วันที่ อังคาร กันยายน 2557

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

แนวคิดพัฒนาเมืองโดยเน้นระบบขนส่งมวลชน กรณีเทศบาลนครระยอง โดยฉัตรนุชัย สมบัติศรี


 

แนวคิดการพัฒนาเมืองโดยเน้นระบบขนส่งมวลชน : กรณีเทศบาลนครระยอง

 

ภาพแนวคิดการออกแบบระบบรถรางไฟฟ้า

บนถนนสุขุมวิท ในเขตเทศบาลนครระยอง

เทศบาลนครระยองนำแนวคิด TOD มาปรับใช้ในการพัฒนาเมือง

บทความโดย ฉัตรนุชัย สมบัติศรี รองปลัดเทศบาลนครระยอง

 

บทความนี้ท่านสามารถ download นำไปศึกษาต่อกันได้ที่ลิ้งก์

http://www.mediafire.com/view/tlw34sbi91m1rxb/TOD-Rayong.pdf

 

ระยอง เป็นเมืองเศรษฐกิจชั้นนำของประเทศไทย มีอัตราการขยายตัวทางเศรษฐกิจในระดับสูงมาตลอด

เติบโตทั้งภาคอุตสาหกรรม การท่องเที่ยว ภาคเกษตรกรรม จนทำให้ระยองมีรายได้เฉลี่ยต่อหัวสูงที่สุดใน

ประเทศคือประมาณ 1.2 ล้านบาทต่อคนต่อปี แต่ในขณะเดียวกันระยองก็มีปัญหาอื่น ๆ ที่ตามมาโดยเฉพาะ

สิ่งแวดล้อมที่เสียไป เช่น ชายหาดถูกกัดเซาะ น้ำเสีย ขยะพิษ สารเคมีรั่วไหล โรงงานระเบิด ทำให้ประชาชนมี

คุณภาพชีวิตที่ไม่ดีมากนักเมื่อเทียบกับรายได้ ประกอบกับการอพยพของประชากรต่างถิ่นเข้ามาอาศัยใน

ระยองจำนวนมาก ก็เพิ่มภาระให้กับบริการสาธารณะที่มีอยู่ไม่เพียงพอ เช่น โรงพยาบาล โรงเรียน สวน

สาธารณะ สถานที่พักผ่อน ฯลฯ ภาษีที่จัดเก็บที่จังหวัดระยองรวมกันปีละกว่า 1.4 แสนล้านบาท

ถูกจัดสรรกลับมาที่จังหวัดระยองเพียงไม่ถึง 3 หมื่นล้านบาท ซึ่งไม่เพียงพอในการพัฒนาเพราะ

ส่วนใหญ่เป็นงบประจำ การที่จะพัฒนาให้มีการเปลี่ยนแปลงทางกายภาพเมืองหรือบริการสาธารณะ

อย่างพลิกฝ่ามือย่อมเป็นไปไม่ได้

 

อย่างไรก็ตาม หากได้มีการศึกษาข้อมูลความพร้อม ความเป็นไปได้ในการพัฒนาเมืองที่ถูกต้อง ย่อมที่จะ

ทำให้การลงทุนในด้านโครงสร้างพื้นฐานและกายภาพเมืองมีความคุ้มค่าเกิดประโยชน์ทางด้านเศรษฐกิจ

ประชาชนมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นได้อย่างมีประสิทธิภาพ

 

เทศบาลนครระยอง ในฐานะหน่วยการปกครองท้องถิ่นที่เป็นศูนย์กลางของจังหวัดระยอง ประสบปัญหา

ผลกระทบจากการพัฒนาดังกล่าวข้างต้นเช่นกัน ในเขตเทศบาลนครระยองเป็นที่นิยมพักอาศัยของพนักงาน

โรงงานในนิคมอุตสาหกรรม เนื่องจากมีสิ่งอำนวยความสะดวกที่ดีในระดับหนึ่ง แต่อย่างไรก็ตามปัญหาของ

เทศบาลนครระยองที่เหมือนเมืองใหญ่อื่นๆ ก็คือ การกระจายตัวของเมืองอย่างไร้ทิศทาง(Urban Sprawl)

หมู่บ้านจัดสรรกระจายตัวอยู่รอบ ๆ เขตเทศบาล ทำให้มีความจำเป็นต้องใช้รถยนต์ในการเดินทางมากขึ้นทั้ง

เข้าเมืองรับส่งลูกไปโรงเรียน หรือเดินทางไปทำงานนอกเมือง ส่งผลให้รถติดในช่วงเวลาเร่งด่วน สิ้นเปลือง

พลังงานสูง ประชาชนเสียเวลาและมีค่าใช้จ่ายในการเดินทางสูงขึ้น เนื่องจากระบบขนส่งมวลชนในเขต

เทศบาลมีเฉพาะรถสองแถวและรถมอเตอร์ไซด์รับจ้าง มีปัญหาทั้งในด้านความปลอดภัย คุณภาพการให้

บริการ

 

การพัฒนาเมืองระยองที่ผ่านมาเปลี่ยนผ่านไปหลายยุค ย่านการค้าได้ย้ายจากตลาดเก่า ไปยังตลาดสตาร์และ

พื้นที่อื่น ๆ เช่น ถนนราชชุมพล ถนนสุขุมวิททิศตะวันตก และถนนสาย 36 เป็นต้น ทำให้ย่านการค้าดั้งเดิม

ซบเซา มีทุนจากระดับชาติมาลงทุนมากขึ้น ผู้ประกอบการรายเล็กและขนาดกลางเดือดร้อนสินค้าขายไม่ดี

 

ภาพแสดงย่านที่สำคัญในเขตเทศบาลนครระยอง

 

จากปัญหาดังกล่าวข้างต้นผู้บริหารเทศบาลนครระยองนำโดยท่าน นายกเทศมนตรีเทศบาลนครระยอง

นายวรวิทย์ ศุภโชคชัย จึงได้มีแนวคิดที่จะแก้ไขปัญหาด้านการจราจร ด้านเศรษฐกิจ ยกระดับคุณภาพชีวิตของ

ประชาชน ให้ดีขึ้นโดยใช้แนวทางการเติบโตอย่างชาญฉลาด (Smart Growth) และ การพัฒนาที่มุ่งเน้นระบบ

ขนส่งมวลชน(TOD:Transit-Oriented Development) มาปรับใช้ในการวางผังเมือง ออกแบบเมือง

 

 

 

 

 

คณะผู้บริหารเทศบาลนครระยอง ได้ให้ผู้เชี่ยวชาญจากสถาบันการเติบโตอย่างชาญฉลาดแห่งประเทศไทย

ช่วยศึกษาข้อมูลเบื้องต้นในการวางผังโครงข่ายระบบขนส่งมวลชนด้วยระบบราง ในเขตเทศบาลนครระยอง

โดยกำหนดเส้นทางเดินรถรางไฟฟ้า(Streetcar) จำนวน 2 เส้นทาง โดยมีสถานีหลัก 4 สถานี และสถานีที่เป็น

จุดเชื่อม(Multi-Modal) 2 สถานี ได้แก่ สถานีเซ็นทรัลเชื่อมกับสถานีรถไฟความเร็วสูงในอนาคต และสถานี

กลางเทศบันเทิงพลาซ่า เพื่อเชื่อมโยงเส้นทางทั้งสองเข้าด้วยกัน

การศึกษาในครั้งนี้เป็นเพียงแนวคิดเบื้องต้นเท่านั้น อาจมีการปรับเปลี่ยนเส้นทางรวมถึงสถานี เมื่อมีการศึกษา

ข้อมูลอย่างละเอียดรวมทั้งการทำประชาคมประชาชนในพื้นที่

 

ผังโครงข่ายระบบขนส่งมวลชน เขตเทศบาลนครระยอง

 

 

การออกแบบเบื้องต้นกำหนดกรอบการศึกษาไว้เฉพาะในเขตเทศบาลนครระยอง ดังนั้นเส้นทางโครงข่ายจึง

เป็นดังผังตามภาพ แต่หากจะให้เชื่อมโยงย่านชุมชนกว้างขวางขึ้นเช่น เส้นทางที่ 1 เริ่มต้นศูนย์การค้าเซ็นทรัล

ไปสิ้นสุดที่ IRPC อาจจะขยายไปถึงบ้านเพ และเส้นทางที่ 2 เริ่มที่ปากน้ำ ไปสิ้นสุดที่สนามกีฬากลาง อาจจะ

ขยายเส้นทางไปถึงมาบตาพุดเพื่อขนส่งพนักงานโรงงานด้วย

 

ภาพแสดงสถานีกลางเทศบันเทิงพลาซ่า เทศบาลนครระยอง

 

ทัศนียภาพถนนสมบูรณ์แบบ และระบบขนส่งมวลชน

บนถนนสุขุมวิท เทศบาลนครระยอง

 

เส้นทางที่ 1 เริ่มจากศูนย์การค้าเซ็นทรัล สถานีรถไฟความเร็วสูง เลี้ยวขวาเข้าถนนจันทอุดม ผ่านย่านชุมชน

จันทอุดม เลี้ยวซ้ายบนถนนสุขุมวิท ผ่านหน้า รพ.ระยอง รร.วัดป่าประดู่ เข้าสู่ สถานีกลางเทศบันเทิงพลาซ่า

ซึ่งเป็นจุดเชื่อมเส้นทางถ้าจะไปปากน้ำหรือสนามกีฬากลางลงเปลี่ยนรถที่สถานีนี้ หากไม่ลงจะมุ่งหน้าไปบน

ถนนสุขุมวิท ผ่านย่านชุมชนสองพี่น้องเรื่อยไปจนไปสิ้นสุดที่ทางเข้าหน้าโรงเรียนเทคโนโลยี IRPC

 

ทัศนียภาพถนนสมบูรณ์แบบและระบบขนส่งมวลชน บนถนนตากสินมหาราช

ช่วงหน้าตลาดวัดลุ่ม เทศบาลนครระยอง ก่อนและหลังดำเนินการ

 

เส้นทาง 2 เริ่มต้นจากบริเวณแยกก้นปึก ปากน้ำ วิ่งตามถนนตากสินมหาราช ผ่านวิทยาลัยเทคนิคระยอง

อำเภอเมืองระยอง ผ่านหน้าเทศบาลฯ โรงเรียนอนุบาลระยอง ตลาดวัดลุ่ม ถึงแยกตากสิน เลี้ยวซ้ายไปยัง

สถานีกลางเทศบันเทิงพลาซ่า ซึ่งเป็นสถานีเชื่อมต่อรถไปเส้นทางเซ็นทรัลหรือ IRPC หากไม่ลงสถานีนี้ก็ตรง

ไปตามถนนสุขุมวิท ผ่านหน้า รพ.ระยอง ศูนย์การค้าสตาร์ ห้างโลตัส แยกคามิโอ ตลาดหมอสาโรจน์ ห้าง

แหลมทอง ห้างโฮมโปร แยกพีเอ็มวาย ไปสิ้นสุดสถานีที่ สนามกีฬากลางจังหวัดระยอง

 

การออกแบบระบบขนส่งมวลชนของเทศบาลนครระยองในครั้งนี้ ได้บูรณาการการออกแบบโดยนำแนวคิด

ถนนสมบูรณ์แบบ(Complete Street) มาปรับใช้ในการออกแบบถนนโดยลดพื้นที่เลนรถยนต์ลงไป เพิ่ม

ทางเท้า ทางจักรยาน สตรีทเฟอร์นิเจอร์ ฯลฯ โดยเน้นการออกแบบที่เป็น Universal Design หรือ

อารยสถาปัตย์ ทางแยก ทางม้าลาย หัวมุมทำสโลปเพื่ออำนวยความสะดวกกับผู้พิการหรือผู้สูงอายุ

ออกแบบให้ ทางเท้ากว้าง มีทางจักรยาน เลนรถยนต์ เลนรถราง ปลูกต้นไม้เพื่อความร่มรื่น เพื่อดึงดูด

ให้ประชาชนหันมาเดิน มาปั่นจักรยานมากขึ้น ลดการใช้รถยนต์ลง จำกัดความเร็วรถยนต์ที่จะผ่านถนนในย่าน

กลางเมืองซึ่งจะถูกออกแบบเป็นชุมชนแห่งการเดินและใช้จักรยาน ทำให้ผู้คนเคลื่อนตัวช้าลงและจะใช้จ่ายเงิน

ซื้อสินค้ามากขึ้น(มีผลการวิจัยรองรับ)

 

 

ศูนย์กลางอยู่ที่สถานีเทศบันเทิงพลาซ่า เชื่อมกับย่านตลาดเก่าถนนยมจินดา ตลาดวัดลุ่ม ถนนชุมพล ที่จะ

ปรับปรุง(Revitalization) เพื่อให้กลับมาเป็นย่านการค้าที่รุ่งเรืองเช่นในอดีต โดยได้นำแนวคิด Form Based

Codes เพื่อกำหนดรูปแบบและการใช้ประโยชน์อาคารในย่านเมืองเก่าเพื่อฟื้นฟูและกระตุ้นให้เกิดมูลค่าเพิ่ม

ทางเศรษฐกิจที่จะมาพร้อมกับระบบขนส่งมวลชนรถรางไฟฟ้า

 

ภาพแนวคิดถนนสมบูรณ์แบบ(Complete Street)

 

จากที่กล่าวมาข้างต้น เทศบาลนครระยอง อยู่ระหว่างการศึกษาข้อมูลเบื้องต้นเท่านั้น ในระยะอันใกล้นี้จะได้มี

การศึกษาข้อมูลสำรวจพื้นที่อย่างละเอียด มีการจัดทำประชาคม ประชุมเชิงปฏิบัติการผู้มีส่วนได้เสีย เพื่อหา

ข้อสรุปร่วมกัน นำไปสู่การออกแบบรายละเอียดในบางเรื่องเช่นถนนสมบูรณ์แบบที่สามารถนำแบบไปก่อสร้าง

ได้เลย นับเป็นก้าวย่างที่สำคัญของเทศบาลนครระยองที่กล้าหาญทำเรื่องใหญ่ ๆ ที่พลิกโฉมเมืองอย่างสิ้นเชิง

เปลี่ยนแปลงในทิศทางที่ถูกต้อง มีคุณูปการต่อพี่น้องประชาชนอย่างยิ่ง ทั้งในด้านเศรษฐกิจ ด้านสิ่งแวดล้อม

และด้านคุณภาพชีวิต

 

หมายเหตุ

- บทความนี้เป็นความเห็นและข้อเสนอส่วนตัวจึงไม่ผูกพันกับเทศบาลนครระยองหรือหน่วยงานอื่นใด

- ขอขอบคุณรูปภาพและข้อมูลจากท่านอาจารย์ฐาปนา บุณยประวิตร ผู้เชี่ยวชาญด้านผังเมือง สถาบันการ

เติบโตอย่างชาญฉลาดแห่งประเทศไทย

บทความนี้ท่านสามารถ download นำไปศึกษาต่อกันได้ที่ลิ้งก์

http://www.mediafire.com/view/tlw34sbi91m1rxb/TOD-Rayong.pdf

 

ท่านใดสนใจ แนวความคิด Smarth Growth (การวางผังเมืองพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนตามแนวทางการเติบโตอย่างชาญฉลาด) เข้าไป กด like fanpage ตามลิ้งก์ Facebook นี้ครับ http://www.facebook.com/smartgrowththailand

อ่านบทความ “ย้อนหลัง” ลิ้งก์ตามที่อยู่ด้านล่างนี้ (เพื่อจะได้รับทราบข้อมูล “ผังเมือง” ในระดับโลก เค้าไปถึงไหนกันแล้ว http://www.oknation.net/blog/smartgrowth

 
 
 
 

โดย ชมวิวทิวทัศน์

 

กลับไปที่ www.oknation.net