน้าพาทย์ประกอบกิริยาบถของตัวละคร จัดฉากตามท้องเรื่อง ใช้เทคนิคอุปกรณ์แสงสีเสียงเพื่อสร้างบรรยากาศให้สมจริง 

         เพลงร้อง  ใช้เพลงชั้นเดียวหรือเพลง ๒ ชั้น ที่มีลำนำทำนองไพเราะ 

        ดนตรี   บรรเลงด้วยวงปี่พาทย์ไม้นวม 

เรื่องที่แสดง    คือ เรื่องสาวิตรี 

ผู้แสดง    ใช้ผู้ชาย และผู้หญิงแสดงจริงตามเนื้อเรื่อง 

       สถานที่แสดง     มักแสดงตามโรงละครทั่วไป 

 

 

 

 

โดย ครูอัษ

 

กลับไปที่ www.oknation.net