วันที่ อังคาร กรกฎาคม 2556

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ดูหนังตอนเดิม...ที่วัดขนอน


ความบันเทิง ที่สร้างความสุข ความจรรโลงใจ ความเพลิดเพลินต่างๆ ให้กับผู้คนที่แสวงหาสิ่งเหล่านั้นเพื่อผ่อนคลายความเครียดที่เกิดขึ้นในชีวิตประจำวันของผู้คนทั่วโลกในปัจจุบันนี้ สามารถเข้าถึงได้อย่างง่ายดายเพียงปลายนิ้วสัมผัสรับรู้ได้โดยผัสสะทางตา ไม่ว่าจะเป็นการชมภาพยนตร์ ดนตรี ละครเวที ละครโทรทัศน์ การแสดงประเภทต่างๆ เกมส์โชว์ ทอร์คโชว์ เรียลริตี้โชว์ เป็นต้น

ทุกสิ่งทุกอย่างล้วนแสวงหาได้อย่างง่ายดายในโลกของสังคมออนไลน์ ที่ต้องตามจริตและความชื่นชอบของแต่ละบุคคล ดั่งภาพที่เราเห็นจนชินตาจากพฤติกรรมประจำวันของผู้คนในโลกยุคใหม่ ที่มิได้ถูกแบ่งตามอายุของการจัดกลุ่มเจเนอเรชั่น (Generation) จึงถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มของเจเนอเรชั่น C ตามพฤติกรรมการใช้โทรศัพท์มือถืออินเตอร์เน็ต และโซเชียลเน็ตเวิร์ก ซึ่งมีพฤติกรรมเสพติดการเชื่อมต่อและแชร์ได้ทุกเมื่อ

สำหรับตัวผู้เขียนเองจัดอยู่ในกลุ่มเจเนอเรชั่น X เป็นยุคที่โลกมั่งคั่งแล้ว โตมากับการพัฒนาของคอมพิวเตอร์ วีดีโอเกมส์ และเพลงฮิปฮอป ถึงแม้ว่าผู้เขียนจะได้ศึกษาในศาสตร์ทางศิลปะไทยที่เป็นแบบประเพณีนิยม และได้ประกอบวิชาชีพเป็นครูสอนศิลปะไทย มองผ่านภายนอกแล้วดูเหมือนว่าน่าจะเป็นคนจำพวกอนุรักษ์นิยม แต่ความจริงแล้วผู้เขียนก็ได้พยายามศึกษาเรียนรู้ ให้ทันต่อความเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยีและอินเตอร์เน็ตอยู่เสมอ มิฉะนั้นก็จะส่งผลต่อกระบวนการเรียนการสอนนักเรียน นักศึกษาในกลุ่มเจเนอเรชั่นต่อไปอย่างแน่นอน

การสอนศิลปะไทยในปัจจุบันนั้น ผู้สอนต้องใช้สื่อที่หลากหลายตามความสนใจของผู้เรียน การใช้คอมพิวเตอร์เพื่อการปฏิบัติงานศิลปะยุคนี้ถือเป็นเรื่องปกติ แต่การฝึกฝนทักษะโดยการปฏิบัติจากการเขียนด้วยมือของตนเองนั้น ยังคงเป็นเรื่องที่จำเป็นสำหรับการเรียนในสาขาวิชานี้ เพราะถ้าหากนักเรียน นักศึกษามีทักษะพื้นฐานที่จำเป็นไม่เพียงพอแล้ว การที่จะสร้างสรรค์ต่อยอดออกไปก็นับเป็นเรื่องที่ยากมาก

ดังนั้น สื่อการสอนประเภทสื่อมัลติมีเดียทั้งหลายที่ให้ความบันเทิงและอยู่ในความสนใจของผู้เรียน ผู้สอนจำเป็นต้องพัฒนาและนำมาใช้ให้เด็กได้เรียนรู้อย่างต่อเนื่องได้ทุกที่ ทุกเวลา โดยเฉพาะในโซเชียลเน็ตเวิร์ก ซึ่งเป็นที่ที่เด็กๆ เข้าไปรวมตัวกันอยู่ในนั้น ถึงแม้ว่าจะเป็นสังคมเสมือน ไม่ต้องการเสวนาด้านสาระความรู้สักเท่าใด แต่ครูก็ต้องตามไปให้ความรู้ตามหน้าที่ของตนเอง

การสอนให้เด็กรู้จักกับตัวภาพไทยที่ปรากฏในงานช่างศิลป์ไทยประเภทต่างๆ นั้น หากครูสอนให้เขียนแค่รูปแบบที่เป็นเพียงตัวพระ ตัวนาง ตัวยักษ์ และตัวลิงแล้ว เด็กก็จะไม่เกิดความซาบซึ้งและเห็นคุณค่าของงานนั้นๆ อย่างแท้จริง ครูจึงต้องหาสื่อที่จะดึงความสนใจของเด็กให้เห็นแบบอย่างของโบราณที่ทรงคุณค่า มาสู่ความทันสมัยในยุคดิจิตอลให้เกิดการพัฒนา ต่อยอด งานศิลปะประจำชาติของไทยต่อไปในอนาคต

ผู้เขียน สอนให้เด็กฝึกหัดเขียนตัวภาพไทยจากตัวภาพของหนังใหญ่ เนื่องจากกรรมวิธีการสร้างตัวหนังแต่ละตัว ย่อมต้องมีความพากเพียร มานะพยายาม เพื่อให้ได้มาซึ่งผลงานงานที่ดีที่สุด โดยคัดเลือกตัวภาพจากตัวหนังฝีมือช่างชั้นครู ได้แก่ ตัวหนังใหญ่ชุด พระนครไหว กรุงเทพฯ หนังใหญ่วัดสว่างอารมณ์ จ.สิงห์บุรี หนังใหญ่วัดขนอน จ.ราชบุรี และหนังใหญ่วัดบ้านดอน จ.ระยอง มาเป็นสื่อการเรียนการสอน

หากเพียงแค่ดูแต่ภาพนิ่งของหนังใหญ่ ความเข้าใจ การเข้าถึง การรับรู้สุนทรียรสด้านความงามและคุณค่าทางศิลปะที่รวมกันไว้หลายแขนงก็ไม่เกิด อาทิ ด้านศิลปะการออกแบบลวดลายตัวภาพไทยที่มีความวิจิตรบรรจง ผสมกับฝีมือช่างแกะสลักที่ประณีต เมื่อแสดงก็จะมีการนำเอาศิลปะทางนาฎศิลป์การละคร ที่เคลื่อนไหวอย่างได้อารมณ์ตามเนื้อเรื่อง ประกอบกับบทพากย์ บทเจรจา บทขับร้อง ดนตรีปี่พาทย์ ทำให้เกิดความเข้าใจในเรื่องราวและอรรถรสทางศิลปะแก่ผู้ชมได้อย่างสมบูรณ์

ผู้เขียนเดินทางไปเก็บข้อมูลของหนังใหญ่ตามสถานที่ต่างๆ ข้างต้น ในหลายปีที่ผ่านมา พบว่านอกจากที่วัดขนอนแล้ว วัดอื่นๆ จะไม่มีการสาธิตการแสดงหนังใหญ่ให้ประชาชนและผู้สนใจได้เข้าชม มีเพียงการจัดวางแสดงตัวหนังไว้ในพิพิธภัณฑ์ของวัดให้ศึกษาเท่านั้น

การกลับมาเยือนวัดขนอนของผู้เขียนอีกครั้งในวันนี้ เป็นการมาเก็บข้อมูลเพิ่ม เพื่อพัฒนาสื่อการสอนให้มีความทันสมัยมากยิ่งขึ้นทำให้ผู้เขียนได้เห็นความเปลี่ยนแปลงหลายอย่างของทางวัด เช่น โรงมหรสพที่ใช้สาธิตการแสดงหนังใหญ่ มาครั้งก่อนยังเป็นอาคารที่เปิดโล่ง ๓ ด้าน มาครั้งนี้ได้ก่อสร้างปิดทึบผนังด้านข้างมีประตูทางเข้า ๒ ช่องที่ผนังด้านหน้ามีม่านกั้น ทำให้ด้านในมีความมืด สามารถมองเห็นการแสดงที่ต้องอาศัยแสงและเงาได้อย่างชัดเจน พร้อมความสบายในการรับชมด้วยการเปิดแอร์เย็นฉ่ำ



การแสดงเรื่องรามเกียรติ์นั้น ก็ยังคงเป็นตอนเดิม คือ ตอนที่สามแม่ทัพวานรยกพลถึงสระพันตา มียักษ์ปักหลั่นเฝ้าสระ เห็นวานรเหนื่อยอ่อนนอนหลับ จึงตรงเข้าจับองคตกายเขียวหวังกินให้สิ้นความหิวโหยองคตต่อสู้ฟาดฟันจนยักษ์ขอยอมแพ้ แล้วเล่าว่าตนนั้นถูกสาปให้เฝ้าสระพันตา เหตุเมื่อครั้งเป็นเทวดาข้าพระอินทร์เป็นชู้กับนางเกสรมาลา จะพ้นคำสาปก็เมื่อมีทหารพระนารายณ์มาลูบกาย จึงจะกลับเป็นเทวดาได้ องคตได้ฟังจึงลูบหลังยักษ์ปักหลั่น ฉับพลันก็กลับเป็นเทวดาไปสู่สวรรค์ดังเดิม



ถึงแม้ว่าการสาธิตการแสดงหนังใหญ่จะใช้เวลาเพียงชั่วโมงเศษๆ แต่ได้สร้างอรรถรสทางศิลปะแก่ผู้ชมได้อย่างมหัศจรรย์ สมดั่งคำที่กล่าวยกย่องว่าเป็นการแสดงชั้นสูง จึงมีคุณค่าทางศิลปะสูง และแสดงถึงอัจฉริยภาพของบรรพบุรุษไทยได้เป็นอย่างดี ผู้เขียนคิดว่าถ้าหากเราได้ชมการแสดงแบบเต็มแล้ว จะสุดแสนปลาบปลื้ม ตื้นตันใจและภาคภูมิใจในมรดกของชาติอย่างถึงที่สุด
















การพัฒนาต่อยอดและการที่จะสร้างสรรค์ต่อไปในอนาคตนั้น ต้องอาศัยภูมิปัญญาพัฒนาองค์ความรู้ ด้วยการเรียนรู้ฝึกฝนศิลปะการทำตัวหนังการเชิดหนัง การบรรเลงปี่พาทย์ประกอบการแสดงหนัง ให้กับเยาวชนคนรุ่นใหม่ในกลุ่มเจเนอเรชั่นต่อไป ให้เกิดการเข้าถึง การรับรู้สุนทรียรสด้านความงามและคุณค่าทางศิลปะที่รวมกันไว้นี้อย่างลึกซึ้ง

ทั้งนี้ จำเป็นต้องได้รับการตอบสนองจากผู้คนในสังคมทุกเพศทุกวัย ในโลกแห่งสังคมความเป็นจริงและโลกเสมือน ได้หันกลับมาให้ความนิยมต่อการแสดงหนังใหญ่ของไทยเราอย่างจริงจัง มิฉะนั้นก็มิอาจต้านทานต่อการเข้ามาทดแทนของสื่อบันเทิงสมัยใหม่ ที่ผุดขึ้นมาทุกที่ ทุกเวลา ทุกนาทีได้เป็นแน่แท้...


ตัวหนังใหญ่ที่โลดแล่นไปมาบนจออย่างมีชีวิตชีวา ก็คงต้องกลับเข้าไปสงบนิ่งอยู่ในพิพิธภัณฑ์ดังเดิม




ภายในพิพิธภัณฑ์หนังใหญ่ วัดขนอน






ข้อมูลอ้างอิง
หนังสือประชาสัมพันธ์หนังใหญ่วัดขนอน จัดพิมพ์โดย พระครูพิทักษ์ศิลปาคม
พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่ วัดขนอน
ต.สร้อยฟ้า อ.โพธาราม จ.ราชบุรี ๗๐๐๒๐
โทร. ๐-๓๒๒๓-๔๘๓๔ มือถือ ๐๘-๙๕๕๕-๔๑๙๕ โทรสาร ๐-๓๒๓๕-๔๒๗๒


ชมการแสดงหนังใหญ่ฯ ทุกวันเสาร์ เวลา ๑๐.๐๐ - ๑๑.๐๐ น.


โดย สอนสุพรรณ

 

กลับไปที่ www.oknation.net