วันที่ จันทร์ เมษายน 2559

พิมพ์หน้านี้  |  ดูบล๊อกอื่นๆ ที่ OKnation

 

โมเดลหนองขี้เหล็ก แก้มลิงสู้ภัยแล้งที่ต.จอมสวรรค์ แม่จัน


ร้อน แล้ง โรย และร่ำไห้
วิกฤตฝนฟ้าอากาศที่เชียงรายก็คงไม่ต่างไปจากพิกัดอื่นๆ
ต้นข้าว พืชไร่หักแห้งกรอบตายซาก
ดินเคยฉ่ำชุ่มน้ำแห้งขอดจนถึงแห้งเกรียม กระทั่งใต้ดินบาดาลก็ไม่สามารถดึงน้ำขึ้นมาใช้ได้

ที่หมู่ 4 บ้านขี้เหล็ก ต.จอมสวรรค์ อ.แม่จัน จ.เชียงราย
ชาวบ้าน เกษตรกรชาวนาชาวไร่ที่นี่ จำนวน 3,000 คน 500 ครัวเรือน ต่าง happy
ใครที่เดินทางเข้าไปเพื่อกราบพระธาตุจอมสวรรค์
ลองแวะไปเยี่ยมชมการปูพรมข้าวเขียวขจียามแล้งร้อนอย่างสาหัสสากรรจ์
ที่ต.จอมสวรรค์เขาทำได้ไง ดินดำน้ำชุ่ม ต้นข้าวอวบอ้วนสีเขียวสมบูรณ์แผ่กว้างสุดลูกหูลูกตา

 

ต้นสายปลายเหตุอยู่ที่หนองน้ำแห่งนี้ "หนองขี้เหล็ก" ขนาดจุน้ำ 460,000 ลูกบาศก์เมตร
ซึ่งทางกรมทรัพยากรน้ำ กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
ได้ร่วมกับอำเภอแม่จัน อบต.จอมสวรรค์ กำนันตำบลจอมสวรรค์ ผู้ใหญ่บ้าน 4 หมู่บ้าน
เนรมิตจากหนองน้ำเล็กๆในพื้นที่สูงบ้านขี้เหล็ก ด้วยการขุดลอกหนองน้ำเพื่อทำเป็นแก้มลิงเก็บกักน้ำมีประตูน้ำเปิด-ปิด

 

ในทุกหน้าน้ำ
พื้นที่ตำบลจอมสวรรค์ซึ่งมีแม่น้ำจันที่มีมวลน้ำไหลมาจากต.ป่าตึง ต.แม่จัน ต.ป่าซาง ต.สันทราย มาถึงต.จอมสวรรค์ก่อนจะผ่านไปต.จันจว้า ไหลไปรวมกับแม่น้ำคำที่ต.ป่าสัก
พื้นที่สองฟากฝั่งที่แม่น้ำจันไหลผ่านดังกล่าว มักจะถูกไหลบ่าเอ่อท้นล้นตลิ่ง การหาแหล่งกักเก็บน้ำเป็นแก้มลิง เปิดประตูน้ำรับน้ำและปิดประตูน้ำกักเก็บน้ำไว้ใช้ในยามขาดแคลน จึงเป็นวิสัยทัศน์และภารกิจของผู้นำท้องถิ่นทุกระดับร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องที่จะร่วมคิดร่วมทำร่วมทางร่วมแก้ไขและร่วมรับผิดชอบ โดยมีประชาชนเป็นศูนย์กลาง

การเดินหน้าขุดลอกหนองขี้เหล็ก หมู่ 4 บ้านขี้เหล็ก ต.จอมสวรรค์ อ.แม่จัน จ.เชียงราย เพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ยามแล้งฝนไม่ตก แหล่งน้ำตามธรรมชาติ ลำเหมืองแห้งขอด ซึ่งเกิดขึ้นในช่วงทุกหน้าแล้งที่เป็นวิกฤตติดต่อกันมาทุกปี มาเร็วบ้าง ช้าบ้าง
ซึ่งแก้มลิงหนองน้ำหนองขี้เหล็กบนพื้นที่หนองขี้เหล็กแห่งนี้ได้รับการเห็นชอบสนับสนุนจากกรมทรัพยากรน้ำในการขุดลอกมาเมื่อปี 2556 เป็นเงิน 26 ล้าน พร้อมกับสร้างโรงสูบน้ำคู่ขนานอีก 6 ล้าน โดยต่อท่อเหล็ก PE ขนาดหน้ากว้าง 6 นิ้ว เชื่อมยาวเลาะลัดลดเลี้ยวไปตามพื้นที่เรือกสวนไร่นาประชาชน 4 หมู่บ้านของตำบลจอมสวรรค์ คือ หมู่1 บ้านบ่อก้าง หมู่2 บ้านป่าส้าน หมู่ 4 บ้านขี้เหล็ก และหมู่ 9 บ้านดอยดินแดง ใช้เวลาวางแผน วิเคราะห์พื้นที่ สำรวจตรวจตราตระเตรียม เครื่องจักรกล รถตัก รถดัมพ์ลงมือขุดลอกเป็นระยะเวลา 2 ปี ตั้งแต่ปี 2556 จนกระทั่งมาแล้วเสร็จสมบูรณ์เมื่อ 16 กรกฎาคม 2558
"โครงการฟื้นฟูอนุรักษ์หนองขี้เหล็ก ระยะที่ 2" จึงเป็นแก้มลิง...ช่วยให้เกษตรกรที่ปลูกข้าวทำไร่ถั่วเหลืองต.จอมสวรรค์ เหมือนกับจะลืมไปเลยว่า บ้านเมืองนี้มีฤดูแล้งรุนแรง จนในหลายๆพื้นที่ถึงกับแย่งน้ำ แย่งสูบน้ำ แย่งแหล่งน้ำเข้าพื้นที่นาของตน

โฉมหน้าของทีมผู้นำท้องถิ่นระดับอำเภอ ตำบล หมู่บ้าน ภูมิปัญญาท้องถิ่น นำโดยนายสมศักดิ์ คณาคำ นายอำเภอแม่จัน นายสมพงษ์ ภู่เจริญ นายกอบต.จอมสวรรค์ นายเรืองศักดิ์ ก๊างออนตา กำนันตำบลจอมสวรรค์ นายอดุลย์ ปัญญาคำ ประธานศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีประจำตำบลจอมสวรรค์และทีมผู้ใหญ่บ้าน ลูกบ้าน....
ที่ทุ่มเทพลังสมอง พลังความคิด พลังแรงกายใจร่วมกันเพื่อแก้ปัญหาวิกฤตภัยแล้ง ช่วยให้เกษตรกรในพื้นที่ที่ประสบปัญหาขาดแหล่งน้ำปัจจัยในการเพิ่มผลผลิต ได้สบายใจคลายทุกข์กังวล มีผลผลิตข้าว ถั่วเหลือง ไว้ขาย ไว้บริโภค ได้อย่างต่อเนื่อง
พื้นฐานเศรษฐกิจครัวเรือนสู่ความมั่นคงมั่นอกมั่นใจเยี่ยงนี้
ถ้าภาครัฐไม่ประชารัฐร่วมกันกับผู้นำชุมชม อปท. ปราชญ์ท้องถิ่น ภูมิปัญญาชาวบ้าน
ชะตากรรมชาวบ้านจอมสวรรค์ในสถานการณ์วิกฤตภัยแล้ง ต้นข้าว พืชไร่ ตายซาก...จะส่งผลต่อเนื่องถึงชีวิตความเป็นอยู่อย่างไรบ้าง ?

นายสมศักดิ์ คณาคำ นายอำเภอแม่จัน จ.เชียงราย ชี้ให้เห็นจุดวางท่อจ่ายน้ำที่มีน้ำพวยพุ่งเข้าสู่พื้นที่นา
โดยจุดวางท่อจ่ายน้ำและมีกรรมการหมู่บ้านร่วมรับผิดชอบ ประชาชน เกษตรกรใน 4 หมู่บ้านร่วมบริหารจัดการนี้ มีทั้งหมด 125 จุด
น้ำจากหนองขี้เหล็ก ซึ่งปัจจุบันยังคงเหลือมากกว่า 80% โดยเริ่มเปิดตัวเดินเครื่องสูบน้ำส่งต่อให้กับพื้นที่นา 1,200 ไร่มาตั้งแต่สัญญาณแล้งเริ่มโจมตีตำบลจอมสวรรค์ คือ เมื่อ 5 มีนาคม 2559
จุดที่นายอำเภอแม่จันชี้ให้เห็นนี้ จะเห็นว่ามีท่อจ่ายน้ำเรียงรายติดต่อกันลิบๆรวม 3 จุด อยู่ในพื้นที่หมู่ 9 บ้านดอยดินแดง มีนายยงยุทธ โกเสนตอ เป็นผู้ใหญ่บ้านที่ร่วมเป็นผู้นำบริหารจัดการน้ำช่วยเหลือลูกบ้านในจุดดังกล่าวด้วย

นายสมพงษ์ ภู่เจริญ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลจอมสวรรค์ หนึ่งในแกนนำชุมชนจอมสวรรค์ในการบริหารจัดการน้ำกล่าวว่า ค่าใช้จ่ายที่ใช้สำหรับค่ากระแสไฟฟ้าในการดึงน้ำขึ้นมาเพื่อแจกจ่ายให้แก่พื้นที่เรือกสวนไร่นานั้น ชาวบ้านมีการประชุมและร่วมรับผิดชอบโดยยินดีจ่ายเป็นค่ากระแสไฟฟ้า 30 บาทต่อชั่วโมง ส่วนระยะเวลาการใช้น้ำและพื้นที่หมุนเวียนนั้นก็จะมีกรรมการร่วมจากทุกหมู่บ้านร่วมพิจารณาจัดระบบ แบบทั่วถึงกัน กระจายความสุขทั่วหน้ากันทุกแปลง ทุกครอบครัว ทุกคน ซึ่งผลจากการดำเนินการบริหารจัดการน้ำจากหนองขี้เหล็กมาใช้ในพื้นที่เกษตรกรรมภายใน 4 หมู่บ้านนี้ จะสังเกตเห็นว่า ต้นข้าวนาปรังไม่มีเสียหาย 100% สภาพที่นาชุ่มชื้น พร้อมเก็บผลผลิตได้ในอีกประมาณ 2 เดือนข้างหน้าและจากการวิเคราะห์มวลน้ำในหนองขี้เหล็กที่ยังเหลือมากกว่า 80%นั้น จะสามารถสูบน้ำมาให้ชาวบ้านได้ใช้ในพื้นที่นาได้จนถึงหน้าฝนในเดือนมิถุนายน 2559 แม้ว่า นับจากนี้ไปจะไม่มีฝนตกลงมาก็ตาม

ขณะที่ "หมอดิน" นายอดุลย์ ปัญญาคำ ประธานศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยีประจำตำบลจอมสวรรค์ อ.แม่จันก็กล่าวเสริมเพิ่มเติมว่า นอกเหนือจาก"โครงการฟื้นฟูอนุรักษ์หนองขี้เหล็ก ระยะที่ 2"แล้ว กรมทรัพยากรน้ำยังได้อนุมัติงบประมาณสนับสนุนการขุดเจาะบ่อวงสำหรับเก็บน้ำอุปโภคของชาวบ้านอีก 12 บ่อ ซึ่งพอเพียงสำหรับการดำรงชีวิตของชาวบ้านกับปัจจัยน้ำได้อย่างพอเพียงในทั้ง 4 หมู่บ้าน ที่เหลือก็คือ การสร้างความตระหนัก ความรู้ความเข้าใจในการรู้ใช้ รู้ประหยัด รู้คุณค่าของน้ำ "น้ำ คึอ ชีวิต"

นายสมศักดิ์ คณาคำ นายอำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย กล่าวว่า นโยบายของนายบุญส่ง เตชะมณีสถิตย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย คือ ทุกท้องถิ่นต้องเร่งให้ความช่วยเหลือราษฎรที่กำลังประสบปัญหาภัยแล้ง โดยให้ทุกท้องถิ่นมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ ดำเนินการร่วมกับท้องถิ่นเพื่อหาแนวทางแก้ไขปัญหาทั้งระยะเฉพาะหน้าและระยะยาว โดยทางจังหวัดเชียงรายได้รับปากว่าจะประสานงานส่งเสริมสนับสนุนให้ความช่วยเหลือตามที่ท้องถิ่นร้องขอขึ้นมาอย่างเต็มที่ ต้องมิให้เกิดกรณีแย่งน้ำ สมาชิกชุมชนก่อปฏิกริยาขัดแย้งกันจนถึงการทะเลาะเบาะแว้งภายในสมาชิกชุมชนต่อปัญหาสถานการณ์น้ำ ซึ่งมีหน่วยงานพร้อมบริการให้ความช่วยเหลือทุกชุมชนทั้งจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ภาคประชารัฐ ทหาร นพค. อปท. นอกจากนั้นก็ต้องมิให้เกิดเหตุการณ์ชาวบ้านยกขบวนหรือมีเรื่องร้องเรียน ร้องขอใดๆไปถึงจังหวัด เพราะเท่ากับว่า ผู้นำท้องถิ่นมิได้เชิงรุกถึงปัญหาและความต้องการของราษฎรอย่างต่อเนื่องจริงจัง 

นายสมพงษ์ ภู่เจริญ นายกองค์การบริหารส่วนตำบลจอมสวรรค์ กล่าวว่า จากการวิเคราะห์ปัญหาน้ำต้นทุนในหนองขี้เหล็กอันจะส่งผลต่อการบรรเทาทุกข์ การขาดแคลนน้ำทำนาทำไร่ของประชาชนในระยะยาว ทางอบต.จอมสวรรค์ร่วมกับอ.แม่จัน ได้สำรวจและรายงานต่อจังหวัดเพื่อขอรับการสนับสนุนเพิ่มเติมอีก 2 เรื่อง คือ การขยายพื้นที่สาธารณะหนองขี้เหล็กไปอีก 37 ไร่ เพื่อรองรับปริมาณน้ำที่ล้นจากแม่น้ำจันมากักเก็บไว้ในฤดูแล้งและบริหารจัดการสูบน้ำแจกจ่ายให้ไปในเรือกสวนไร่นาได้อย่างพอเพียง และอีกประเด็นหนึ่งที่ดำเนินเรื่องประสานงานผ่านไปแล้วก็คือ การติดตั้งแผงโซล่าร์เซลล์พลังงานแสงอาทิตย์ ซึ่งจะช่วยให้ประหยัดค่ากระแสไฟฟ้าได้ ทั้งนี้ ในระยะแล้งที่มีการสูบน้ำจากหนองขี้เหล็กบริการชาวบ้านนี้ต้องเสียค่าไฟฟ้าเดือนละ 40,000-50,000 บาท โดยชาวบ้านเจ้าของพื้นที่เกษตรกรรมที่รับน้ำร่วมรับผิดชอบชั่วโมงละ 30 บาท กรณีดังกล่าวหากหน่วยงานระดับจังหวัดให้การสนับสนุนและติดตั้งแผงโซล่าร์เซลล์ได้ ณ โรงสูบน้ำหนองขี้เหล็กก็จะประหยัดค่าไฟฟ้าได้อีก

 

 นายเรืองศักดิ์  ก๊างออนตา กำนันตำบลจอมสวรรค์ 

นายอดุลย์ ปัญญาคำ "หมอดินประจำตำบล" ประธานศูนย์ถ่ายทอดเทคโนโลยี ประจำตำบลจอมสวรรค์

นายบุญธรรม โกเสนตอ ผู้ใหญ่บ้าน หมู่ 4 บ้านขี้เหล็ก ต.จอมสวรรค์ อ.แม่จัน จ.เชียงราย

นายยงยุทธ โกเสนตอ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 9 บ้านดอยดินแดง ต.จอมสวรรค์ อ.แม่จัน จ.เชียงราย

 

 

โดย กรมกุชะ

 

กลับไปที่ www.oknation.net