วันที่ พุธ กันยายน 2556

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

Chinua Achebe : บิดาแห่งวรรณกรรมสมัยใหม่ของแอฟริกา


Chinua Achebe : บิดาแห่งวรรณกรรมสมัยใหม่ของแอฟริกา
โดย นงค์ลักษณ์ เหล่าวอ  nonglakspace@gmail.com

คล้อยหลังจากที่ ชิมาแมนดา  โงซิ อดีจี  (Chimamanda Ngozi Adichie)  คว้ารางวัลผลส้มปี 2007 (Orange Prize 2007)  เพียงไม่กี่วัน  ชินัว อเชเบ  (Chinua Achebe)  นักเขียนที่เป็นแรงบันดาลใจให้อดีจี  ก็คว้า Man Booker International Prize 2007  

ชินัว อเชเบ  นักเขียนชาวไนจีเรียวัย 77 ปี  จากกาฬทวีป  ได้รับสมญานามว่าเป็นบิดาแห่งวรรณกรรมสมัยใหม่ของแอฟริกา  เนลสัน แมนเดลา ได้กล่าวสดุดีอเชเบเมื่อวันคล้ายวันเกิดครบ  70 ปีว่า อเชเบคือนักต่อสู้เพื่ออิสรภาพ  

Things Fall Apart  งานเขียนเล่มแรกในปี 1958  ได้เล่าขานเรื่องราวเกี่ยวกับชุมชนชาวอิกโบ (ชนกลุ่มน้อยที่มีขนาดใหญ่ที่สุดของไนจีเรีย)  ที่ได้รับผลกระทบจากมัชชันนารีคริสเตียนจนส่งผลต่อวัฒนธรรมของชาวอิกโบ  ผลงานเล่มนี้เป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลายในศตวรรษที่  20  ได้รับการแปลมากกว่า 50 ภาษา  และพิมพ์กว่า 10 ล้านเล่ม  ติดอันดับหนึ่งในร้อยนวนิยายน่าอ่านตลอดกาล  (ภาษาไทยแปลโดย ลำน้ำ : โครงการจัดพิมพ์คบไฟ จัดพิมพ์  ชื่อภาษาไทยว่า  ก่อนรัตติกาลจะดับสูญ)    งานเขียนเล่มนี้เขียนขึ้นระหว่างที่อเชเบทำงานอยู่ที่  Nigerian Broadcasting Corporation  

อเชเบให้ความสนใจเรื่องการเมืองของแอฟริกันแต่แรก  เขาจึงได้ถ่ายทอดความเป็นไปของกาฬทวีปและชาวแอฟริกันให้ปรากฏแก่สายตาโลกตะวันตกผ่านทางงานเขียน  และทำให้ผู้อ่านได้เห็นภาพของทวีปมืดแห่งนี้ทั้งก่อนและหลังจากการถูกล่าเป็นอาณานิคม  ผลงานของเขาจึงเป็นที่ประจักษ์แก่สายตานักอ่านและได้รับการยอมรับอย่างแพร่หลาย  และไม่สนใจว่างานเขียนฮาร์ดคอร์ของเขาเกี่ยวกับสังคมและการล่าอาณานิคมในแอฟริกาจะเป็นที่ไม่พอใจของนักอ่านชาวตะวันตก  

ช่วงปี 1967-1970  ได้เกิดสงครามกลางเมืองขึ้นที่ไนจีเรีย  ที่เรียกกันว่า  สงครามไบอาฟรา  และเขาได้เป็นเจ้าหน้าที่ของรัฐบาลไบอาฟราในฐานะทูตสันถวไมตรี  การได้รับประสบการณ์จากสงครามกลางเมืองและได้เห็นอะไรมากขึ้นได้เป็นส่วนผลักดันให้เขาแต่งกวีนิพนธ์ชื่อว่า  Refugee Mother and Child ส่วนบทกวีที่ชื่อ Dirge for Okigbo  ได้เขียนเมื่อปี 1971  เป็นภาษาอิกโบ  และได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษเพื่อจัดจำหน่ายในภายหลัง  นอกจากนี้เขายังนั่งแท่นเป็นบรรณาธิการให้กับ Okike  และเป็นนักวิจารณ์วรรณกรรมใน  Uwa ndi Igbo  


No Longer At Ease (1960)  และ Arrow of God  (1964) เป็นนวนิยายอีกสองเล่มที่หลายคนบอกว่าเป็นสองในไตรภาคกับเรื่อง Things Fall Apart ได้เชื่อมโยงไปถึงสงครามกลางเมืองไบอาฟราและอเชเบทำให้คนอ่านได้เห็นวิวัฒน์ในการเขียนของเขาไปพร้อมๆ กับเรื่องราวที่ถ่ายทอดออกมา  การดิ้นรนเพื่อเอาชีวิตของผู้คนในสงครามกลางเมืองครั้งนั้น  มิเพียงเป็นแรงบันดาลใจให้กับอเชเบ แต่ยังส่งผลต่อชิมาแมนดา  โงซิ อดีจี  นักเขียนรุ่นใหม่ของไนจีเรียอีกคนหนึ่งด้วย

สำหรับเรื่อง Things Fall Apart และ  No Longer at Ease นั้น  ได้ถูกนำมาดัดแปลงและสร้างเป็นภาพยนตร์โดย Nigerian Film Company  กำกับการแสดงโดย  Hansjurgen Pohland   แต่อเชเบไม่ปลื้มนักกับการที่งานเขียนทั้งสองเรื่องถูกทำออกมาเป็นภาพยนตร์  และเรื่อง  Things Fall Apart  ยังถูกนำมาสร้างเป็นละครทีวีถึง 13 ตอน เมื่อปี  1986  ดำเนินการผลิตโดย  Nigerian Television Authority

ส่วนงานเขียนเรื่อง  A Man of the People (1966)  ก็เป็นงานเขียนอีกเล่มที่เกิดจากผลพวงของสงครามกลางเมืองไบอาฟรา  และเป็นจังหวะที่ได้เกิดการรัฐประหารในไนจีเรีย     หลังจากสิ้นสุดสงครามกลางเมืองอเชเบได้ทำงานที่มหาวิทยาลัยแห่งไนจีเรีย  ที่เมือง Nsukka  พอปี 1972 และ 1987  ได้ไปเป็นอาจารย์สอนอยู่ที่มหาวิทยาลัยแมสซาชูเสทส์  สหรัฐฯ และปี 1975 เป็นอาจารย์สอนอยู่ที่มหาวิทยาลัยคอนเน็ตติคัท  แล้วกลับมาสอนมหาวิทยาลัยแห่งไนจีเรียในปี  1976  

Anthills of the Savanna (1988)  ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิง Booker Prize  เป็นเรื่องราวในวัยเยาว์ของเด็กชาย 3 คน  ซึ่งเป็นชาวแอฟริกันตะวันตกและยังคงกลิ่นไอของชนกลุ่มน้อยในแอฟริกาเอาไว้เฉกเช่นผลงานอีกหลายๆ เรื่องก่อนหน้านี้  จึงไม่แปลกที่ใครๆ จะชื่นชอบงานเขียนของอเชเบ  เขาเป็นนักเล่าของชาวแอฟริกันได้อย่างดีเยี่ยม  และเรื่องราวต่างๆ ที่หลากหลายได้เกิดขึ้นตามหมู่บ้านต่างๆ  อเชเบบอกว่า  สิ่งเหล่านี้คือวัตถุดิบเกรดเอที่ทำให้เขาต้องหยิบปากกาและกระดาษมาเขียนเรื่องราวลงไป  ส่วนหลังจากการตกเป็นอาณานิคม และการได้ผ่านร้อนผ่านหนาวมามากของชาวกาฬทวีปนั้น  ทำให้เขาสำเหนียกว่า  งานเขียนของเขาไม่ต้องกลัวว่าชาวตะวันตกจะไม่หลงใหลได้ปลื้ม  เพราะเขาตั้งสัตย์ปฏิญาณเอาไว้ว่า จะไม่ขายตัวเพื่อเขียนเอาใจชาวตะวันตก  เพียงเพื่อพิชิตรางวัลทางวรรณกรรมใดๆ  หัวจิตหัวใจของเขายังคำนึงถึง ผองเพื่อนมนุษย์  และ  ผองเพื่อนมนุษย์ทั้งหลายคือแรงขับและผลักดันให้เขาถ่ายทอดเรื่องราวออกมาได้อย่างถึงแก่น  

ในเรื่อง  Things Fall Apart  อเชเบได้แสดงความเห็นไว้ว่า  “ไม่มีสิ่งใดบังเกิดขึ้นอย่างถูกที่ถูกเวลา  สิ่งที่เกิดขึ้นถ้าไม่ช้าก็อาจจะเร็วเกินไป  ดั่งกับโลกของเรานี้ได้ถูกทำให้เสียสติไปแล้ว”  

สำหรับใน Home and Exile เป็นงานเขียนทั่วไป  ที่ประกอบด้วย  3  บทความ เนื้อหาก็เพื่อพิทักษ์ ปกป้อง และช่วยให้ผู้อ่านเข้าใจวัฒนธรรมของกาฬทวีปที่ถ่ายทอดออกมาโดยชาวพื้นถิ่น ไม่ใช่จากสายตาของนักเขียนตะวันตก  

ถึงแม้อเชเบจะได้สัมผัสและรับรางวัลทางวรรณกรรมมาอย่างเป็นกอบเป็นกำมากมาย  แต่นักเขียนวัย 77 ปี ผู้นี้  กลับยังไม่เคยได้ลิ้มรสของรางวัลโนเบลแม้แต่ครั้งเดียว  แต่อเชเบได้บอกว่า เขาจะเสียใจยิ่งกว่า ถ้าสิ่งที่เขากำลังย้ำเตือนคนรุ่นใหม่จากเรื่องราวในอดีตของไนจีเรียไม่ได้รับการเหลียวแลหรือไม่ได้ปลุกจิตสำนึกอะไรแก่ผู้อ่าน  

งานเขียนของชินัว อเชเบ  อาจจะดูหม่นเศร้า รันทด  หดหู่  เต็มไปด้วยปัญหาต่างๆ มากมายของชาวกาฬทวีป การดิ้นรน การต่อสู้  สงคราม  ความอดอยาก ฯลฯ แต่นั่นคือมุมมองอันแสนห่วงใยต่อผองเพื่อนมนุษย์ของบิดาแห่งวรรณกรรมสมัยใหม่ของแอฟริกา  

ผลงานของชินัว  อเชเบ  ประกอบด้วย
-นวนิยาย  
Things Fall Apart (1958), No Longer at Ease (1960), Arrow of God (1964), A Man of the People (1966), Chike and the River (1966), Anthills of the Savannah (1988)

-เรื่องสั้น
The Sacrificial Egg and Other Stories (1962), Girls at War and Other Stories (1973), African Short Stories (1985), Heinemann Book of Contemporary African Short Stories (1992), Civil Peace

-บทกวี
Beware, Soul-Brother, and Other Poems (1971)  บทกวีชุดนี้พิมพ์ในสหรัฐฯ เมื่อปี 1973 ในชื่อว่า Christmas at Biafra and Other Stories, Don’t let him die : An anthology of memorial poems for Christopher Okigbo (1978), Another Africa (1998), Collected Poems (2004), Refugee Mother and Child

-บทความ, บทวิจารณ์ และความคิดเห็นทางการเมือง
The Novelist as Teacher (1965), An Image of Africa : Racism in Conrad’s “Heart of Darkness” (1975), Morning Yet on Creation Day (1975), The Trouble With Nigeria (1984), Hopes and Impediments (1988), Home and Exile (2000)

-วรรณกรรมเยาวชน
Dead Men’s Path (1972), How the Leopard Got His Claws (1972), Marriage Is a Private Affair, The Flute (1975), The Drum (1978)

ผลงานของชินัว  อเชเบ  ประกอบด้วย
-นวนิยาย  
Things Fall Apart (1958), No Longer at Ease (1960), Arrow of God (1964), A Man of the People (1966), Chike and the River (1966), Anthills of the Savannah (1988)

-เรื่องสั้น
The Sacrificial Egg and Other Stories (1962), Girls at War and Other Stories (1973), African Short Stories (1985), Heinemann Book of Contemporary African Short Stories (1992), Civil Peace

-บทกวี
Beware, Soul-Brother, and Other Poems (1971)  บทกวีชุดนี้พิมพ์ในสหรัฐฯ เมื่อปี 1973 ในชื่อว่า Christmas at Biafra and Other Stories, Don’t let him die : An anthology of memorial poems for Christopher Okigbo (1978), Another Africa (1998), Collected Poems (2004), Refugee Mother and Child

-บทความ, บทวิจารณ์ และความคิดเห็นทางการเมือง
The Novelist as Teacher (1965), An Image of Africa : Racism in Conrad’s “Heart of Darkness” (1975), Morning Yet on Creation Day (1975), The Trouble With Nigeria (1984), Hopes and Impediments (1988), Home and Exile (2000)

-วรรณกรรมเยาวชน
Dead Men’s Path (1972), How the Leopard Got His Claws (1972), Marriage Is a Private Affair, The Flute (1975), The Drum (1978)


ตีพิมพ์ครั้งแรกในหนังสือพิมพ์กรุงเทพธุรกิจ จุดประกายวรรณกรรม
คอลัมน์ เส้นทางนักเขียน วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2550
ขอบคุณ คุณนิรันศักดิ์ บุญจันทร์ บรรณาธิการเซคชั่นจุดประกายวรรณกรรม
ผู้จุดประกายโอกาสให้ได้รับผิดชอบคอลัมน์ดังกล่าว
ขอบคุณผู้อ่าน

โดย nonglucky

 

กลับไปที่ www.oknation.net