วันที่ ศุกร์ ธันวาคม 2552

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ลำดับชั้นเจ้านายเชื้อพระวงศ์


 

  บ๊องบ๊องเชื่อว่าหลายๆท่านที่เริ่มต้นศึกษาประวัติสาสตร์ทางราชวงศ์ คงเคยสับสนในลำดับชั้นของเจ้านายทั้งเจ้าฟ้า พระองค์เจ้า หรือหม่อมเจ้า ว่ามีการแบ่งแยกอย่างไร ชั้นเอกชั้นโทต่างกันอย่างไร  บ๊องบ๊องลองเรียบเรียงด้วยภาษาที่เข้าใจง่ายมาให้ดูนะคะ ผิดพลาดหรือขาดตกอย่างไรก็ขออภัยด้วยค่ะ

  สกุลยศ คือ  ยศที่เจ้านายในราชศ์ได้ตั้งแต่กำเนิด โดยจะลำดับชั้นจากผู้ให้กำเนิดนั่นเอง แบ่งเป็นลำดับขั้นได้ ดังนี้

๑. สมเด็จหน่อพุทธเจ้า ได้แก่ พระราชโอรสองค์ใหญ่ที่เกิดจากอัครมเหสี

๒. เจ้าฟ้า ได้แก่ พระราชโอรส-ธิดา ที่เกิดจากพระภรรยาเจ้า(พระราชมารดาเองก็มีเชื่อเจ้า) แบ่งย่อยได้เป็น

      - เจ้าฟ้าชั้นเอก ได้แก่ พระราชโอรส-ธิดาที่เกิดจากพระภรรยาเจ้าชั้นลูกหลวง หรือ พระธิดาของพระมหากษัตริย์พระองค์ก่อน ในสมัยรัชกาลที่ ๕  มีพระภรรยาเจ้าที่เป็นพระราชธิดาในรัชกาลที่ ๔ ทั้งหมด ๕ พระองค์ ได้แก่ สมเด็จพะนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี สมเด็จพระนางเจ้าสว่างวัฒนา สมเด็จพระนางเจ้าสุนันทากุมารีรัตน์ พระนางเจ้าสุขุมาลย์มารศรี แล พระองค์เจ้าทักษฺิณชา นราธิราชบุตรี ดังนั้น พระราชโอรส-ธิดาที่ประสูติในพระภรรยาเจ้าชั้ลูกหลวงนี้ จะเป็นเจ้าฟ้าชั้นเอก เรียกอย่างลำลองว่า ทูลกระหม่อม

เจ้าสุทธาทิพยรัตน์  สุขุมขัติยกัลยาวดี หรือ ทูลกระหม่อมหญิงใหญ่ ใน พระนางเจ้าสุขุมาลย์มารศรี

เจ้าฟ้าอัษฎางค์เดชาวุธ หรือ ทูลกระหม่อมเอียด ใน สมเด็จพระนางเจ้าเสาวภาผ่องศรี

เจ้าฟ้ามหิดลอดุลยเดช หรือ ทูลกระหม่อมแดง ในสเด็จพระนาเจ้าสวางวัฒนา

      - เจ้าฟ้าชั้นโท ได้แก่ พระราชโอรส-ธิดาที่เกิดจากพระภรรยาเจ้าชั้นหลานหลวง หรือ พระราชโอส-ธิดาที่ประสูติแต่พระภรรยาเจ้าชั้นพระองค์เจ้า  ในรัชกาลที่ ๕ มีพระภรรยาเจ้าชั้นพระองค์เจ้า ๓ พระองค์ คือ พระอรรคชายาเธอ  พระองค์เจ้าอุบลรัตนนารีนาค กรมขุนอรรควรราชกัลยา  พระอรรคชายาเธอ พระองค์เจ้าเสาวภาคย์นารีรัตน์ และ พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฎ เรียกอย่างลำลองว่า สมเด็จ

เจ้าฟ้านิภานภดล วิมลประภาวดี หรือ สมเด็จหญิงน้อย ใน                พระวิมาดาเธอ พระองค์เจ้าสายสวลีภิรมย์ กรมขุนสุทธาสินีนาฎ (เดิมเป็นพระองค์เจ้า)

๓. พระองค์เจ้า ได้แก่ พระราชโอรส-ธิดาอันประสูติแต่พระภรรยาชั้นเจ้าจอม(สามัญชน)เรียกลำลองว่า เสด็จพระองค์ หรือถ้าทรงกรมเรียก เสด็จในกรม     หรือพระโอรส-ธิดาในเจ้านายชั้นเจ้าฟ้า กับชายาชั้นพระองค์เจ้า(ถือเป็นพระราชนัดดาของพระมหากษัตริย์)รวมถึงโอรส-ธิดาองเจ้าต่างกรมที่พระมหากษัตริย์โปรดเกล้าฯแต่งตั้ง (เลื่อนจากชั้นหม่อมเจ้า )เรียกอย่างลำลองว่า พระองค์

พระองค์เจ้าอาภากรเกียรติวงศ์ กรมหลวงชุมพระเขตอุดมศักดิ์ หรือ เสด็จในกรมฯ พระราชโอรสในพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้เจ้าอยู่หัว และ เจ้าจอมมารดาโหมด

พระองค์เจ้าเฉลิมพลฑิฆัมพร หรือ พระองค์ชายกลาง โอรสใน เจ้าฟ้ายุคลฑิฆัมพร และ พระองค์เจ้าเฉลิมเขตรมงคล

พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ หรือ พระองค์จุล โอรสใน เจ้าฟ้าจักรพงษ์ภูวนาถ กรมหลวงพิษณุโลกประชานาถ และ หม่อมคัทริน (เดิมเป็นหม่อมเจ้า)

๔. หม่อมเจ้า ได้แก่ โอรสธิดาในเจ้านายชั้นเจ้าฟ้า กับชายาที่เป้นสามัญชน หรือ โอรส-ธิดาในเจ้านายชั้นพระองค์เจ้า

หม่อมเจ้าหญิงพูนพิศมัย หม่อมเจ้าหญิงพิไลเรขา หม่อมเจ้าหญิงพัฒนายุ ดิศกุล ธิดาใน สมเด็จกรมพรยาดำรงราชานุภาพ

๕. หม่อมราชวงศ์

๖. หม่อมหลวง

***ลำดับที่๕และ๖ นั้น รัชกาลที่๔ทรงโปรดเกล้าฯสถาปนาขึ้นใหม่  ไม่ถือเป็นชั้นเจ้า

อ้างอิง  เรียบเรียงจาก  เฉลิมพระยศเจ้านาย

โดย บ๊องบ๊อง

 

กลับไปที่ www.oknation.net