วันที่ อังคาร กุมภาพันธ์ 2556

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

"ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" แหล่งเก็บเมล็ดพันธุ์พืชที่มากที่สุดในประเทศไทย


ประเทศไทยเป็นประเทศที่มีพันธุ์พืชมากมากหลายหลาย แต่บางประเภทโดยเฉพาะพันธุ์พืชพื้นเมืองดั้งเดิมและพันธุ์พืชป่ากำลังจะสูญหายไปจากแปลงของเกษตรกรจำนวนมาก ทั้งนี้เพราะไม่ได้เป็นพืชที่ต้องการในท้องตลาดสำหรับการค้า อีกทั้งไม่มีความต้านทานโรคและแมลงที่สำคัญได้ จึงไม่มีการปลูกและเก็บพันธุ์พืชประเภทนั้นกันอีกต่อไป

เพื่อเป็นหลักประกันความมั่นคงทางด้านอาหารของประเทศ ทำให้มีการตระหนักถึงความสำคัญของสายพันธุ์พืชประเภทต่างๆ ที่อาจจะสูญพันธุ์ไปได้ จึงได้มีการจัดตั้งแหล่งเก็บเมล็ดพันธุ์พืชขึ้นมา มีชื่อว่า "ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" สังกัดกรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ธนาคารแห่งนี้ตั้งอยู่ในศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี สังกัดกรมการข้าว คลอง 6 อ.ธัญบุรี จ.ปทุมธานี (อยู่คนละกรม แต่อยู่ในพื้นที่เดียวกัน)

เมื่อวานนี้ (11กพ.56) ผมได้มีโอกาสไปเยี่ยมชมธนาคารฯ แห่งนี้ จึงอยากพาเพื่อนๆ มารู้จักที่นี่กันบ้าง เพราะน้อยคนจะรู้จักสถานที่แห่งนี้ แม้แต่คนในกระทรวงเดียวกันยังไม่รู้จักหน่วยงานนี้เลย ขอเชิญไปเยี่ยมชมกันได้เลยครับ

 

การเดินทางมา"ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" ใช้เส้นทางรังสิต-องครักษ์ โดยวิ่งจากห้างฟิวเจอร์ปาร์คที่จะไป จ.นครนายกสัก 15 นาทีเอง โดยให้สังเกตุป้ายศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานีก็แสดงว่าถึงแล้ว เพราะธนาคารฯ แห่งนี้อยู่ในศูนย์วิจัยข้าว ไปไม่ถูกก็ถามคุณรปภ.ด้านหน้าของศูนย์วิจัยข้าว ก็ได้ครับ

 

วิ่งผ่านด้านหน้าของศูนย์วิจัยข้าว ขับรถเข้าไปไม่กี่ร้อยเมตรก็ถึงอาคารของ "ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" ตึกเขาสูงจังเลย แต่อาคารนี้มีเหตุผลที่ต้องสูง ขอให้เพื่อนๆ ติดตามกันไปต่อไป ...

 

อาคาร "ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" นี้ตั้งอยู่ในอาคารที่สมเด็จพระเทพฯ ทรงมาเปิดเป็นทางการเมื่อ 9 กันยายน 2545 อาคารนี้ชื่อเป็นทางการว่า "อาคารทรัพยากรพันธุกรรมพืชสิรินธร"

ธนาคารฯ แห่งนี้ ตั้งขึ้นมาโดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อเป็นศูนย์รวบรวมเมล็ดพันธุ์และเชื้อพันธุ์พืช รวมทั้งข้อมูลสำหรับนักวิชาการ และนักปรับปรุงพันธุ์พืชได้นำไปใช้ศึกษาวิจัยและพัฒนาพันธุ์พืชใหม่ในอนาคต และเพื่อศึกษาข้อมูลภูมิศาสตร์ถิ่นกำเนิด ถิ่นอาศัย ประเมินลักษณะประจำพันธุ์และลักษณะทางพฤกษศาสตร์ ประเมินคุณค่าและวิธีการยืดอายุของเชื้อพันธุ์ที่เก็บรวบรวมได้ให้มีชีวิตอยู่ได้ยาวนาน ตลอดจนเป็นแหล่งอนุรักษ์พันธุกรรมพืชไม่ให้สูญหายด้วย

 

ด้านหน้าทางเข้าก่อนเข้าไปด้านใน มีการจัดชั้นวางพันธุ์พืชประเภทต่างๆ ไว้อย่างสวยงาม

 

ใกล้ๆ กันมีภาพจากจอโทรทัศน์บรรยายถึง หน่วยงานที่รับผิดชอบ "ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" ก็คือ "กรมวิชาการเกษตร"

 

ธนาคารฯ แห่งนี้สังกัด "สำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ" กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

 

มีตัวเลขแสดงจำนวนตัวอย่างของพันธุ์พืชที่เก็บอยู่ในธนาคารแห่งนี้ ซึ่งมี "ข้าว" มากที่สุดถึง 24,584 ตัวอย่าง รองลงมาเป็นถั่วลิสง และถั่วเหลือง

 

รายการพันธุ์พืชแผ่นที่ 2 ก็จะมีพวกถั่วประเภทต่างๆ งา คำฝอย ฝ้าย

 

รายการพันธุ์พืชแผ่นที่ 3 จะมีปอต่างๆ ละหุ่ง ลูกเดือย ดาเมลิน่า เรพลีด ไม้ต้น

 

รายการพันธุ์พืชแผ่นสุดท้ายมี ไม้ดอก ผักต่างๆ และพืชอื่นๆ รวมทั้งสิ้น 31,100 ตัวอย่าง (แต่น้องที่พาทัวร์บอกว่าตอนนี้มีถึง 4 หมื่นตัวอย่าง ส่วนข้าวมีเกือบ 3 หมื่นตัวอย่างแล้ว)

 

แนะนำน้องๆ ที่เป็นไกด์พาทัวร์ และให้ความรู้เพื่อนๆ ก่อนนะครับ ชื่อน้องเฟิร์น(คนซ้าย) และน้องอิ๋ว(คนขวา) ตำแหน่งของน้องทั้งสองเป็นนักวิชาการของที่นี่ 

ก็ขอขอบคุณน้องทั้งสองที่เสียสละเวลาทำงานมาแนะนำธนาคารฯ แห่งนี้ให้ผมและเพื่อนๆ ok ได้รู้จักกันนะครับ

 

"ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" สามารถจัดเก็บอนุรักษ์เชื้อพันธุ์พืชได้อย่างน้อย 100,000 ตัวอย่าง แต่ปัจจุบันเพิ่งใช้พื้นที่เก็บไปเพียงประมาณ 40,000 ตัวอย่าง โดยการเก็บอนุรักษ์มี 2 ห้องคือ

1. ห้องอนุรักษ์เมล็ดเชื้อพันธุ์พืชระยะปานกลางโดยบรรจุเมล็ดเชื้อพันธุ์พืช (ความชื้นในเมล็ดประมาณ 8%)ในขวดพลาสติก (PET) ขนาด 68X68X128 มม. ขวดละหนึ่งตัวอย่าง ประมาณ 150 กรัม อนุรักษ์ในห้องอุณหภูมิ 5 องศาเซลเซียส กำหนดนำออกปลูกฟื้นฟูหรือต่ออายุทุก ๆ 20 ปี

2. ห้องอนุรักษ์เมล็ดเชื้อพันธุ์พืชแบบระยะยาว โดยบรรจุเมล็ดเชื้อพันธุ์พืชในซองอลูมิเนียมฟอยล์ระบบสูญญากาศ ขนาดซอง 120 X200 มม. ซองละประมาณ 50 กรัม แล้วอนุรักษ์ไว้ในห้องอุณหภูมิ 10 องศาเซลเซียส กำหนดนำออกปลูกฟื้นฟูหรือต่ออายุ ทุก ๆ 50 ปี

โดยในภาพจะเป็นห้องอนุรักษ์เมล็ดพันธุ์พืชระยะปานกลาง ส่วนห้องที่เก็บเมล็ดพันธุ์พืชระยะยาว ไม่อนุญาติให้เข้าไป เพราะอาจทำให้อุณหภูมิเปลี่ยนแปลงและมีผลกระทบกับเมล็ดพันธุ์ได้

 

น้องทั้งสองได้ให้ความรู้การจัดเก็บในห้องอนุรักษ์ระยะกลางว่า พันธุ์พืชต่างๆ นี้จะจัดเก็บอยู่บนชั้นวางของ (Rack) ที่สูงเท่ากับตึก 4 ชั้น (มีแค่ 2 Racks แต่สูงมากจริงๆ จนไม่สามารถถ่ายไปถึงจุดสูงสุดได้) ดังในภาพ นี่คือเหตุผลว่าทำไมตึกที่นี่จึงสูง ถ้าดูจากภายนอก เพราะเก็บเมล็ดพันธุ์ไว้แบบนี้นี่เอง

นอกจากนี้น้องเขายังได้แสดงวิธีการทำงานให้ชมอีกด้วย ซึ่งที่นี่จะใช้ระบบหุ่นยนต์ (ประยกต์มาจากญี่ปุ่น) ขึ้นไปหยิบเมล็ดพันธุ์ เพื่อให้นักวิชาการและนักวิจัยได้นำมาใช้งาน โดยมีการส่งคำสั่งจากเครื่องคอมพิวเตอร์ที่อยู่อีกห้องหนึ่ง ให้ไปหยิบเมล็ดพันธุ์ลงมา 

น้องๆ ยังบอกเพิ่มเติมอีกว่า สถานที่ที่เก็บเมล็ดพันธุ์พืชแห่งนี้ น่าจะเป็นแหล่งที่เก็บมากที่สุดในประเทศไทยหรืออาจจะมากที่สุดในเอเชียอาคเนย์เลยก็เป็นได้ น่าทึ่งจริงๆ ... 

 

เมื่อหุ่นยนต์ได้หยิบลงมาแล้ว ก็จะนำมาวางไว้บนสายพานลำเลียง และจะเลื่อนมาเรื่อยๆ ตามลูกศร

ขอให้เพื่อนๆ สังเกตด้านขวามือจะมีเครื่องบอกอุณหภูมิห้องที่ 5 องศาเซลเซียส และความชื้นสัมพัทธ์ที่ 39%

 

เพื่อเข้าไปในห้องของเจ้าหน้าที่ด้านใน ตามไปดูกันต่อนะครับ ...

 

เมล็ดพันธุ์จะเลื่อนมาอยู่ในอีกห้องหนึ่ง จากตำแหน่งที่หนึ่ง เลื่อนไปตำแหน่งที่สอง จากนั้นนักวิชาการหรือนักวิจัยจะยกออกไปใช้งานในตำแหน่งที่สาม เมื่อเสร็จแล้วก็จะยกกลับมาจากตำแหน่งที่สี่ เพื่อให้สายพานลำเลียงพาไปตำแหน่งที่ห้า เพื่อ...

 

ออกมาที่ห้องอนุรักษ์ระยะกลางอีกครั้ง เพื่อให้หุ่นยนต์นำไปเก็บไว้ในตำแหน่งที่ต้องการ

เมื่อได้ชมกระบวนการเสร็จแล้ว ผมเลยขอกลับไปชมห้องควบคุมการทำงาน

 

ห้องควบคุมก็เป็นห้องที่เพื่อนๆ ได้เห็นไปแล้วละครับ แต่ผมขอเข้าไปด้านในหน่อยละกันครับ

 

ในห้องนี้จะมีขวด PETวางเต็มไปหมด เมื่อสักครู่ก็เห็นขวดไกลๆ แต่ภาพนี้พามาชมขวดแบบใกล้ชิดกันเลย

 

บางตะกร้าจะเก็บขวดที่มีเมล็ดพันธุ์มาจากจังหวัดต่างๆ

 

บางขวดก็ใส่เลขรหัสต่างๆ เสร็จแล้ว เตรียมรอนำไปเก็บ ผมเลยขอถ่ายภาพไว้ก่อน

 

เมล็ดพันธุ์บางชนิด ก็อยู่ใกล้ๆ กับพนักงานควบคุมระบบในห้องอนุรักษ์ระยะกลาง

 

พนักงานกำลังควบคุมการทำงานต่างๆ จากเครื่องคอมพิวเตอร์

 

พอดีไปเห็นถุงฟอยล์ลที่ห่อเมล็ดพันธุ์พืช (ถั่วเขียวผิวมัน) เพื่อนำไปเก็บไว้ในห้องอนุรักษ์ระยะยาว เลยขอบันทึกภาพไว้ซะหน่อย 

 

ก่อนกลับไปเห็นบอร์ดที่ติดอยู่ในห้องนี้ เป็นเรื่อง "ข้าวป่า" เลยบันทึกภาพมาให้เพื่อนๆ ชมกัน เนื่องจาก "ข้าว" ที่คนเรารับประทานก็พัฒนามาจาก"ข้าวป่า" เลยทำให้หน่วยงานที่นี่ให้ความสำคัญ จึงจัดทำบอร์ดเรื่องนี้ขึ้นมา

 

ในธนาคารฯ นี้มีการเก็บข้าวไว้เกือบถึง 30,000 ตัวอย่าง คงต้องการสื่อถึงความสำคัญของ"ข้าว"จริงๆ

 

เตรียมกลับบ้านแล้ว เลยขอถ่ายภาพป้ายด้านหน้าหน่วยงานที่ดูแล "ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" นั่นก็คือ "สำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ"

*****************************************************************

วันนี้ผมได้พาเพื่อนๆ มารู้จัก "ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" ซึ่งธนาคารรแห่งนี้สังกัดกรมวิชาการเกษตร แต่ไปตั้งอยู่ในพื้นที่ของกรมการข้าวปทุมะนี ที่คลอง 6 อ.ธัญบุรี จ.ปทุมธานี การมาที่นี่ทำให้ผมได้รู้จักวิธีการเก็บเมล็ดพันธุ์พืชของเมืองไทย ที่นับวันจะยิ่งหายากและสูญพันธุ์ไปเรื่อยๆ

ธนาคารฯ มีเมล็ดพันธุ์พืช ~40,000 ตัวอย่าง แต่ที่มีมากที่สุดคือข้าว (~30,000 ตัวอย่าง) อาจจะเนื่องมาจาก "ข้าว" ถือได้ว่าเป็นเพืชเศรษฐกิจของไทย และมีความหลากหลายในแต่ละภูมิภาคจึงมีจำนวนตัวอย่างมากกว่าพืชประเภทอื่นๆ

ธนาคารแห่งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่ออนุรักษ์ความหลากหลายด้านพันธุกรรม เช่น ข้าว ข้าวโพด ถั่วเหลือง ถั่วเขียว เป็นต้น ซึ่งจะเป็นสถานที่ ที่จะรักษามรดกอันล้ำค่าไว้ให้อนุชนรุ่นหลังใช้ประโยชน์ในการพัฒนาประเทศอีกด้วย เมล็ดพันธุ์พืชเหล่านี้ได้รับการดูแลและเก็บรักษาอย่างดีเพื่อให้มีชีวิตอยู่ได้ยาวนาน และสามารถนำมาใช้ประโยชน์ได้ทันทีเมื่อเกิดความขาดแคลนอาหารต่อไปในอนาคต

ถ้าเพื่อนๆ มีเวลาลองไปเยี่ยมเยือน "ธนาคารเชื้อพันธุ์พืช" กันบ้างนะครับ ...

เพราะจะได้พบกับสถานที่ที่เก็บเมล็ดพันธุ์พืชที่มากที่สุดในประเทศไทย

และจะได้มีความอุ่นใจ และมั่นใจที่ประเทศไทยได้เป็น "ครัวของโลก"อย่างยั่งยืน

-365-

โดย คนปทุมรักสุขภาพและครอบครัว

 

กลับไปที่ www.oknation.net