วันที่ เสาร์ พฤษภาคม 2555

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

บันทึกภาษาเหนือ ประสาชาวบ้าน ภาค 3 - คำว่า “ตึง”


บันทึกภาษาเหนือ ประสาชาวบ้าน ภาค 3

คำว่า ตึง

 

ในภาษาเหนือ คำว่า “ตึง” มิได้มีความหมายเช่นเดียวกับภาษากลาง เช่น

ถ้าภาษากลางบอกว่า โซ่มันตึง ส่วนภาษาเหนือก็จะบอกว่า โซ่มันเค่ง แทน

ถ้าภาษากลางบอกว่า หูตึง ส่วนภาษาเหนือก็จะบอกว่า หูหลึ่ง แทน


คำว่า ตึง ในภาษาเหนือมีอยู่ 3 ความหมาย แล้วแต่ว่าคำนี้จะไปอยู่ในรูปประโยคใด คำแปลทั้ง 3 มีดังนี้


1. แปลว่า “อย่างไรก็” ความหมายนี้ใช้มากที่สุด เช่น อ้ายตึงฮู้ (แปลว่า พี่อย่างไรก็รู้), น้องตึงบ่สน (แปลว่า น้องอย่างไรก็ไม่สน), ตึงเป๋นจะอั้น (แปลว่า อย่างไรก็เป็นอย่างนั้น), ตึงได้ (แปลว่า อย่างไรก็ได้ - วลีนี้ใช้กับกรณีที่มีสองทางเลือกว่า ได้ หรือ ไม่ได้)


2. แปลว่า “ทุก” เช่น ตึงวัน (แปลว่า ทุกวัน), ตึงเจ๊าตึงแลง (แปลว่า ทุกเช้าทุกเย็น)


3. แปลว่า “ทั้ง” เช่น ตึงหมด (แปลว่า ทั้งหมด), ตึงฮู้ตึงหัน (แปลว่า ทั้งรู้ทั้งเห็น)

 

     การแปลความหมายของคำนี้ จากที่ได้ยินได้ฟังมิใช่เรื่องยาก แต่การจะใช้พูด ต้องอาศัยประสบการณ์ เพราะทั้งที่รู้ความหมายแล้ว แต่บางทีอาจจะใช้ผิดสำนวน ผิดประโยค ที่เขาไม่พูดกัน เช่น


     ภาษากลางบอกว่า ทุกครั้ง ภาษาเหนือจะไม่ใช้ว่า ตึงครั้ง แต่ใช้ว่า กู้ครั้ง หรือ กู้เตื้อ


     ภาษากลางบอกว่า ทั้งที่รู้แล้ว ภาษาเหนือจะไม่ใช้ว่า ตึงตี้ฮู้แล้ว แต่ใช้ว่า ขนาดฮู้แล้ว


     ภาษากลางบอกว่า ส่วนตัวผม อย่างไรก็ได้ ภาษาเหนือจะไม่ใช้ว่า ส่วนตั๋วผม ตึงได้ แต่ใช้ว่า ส่วนตั๋วผม จะใดก่อได้


เป็นต้น

 

มองดูเหมือนจะใช้ยาก แต่ความจริงแล้ว...


ตึง...จัดว่าเป็นคำลัด คำย่อ หากไม่ชำนาญในการใช้ ให้ใช้คำแปลตรงๆ ของคำนี้แทนลงไปเลยจะดีกว่า เช่น ใช้คำว่า จะใดก่อ (อย่างไรก็), กู้ (ทุก), หรือ ทั้ง ในประโยคโดยตรง

          

          * พอดีมีผู้อ่านถามมา ผมเลยเพิ่มให้อีกคำหนึ่งครับ

          คำว่า "ตึง" ที่นำไปประสมด้านท้ายกับคำว่า "สึ่ง" (สึ่ง + ตึง) เพื่อให้คล้องจองและขยายความขึ้นอีกเล็กน้อย ซึ่งเป็นคำประสม

          "สึ่ง" คำเดียว แปลว่า โง่ แต่ไม่รุนแรงเท่าคำว่า "ง่าว"

          "สึ่งตึง" แปลได้กว้างขวาง แต่มีความหมายทำนองใกล้เคียงกัน ได้แก่ แปลว่า คนไม่ฉลาด (เรียนไม่เก่ง แต่รุนแรงน้อยกว่าคำว่า พญ๋าปึก), คนไม่เต็มบาท, คนโง่, คนสติปัญญาน้อย เป็นต้น

           "สึ่งตึงตั๊ว" มีคำสร้อยขยายเข้าไปอีกเช่นนี้ ทำให้มีความหมายชัดเจน เจาะจงมากขึ้น แปลว่า "คนโง่บ้าๆ บอๆ"

 

 

 

 

โดย หน่อไม้ไร่

 

กลับไปที่ www.oknation.net