วันที่ พุธ สิงหาคม 2557

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

การพูดที่เหมาะกับสถานการณ์ของบ้านเมือง


ในช่วงเวลาที่บ้านเมืองกำลังต้องการความสามัคคีอย่างนี้  สิ่งที่เราควรระวังคือการมีวาจาไปในทางที่ไม่มีโทษ การพิจารณาก่อนแล้วจึงพูด โดยระลึกอยู่เสมอว่าแม้ว่าเรื่องที่นำมาพูดจากันจะเป็นเรื่องจริง แต่เราก็จะพูดในขอบเขตของกาล และขอบเขตของศีล

การพูดเรื่องจริง หากมีเจตนาเพียงการบอกเล่า ให้เขาได้ข้อมูลที่ถูกต้องเพื่อประกอบการพิจารณาแล้วตัดสินใจด้วยตนเองว่าควรทำอย่างไรต่อไปโดยไม่หวังผลที่จะเกิดแก่ตัวเรา แม้จะเป็นสัมมาวาจาและจัดเป็นกิริยา แต่ก็ต้องคำนึงด้วยค่ะว่า เป็นเวลาที่เหมาะที่จะพูดหรือไม่ อันเป็นขอบเขตของกาลหรือไม่

เรื่องที่แม้จะจริงนั้น แต่หากนำมาเล่าโดยมีเจตนาให้ผู้อื่นเห็นตามตน จัดเป็นกรรม คือทำให้มี ”ตัวตน” วนไปรับผลจากการกระทำอันเป็น “ของตน” จึงเป็นสัมมาวาจาที่ยังเป็นโลกิยะ เช่น “ตน” ขัดเคืองผู้ฟังที่ไม่คล้อยตามความเห็น “ของตน” หรือถูกผู้ฟังขัดเคืองตน

และเพราะเราต่างยังอยู่ในโลก ยังไม่สามารถทำเพียง “กิริยา” ได้ จึงยากที่จะหลีกพ้นการขัดเคืองหรือถูกขัดเคือง

สัมมาวาจานั้นสัมพันธ์กับสัมมาทิฏฐิ ดังนั้น การนำเรื่องจริงมาพูดแต่หากมีเจตนาให้ร้ายผู้อื่นแอบแฝง ก็ไม่จัดว่าเป็นสัมมาวาจา

หากเรื่องนั้นเป็นการนำเรื่องของฝ่ายหนึ่งบอกเล่าอีกฝ่ายหนึ่งเพื่อวัตถุประสงค์คือให้เขาแตกกัน หรือ ให้ตนเพลิดเพลินร่วมกับผู้ฟัง ให้ตนเป็นที่รักของผู้ฟัง จัดเป็นปิสุณาวาจา หรือเพราะมีเจตนาอื่นแอบแฝง เช่น หลอกว่าผู้ฟัง ชี้ช่องให้ผู้ฟังเกิดการเข้าใจผิด ฯลฯ เหล่านี้จัดเป็นวาจาทุจริต ละเมิดขอบเขตของศีล

พระพุทธองค์ตรัสโทษของปิสุณาวาจาไว้ในสัพพลหุสสูตรว่า

“ภิกษุทั้งหลาย วาจาส่อเสียดที่บุคคลส้องเสพ เจริญ ทำให้มากแล้ว ย่อมยังนรกให้เป็นไปพร้อม ยังกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานให้เป็นไปพร้อม ยังเปรตวิสัยให้เป็นไปพร้อม วิบากแห่งวาจาส่อเสียดที่เบากว่าวิบากทั้งปวง ย่อมยังการแตกจากมิตรให้เป็นไปพร้อมแก่สัตว์ผู้เกิดเป็นมนุษย์”

(มังคลัตถทีปนีแปล เล่ม ๒ หน้า ๑๖๕)

สัมมาวาจา เป็นเรื่องที่บุคคลประพฤติได้ยากที่สุดค่ะ เนื่องจากเราใช้วาจาอยู่บ่อยๆและวาจาเป็นของเบา เราจึงละเมิดได้โดยง่ายเพราะบางทีเราก็ไม่รู้ใจเราเองบ้าง ไม่รู้ชัดสภาวะบ้าง ฯลฯ

และเพราะความไม่รู้คืออวิชชา วาจาที่มาจากความไม่รู้เป็นพื้นฐาน จึงยากจะเป็นสัมมาวาจาไปได้นะคะ

 

โดย ณัฐรดา

 

กลับไปที่ www.oknation.net