วันที่ ศุกร์ พฤศจิกายน 2558

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

ฝายมีชีวิต “ประชาเข้าใจ”


ฝายมีชีวิต ไชยมนตรี

 

ฝายมีชีวิต “ประชาเข้าใจ”

คลองท่าดี เป็นคลองสายหนึ่ง ต้นน้ำเกิดจากแหล่งน้ำหลายสาขาในเขตเทือกเขานครศรีธรรมราช หรือชาวบ้านเรียกว่า เขาหลวง

ต้นน้ำมาจาก เขาคีรีวงเขตตำบลกำโลน อำเภอลานสกาจังหวัดนครศรีธรรมราชสมัยก่อนมีน้ำเต็มคลองตลอดปี มีการสัญจรไปมาระ

หว่างหมู่บ้านต้นน้ำกับหมู่บ้านกลางน้ำ และปลายน้ำมานานหลายชั่วอายุคน

ต่อมาสภาวะอากาศโลกได้เปลี่ยนแปลงไป การใช้ประโยชน์ในที่ดินเปลี่ยนแปลงจากการปลูกต้นไม้แบบผสมผสานหลายชนิด มีทั้งไม้

ยืนต้นขนาดใหญ่ และขนาดย่อมๆ ลงมาในผืนป่าเดียวกัน กลายเป็นการปลูกพืชเชิงเดี่ยว คือปลูกพืชชนิดเดียวกันตลอดทั้งพื้นที่ต้นน้ำ

ทำให้น้ำไม่ถูกเก็บไว้ใต้ดิน เมื่อไม่มีป่าไม้ทำให้ดินขาดความชุ่มชื้น ก็ไม่มีน้ำที่จะไหลมาในต้นน้ำ ในแม่น้ำลำคลอง ทำให้ชาวบ้านพบ

บทเรียนเกี่ยวกับแนวทาง การดำเนินชีวิตเปลี่ยนไปจากการที่ต้องซื้อน้ำมาดื่ม สัตว์น้ำในลำคลองสายนี้แทบจะไม่มีแล้ว บ่อน้ำแห้ง

แห้งไปทั้งหมู่บ้าน เคราะห์ร้ายที่สุด ชาวบ้านมีสวนผลไม้ คนละนิดหน่อยส่วนหนึ่งต้องแห้งเฉาตาย บางส่วนผลิตออกดอกออกผลได้

จริงแต่ผลไม่เจริญเติบโตเท่าที่ควร เพราะไม่มีน้ำไปหล่อเลี้ยงสวนผลไม้เหล่านั้น หลายชุมชนต้นน้ำ จึงเลือกที่จะบริหารจัดการน้ำด้วย

ตัวเอง จากภาวะน้ำแล้งที่ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิต ตามที่กล่าวมาแล้วข้างต้น หลายชุมชน เช่น ชุมชนคีรีวง ชุมชนกำแพงเซา ชุมชน

ไชยมนตรี ชุมชนมะม่วงสองต้น ในอำเภอเมือง จังหวัดนครศรีธรรมราช เริ่มได้คิด และรับรู้ถึงความแห้งแล้งมาเป็นเวลาหลายปี

 

 

10304776_1509278069322206_5799798722845239943_n

เมื่อเกิดปัญหาชาวบ้านและผู้นำชุมชนได้คิดว่าจะทำอย่างไร จะให้มีน้ำใช้ในการดำรงชีวิต อุปโภค บริโภค และใช้ในการรดต้นไม้ ทำ

สวนผลไม้ที่นับว่าจะแห้งเฉาตายไปปีละต้นสองต้น จึงการผลักดันให้เกิดการร่วมมือกันทำฝายเพื่อเก็บกักน้ำไว้ใช้ในฤดูแล้ง ทำให้เกิด

การ จุดประกายให้ชุมชนมาร่วมกันลงแขกลงขันลงทุนอุปกรณ์และแรงงานทั้งหมดทั้งสิ้นโดยไม่ใช้งบประมาณจากภาครัฐ เพื่อบรรลุ

วัตถุประสงค์สำคัญของโครงการที่ตั้งใจจะให้ชุมชนเป็นพลังสำคัญในการเปลี่ยนแปลง เริ่มตั้งแต่การระดมความคิด การร่วมกันตัดสิน

ใจจนกระทั่งร่วมลงมือทำโดยมีนักวิชาการเป็นพี่เลี้ยงช่วยเสริมความรู้ให้เท่านั้น กระบวนการเหล่านี้เอง เรียกว่า “การสร้างชุมชนมีส่วน

ร่วมให้เข้มแข็งได้อย่างยั่งยืน การสร้างฝายมีชีวิตในครั้งนี้เราไม่เพียงแต่ได้เรียนรู้กับภูมิปัญญาของชาวบ้าน ที่สร้างฝายจากไม้ไผ่ ใช้

ทรายจากลำธาร และเทคนิคการมัดเชือกเท่านั้น ยังเป็นนวัตกรรมของคุณสมเดช คงเกื้อ ที่เลียนแบบธรรมชาติสามารถเรียกปลา เรียก

ป่ากลับคืนมา เรียกชุมชนที่เข้มแข็งกลับคืนมา ในวันนี้การทำฝายมีชีวิตของคลองท่าดี สามารถเป็นต้นแบบแห่งความสำเร็จจากต้นน้ำ

ที่ขยายต่อๆ ไปจนถึงปลายน้ำ ตลอดจนมีนักวิชาการด้านสิ่งแวดล้อม คือ ดร.ดำรง โยธารักษ์ มาทำการรวบรวมชาวบ้านมาทำความ

เข้าใจในปัญหาที่เกิดขึ้นกับชาวบ้านที่ตั้งบ้านเรือนตลอดสองฝั่งคลองท่าดีและให้ชาวบ้านเหล่านั้นเสนอแนวทางแก้ไขของชาวบ้าน

เอง เรียกว่า ท่านเรียกว่า การทำ “ประชาเข้าใจ”

................................................

ที่มาhttp://worldwaterlife.com/?p=1

 

 

โดย ฝายมีชีวิต

 

กลับไปที่ www.oknation.net