วันที่ จันทร์ ตุลาคม 2554

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ฮองเหมือง : ทุ่งนา..สายน้ำ..สายสัมพัน..แห่งอีสาน ตอนที่ ๑


มาเด้อพี่น้องไทอีสาน

ที่เฮ็ดเวียกอยู่กรุงเทพฯกรุงไทยได้เวลาสิเกี่ยวข้าวแล้ว

หลังเทศกาลออกพรรษาลาพระเจ้า

ชาวนาเฮาในอีสานก็จะเริ่มเตรียมตัว

เข้าสู่ฤดูกาลแห่งสายลมหนาวพัดวอยๆเพื่อรอการเก็บเกี่ยวข้าวดอ

จะเริ่มเห็นปลาบืน,ลงคือการที่ปลาหาที่จะอยู่

จากในแปลงนาที่มีน้ำไปหาที่เพื่อเป็นที่อยู่ในพื้นที่ต่ำกว่า

ส่วนใหญ่ปลาในนา

เป็นปลาดุก ปลาหมอ ปลาข่อ ปลาหลด @ปลาซิว

.

.

เราจะเห็นสาวหนุ่ม คนแก่ เด็กน้อยไทอีสาน

เตรียมหาเสื้อหนาวซื้อเสื้อใหม่ในยามเก็บเกี่ยวข้าวเสร็จแล้วพ่อแม่ก็ไปหา

มาใส่อวดกันประจำปี

หมายความถึงว่าเด็กๆในอีสานในอดีตจะได้ใส่เสื้อใหม่

ก็ตอนขายข้าวได้นั่นเอง

ส่วนกลิ่นหอม

จากการนึ่งข้าวเหนียวใหม่..จะหอมเป็นพิเศษ!!

.

.

เอ้า งั้นเข้าเรื่องเลย

หลังที่ผมได้ไปร่วมงานบุญกฐินอุทิศหาญาติผู้ล่วงลับ

ในชุมชนที่ อำเภอนาโพธิ์ บุรีรัมย์

และ

ร่วมประชุมเครือข่ายศิษย์เก่านักเรียนทุน IFP.ที่ขอนแก่น

วันนี้

ก็คิดหาเรื่องราวนำเสนอผ่านบล็อก

ผ่านท้องทุ่งที่ผมหลงเสน่ห์จนโงหัวไม่ขึ้น

ตั้งแต่ปี 40 เป็นต้นมา

จึงเสาะหา

เก็บภาพท้องนา รวงข้าว สายน้ำ ฮองเหมือง

หรือร่องเหมืองเป็นทางน้ำเล็กๆเหมือนเป็นทางน้ำสาธารณะ

อยู่ระหว่างนาแต่ละเจ้าของ

โดยมีทิศทางการไหลของน้ำไปตามลำน้ำธรรมชาติ

ที่อยู่ต่ำลงไป

ร่องเหมืองจะเป็นร่องที่ขุดขึ้นหรือมีอยู่ตามธรรมชาติ

หากแต่จะไม่มีการกั้นเพราะเป็นเดินของน้ำ

ทางเดินของน้ำในนานั้น

ปีใหนที่มีน้ำมากกว่าปกติจะปล่อยให้น้ำเข้าและออกผ่านไป

นาที่อยู่ต่ำลงไปผ่านฮองเหมืองหรือผ่านแก(มุม)นาที่อยู่ต่ำสุด

ชาวนาถึงต้องแวะไปดูนาว่าแกใหน

ของนาจะขาดหรือไม่ขาด ตรวจสอบน้ำเป็นประจำ

หากฮองเหมืองขนาดเล็ก

เมื่อน้ำขอดเหลือน้อยอาจมีการกั้นน้ำและวิดน้ำออกเพื่อจับปลา

หรือหากร่องน้ำขนาดใหญ่ขึ้นมา

ก็จะกลายเป็นลำห้วยทั้งขนาดเล็กขนาดใหญ่

ก็ใช้น้ำร่วมกัน จัปลาหรือหากินด้วยกันระหว่างชาวบ้าน

ก็ว่ากันไป

ตามขนาดของลำห้วยหรือแม่น้ำที่น้ำจะไหลไปลง

เช่น แม่น้ำมูน แม่น้ำชี

ลำห้วยในเรื่องนี้คือลำห้วยตะกั่วจะไหลไปรวมที่แม่น้ำมูน

ที่เขตอำเภอพุทไธสง

ซึ่งมีต้นกำเนิดของห้วยตะกั่ว

มาจากเมืองพล ขอนแก่นผ่านนาหลายๆเจ้าของ

ตามระบบนิเวศน์

ลำห้วย

อาจมีเครื่องกันเป็นฝายน้ำล้นขนาดพอเหมาะกับสายน้ำ

พอที่จะกักน้ำไว้ใช้ในหน้าแล้งที่จะมาถึง

เลยขอเชิญซม

ภาพทุ่งนา สายน้ำทางอีสานมาฝาก

เผื่อเราท่านอยากมา ยามบ้านและมาเยือน หรือ มาอยู่

นำกันครับ

v

v

งานบุญกฐินที่วัด


ร่วมงานประชุมเครือข่ายศิษย์เก่านักเรียนทุน IFP.

http://www.asianscholarship.org/asf/List_of_IFP_Fellows_from_Thailand.php

ซึ่งถ้านักเรียนทุนจากอีสานทั้งหมดจบทั้งระดับ ป.เอก และ ป.โท จากทั่วโลก

เครือข่ายเราจะมีบุคคลากรกว่า 90 คน

โดยมีสัญญาว่า

"จะทำประโยชน์อะไรให้ชุมชนอีสานได้บ้าง"

ในอีกไม่กี่ปีขางหน้าครับ ตอนนี้เรากำลังรวบรวมงานเขียนต่างๆ

ที่เว็บที่มหาวิทยาลัยหอการค้าฯจัดทำขึ้นร่วมกับ ม.ชิคาโก้

http://dataverse.dvn.utcc.ac.th/dvn/dv/ifpthan

จึงเก็บภาพมาให้เบิ่งครับว่าเวทีประชุมเป็นแบบใด๋

และทุ่งนาอีสานวันนี้หน้าตาเป็นอย่างไร?

ตามนี้ครับ

ผมว่าความงามของต้นข้าวและสิ่งแวดล้อมนี่แหละ

ทำให้ผมหลงไหลเสน่ห์ของท้องทุ่ง^^

พวกเค้ากลัวผม?

ต้นข้าวกำลังออกรวงงามเชียวครับ

สายน้ำ สายบัว สายสัมพัน

ฝายน้ำล้นครับ

เถียงนาขนาดกลาง

ทุ่งนาติดลำห้วยก็ใช้ประโยชน์จากลำน้ำได้

ฮองเหมืองขนาดใหญ่จะเป็นลำห้วย

ดางโต่งหรือ..(ภาษาไทยเพิ่นเอิ้นหยังน๊อ บาดนี่)^^

มีสะพานที่เหมาะกับสภาพจราจร

การจัดการน้ำที่เหมาะสมอาจเป็นฝายน้ำล้น

ขนาดที่เหมาะสมกับลำน้ำ

ความงามในสายน้ำ ลำห้วย

ข้าวปีนี้งามกว่าทุกปีที่ผ่านมา

บักทันหรือพุดซากำลังออกผลครับ

ทั้งหมดทั้งปวง

คืออยากนำเสนอเรื่องราวของประโยชน์ของ"ฮองเหมือง"

และการจัดการสายน้ำโดยชุมชนและหรือร่วมกับรัฐบาลท้องถิ่น

มีส่วนร่วมจัดการน้ำอย่างเป็นระบบ

ตามนิเวศน์วิทยาของน้ำ ตามความสูง-ต่ำของผืนดิน

อย่าลืมว่า..ผู้รู้เคยกล่าวไว้ว่า

"ไม่มีใครหยุดยั้งการไหลของสายน้ำได้"

แต่

เราสามารถจัดการ"สายน้ำ ฮองเหมือง" หรือกั้นฝายน้ำล้น

ขนาดที่เหมาะสมได้

อาจให้น้ำผ่านนาไปให้จนน้ำลดไปเองในทุกๆที่นา

แต่ไม่ใช่จะกั้นน้ำเพื่อ"หยุด"ไม่ให้ไหลเข้าพื้นที่ใดๆได้เด้อ

แล้วเสี่ยวฯ

จะนำเรื่องราวของ"ฮองเหมืองสายน้ำ สายสัมพัน"มาฝาก

อีกครับ

.

.

ถ้าสนใจ

แนะนำให้อ่านเรื่องลาว(ราว)ที่ใกล้เคียงกันได้ที่นี่่

กาลครั้งหนึ่ง ที่เคยน้ำท่วมทุ่ง เราก็แก้แบบบ้านๆก็ผ่านด้วยดี

โดยบล็อกเกอร์ MT-PONG

http://www.oknation.net/blog/NICHAKHAN/2011/10/21/entry-1

และอ่านเรื่องราวแบบชาวกรุง

ได้ที่

สายน้ำกับวันวานที่คิดถึง

โดยบล็อกเกอร์ Poksorn

http://www.oknation.net/blog/poksorn/2011/10/24/entry-1

.

.

เพราะเราท่านคือเพื่อนประชาชน

สวัสดีครับ

โดย ไทบ้าน

 

กลับไปที่ www.oknation.net