*/
  • พาไล
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : pechlada.sinhaseni@gmail.com
  • วันที่สร้าง : 2013-08-26
  • จำนวนเรื่อง : 115
  • จำนวนผู้ชม : 64499
  • จำนวนผู้โหวต : 13
  • ส่ง msg :
  • โหวต 13 คน
วันเสาร์ ที่ 1 สิงหาคม 2563
Posted by พาไล , ผู้อ่าน : 183 , 08:43:05 น.  
หมวด : ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

                                   

 

                ขุททกนิกายเดินทางมาถึงช่วงปลาย รอบนี้อยู่ที่เล่ม ๒๙ รอบหน้าจะถึงคราวเล่ม ๓๐  ทั้ง ๒๙ และ ๓๐ ชื่อนิทเทสเหมือนกัน ต่างแต่ใหญ่กับเล็ก มหานิทเทสกับจูฬนิทเทส และทั้งสองเกี่ยวข้องกับสุตตนิบาต คัมภีร์ลำดับสุดท้ายแห่งเล่ม ๒๕

                สุตตนิบาตปรากฏ ๕ วรรค คือ อุรควรรค จูฬวรรค มหาวรรค อัฏฐกวรรค และปารายนวรรค มหานิทเทสขยายความอัฏฐกวรรค ส่วนจูฬนิทเทสอธิบายปารายนวรรค

                ถึงตรงนี้ อาจผุดคำถามว่า ทำไมต้องขยายความ และทำไมคัมภีร์ขยายความไม่ไปปรากฏในชั้นอรรถกถา แต่มารวมอยู่ในพระบาลีชั้นต้น

                เรื่องมีอยู่ว่าในสมัยพุทธกาลนั้น แม้สงฆ์สาวกจำนวนมากจะได้ฟังคำสอนโดยตรงจากองค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า แต่ไม่ทั้งหมดที่เข้าใจ ด้วยเพราะปัญญาต่าง เมื่อเป็นเช่นนี้ก็จำต้องแสวงหาคำอธิบาย ในกาลนั้นพระอัครสาวกผู้เลิศทางปัญญาคือที่หมาย

                คำขยายความอัฏฐกวรรค (หมวดว่าด้วยการไม่ติดอยู่ในกาม) ก็เกิดขึ้นเพราะเหตุนี้ เมตตาขยายความของพระสารีบุตรไม่ใช่เฉพาะแก่สงฆ์สาวกในเวลานั้น หากแต่ท่านยังคำนึงว่า ถ้าสงฆ์สาวกไม่เข้าใจคำสอนถ่องแท้ ยิ่งเวลาผ่านก็จะยิ่งตีความต่าง ทำให้คำสอนของพระพุทธองค์ผิดเพี้ยนและเป็นชนวนให้แตกแยก ท่านจึงปรารภให้จัดหมวดหมู่พระธรรมวินัยพร้อมแนวทางอธิบายไว้ ปัญญาไกลของท่านเรื่องนี้เป็นต้นทางสังคายนาในกาลต่อมา

                ครั้นหลังพุทธปรินิพพาน ๓ เดือน ในคราวสังคายนาพระธรรมวินัยครั้งที่ ๑ พระอานนท์ได้สาธยายนิทเทสนี้ในที่ประชุมตามที่ท่านได้ฟังมาจากพระสารีบุตร ครานั้นที่ประชุมมีมติให้บรรจุคัมภีร์นิทเทสเข้าไว้ในขุททกนิกาย คำขยายความสุตตนิบาตจึงปรากฏในพระบาลีชั้นต้นนับแต่นั้น และเป็นต้นแบบอรรถกถาสืบมา

                นิทเทส แปลว่า แสดง จำแนก แจกแจง มหานิทเทสจึงหมายถึงคัมภีร์แจกแจงขยายความที่มีเนื้อหาสำคัญ กว้างขวาง ลุ่มลึก และเพราะมหานิทเทสขยายความอัฏฐกวรรค จึงบรรจุ ๑๖ สูตรเฉกเช่นอัฏฐกวรรค วาระนี้จึงขอแสดงความเชื่อมโยงของมหานิทเทส กับอัฏฐกวรรคแห่งสุตตนิบาตด้วยพระสูตรว่าด้วยชรา

                ชราสูตรที่ ๖ กล่าวว่า ครั้งหนึ่ง ณ เมืองสาเกต พระผู้มีพระภาคตรัสแก่พุทธบริษัทดังนี้

ชีวิตนี้น้อยนัก มนุษย์ย่อมตายภายใน ๑๐๐ ปี

แม้หากผู้ใดจะมีชีวิตอยู่เกินไปกว่า

ผู้นั้นก็จะตายเพราะชราแน่แท้

 

ชนทั้งหลายย่อมเศร้าโศกเพราะวัตถุที่ยึดถือว่าเป็นของเรา

ความยึดถือที่เที่ยงแท้ไม่มี

ความพลัดพรากจากกันเป็นสิ่งที่มีอยู่จริง

กุลบุตรเห็นดังนี้แล้วไม่พึงครองเรือน

 

มุนีไม่ติดพันในรูปที่เห็น เสียงที่ได้ยิน อารมณ์ที่รับรู้

เหมือนหยดน้ำไม่ติดอยู่บนใบบัว

เหมือนหยาดน้ำไม่ติดอยู่บนดอกบัว ฉะนั้น

 

พระอรหันต์ผู้มีปัญญาเครื่องกำจัด

ย่อมไม่สำคัญหมายรูปที่เห็น

เสียงที่ได้ยิน อารมณ์ที่รับรู้

พระอรหันต์ไม่ต้องการความหมดจดด้วยมรรคอื่น

ย่อมไม่กำหนัด ย่อมไม่ต้องคลายกำหนัด

 

                ชรานิทเทสสูตรที่ ๖ ขยายความ “ชีวิตนี้น้อยนัก” ไว้ว่า

                ชีวิตเป็นของน้อย เพราะดำรงอยู่ชั่วเวลาเล็กน้อย เพียงแค่ปัจจุบันขณะจิตเท่านั้น และมีคุณค่าน้อยเพียงลมหายใจเข้าและออก เพียงรูปดำรงกับนาม สภาวธรรมเหล่านี้ไม่มั่นคง เกิดขึ้น ตั้งอยู่ และดับไปตามปัจจัย ไม่อาจต้านทาน

                ส่วน “ความยึดถือว่าเป็นของเรา” นั้นอธิบายว่า เป็นไปด้วยอำนาจ ๒ อย่าง อำนาจตัณหาอย่างหนึ่ง อำนาจทิฏฐิอีกอย่างหนึ่ง

                คำว่า “มุนี” อธิบายว่า ผู้ก้าวล่วงกิเลสเครื่องข้องและตัณหาดุจตาข่ายได้ ชื่อว่ามุนี  

                “มุนีไม่ติดพัน” หมายถึง มุนีละความติดด้วยอำนาจตัณหาได้ สลัดความติดด้วยอำนาจทิฏฐิได้ มุนีจึงไม่ติดในรูปที่เห็น เสียงที่ได้ยิน อารมณ์ที่รับรู้ หลุดพ้นและมีใจเป็นอิสระจากกิเลส

                “ปัญญาเครื่องกำจัด” อธิบายว่า ปัญญา คือ ความรู้ทั่ว กิริยาที่รู้ชัด ความไม่หลง ความเลือกเฟ้นธรรม ปัญญาคือสัมมาทิฏฐิ   พระผู้มีพระภาคตรัสเรียกปัญญาคือเครื่องกำจัด เพราะปัญญากำจัด ชำระ ซักฟอก กายทุจริต วจีทุจริต มโนทุจริต ราคะ โทสะ โมหะ กิเลสทุกชนิด อกุสลทุกประเภท ความกระวนกระวายทุกอย่าง ความเร่าร้อนทุกสถาน

                คำว่า “พระอรหันต์ไม่ต้องการความหมดจดด้วยมรรคอื่น” หมายถึง พระอรหันต์ผู้มีปัญญาเครื่องกำจัด ย่อมไม่ต้องการ ไม่ปรารถนา ไม่ยินดีในความบริสุทธิ์หมดจดด้วยมรรคอื่นใดนอกจาก สติปัฏฐาน๔ สัมมัปปธาน๔ อิทธิบาท๔ อินทรีย์๕ พละ๕ โพชฌงค์๗ และอริยมรรคมีองค์ ๘

                เมตตาอธิบายธรรมของพระธรรมเสนาบดีพระสารีบุตรเป็นเช่นนี้ ยืนยาวมาถึงกาลนี้ อนุเคราะห์ปุถุชน กัลยาณชน อริยชน ให้ถ่องแท้ในพระธรรมจนถึงวันนี้

               ชีวิตน้อย คุณค่าน้อย ขอน้อมบูชาพระคุณท่านตราบนี้และตราบนาน

 

 

อ้างอิงข้อมูล

  • พระพรหมคุณาภรณ์ (ป. อ. ปยุตโต). พจนานุกรมพุทธศาสตร์ฉบับประมวลศัพท์. มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย (พิมพ์ครั้งที่ ๑๑), พ.ศ. ๒๕๔๖.
  • พระสุตตันตปิฎกขุททกนิกาย เล่มที่ ๒๕, ๒๙ (ภาษาไทย) ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, พ.ศ. ๒๕๓๙.
  • สมเด็จพระพุทธโฆษาจารย์ (ป. อ. ปยุตฺโต). รู้จักบ้านของตัว เที่ยวทั่วพระไตรปิฏก. สำนักพิมพ์ผลิธัมม์ ในเครือบริษัท สำนักพิมพ์เพ็ทแอนด์โฮม จำกัด, พ.ศ. ๒๕๖๑

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน