*/
  • ชมวิวทิวทัศน์
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • วันที่สร้าง : 2012-01-11
  • จำนวนเรื่อง : 185
  • จำนวนผู้ชม : 284203
  • จำนวนผู้โหวต : 41
  • ส่ง msg :
  • โหวต 41 คน
<< กรกฎาคม 2014 >>
อา พฤ
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29 30 31    

[ Add to my favorite ] [ X ]


วันเสาร์ ที่ 19 กรกฎาคม 2557
Posted by ชมวิวทิวทัศน์ , ผู้อ่าน : 3027 , 22:46:00 น.  
หมวด : นักข่าวอาสา

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

 

ตลาดนัด: เครื่องบ่งชี้อันดับหนึ่งของความล้มเหลวจากการวางผังและออกแบบเมือง

โดย       ฐาปนา บุณยประวิตร

            Smart Growth Institute/ thapana.asia@gmail.com/

            http://www.asiamuseum.co.th/

            http://www.smartgrowthasia.com

 

เกริ่นนำ

เรื่องใกล้ๆ ตัวที่เป็นปัญหา แต่หลายคน อาจยังไม่ทราบ เพราะความเคยชิน แบบผิดๆ ที่สั่งสมมายาวนานของสังคมไทย แต่เมื่ออ่านบทความกันแล้ว น่าจะพอเข้าใจ และมีทางออกกันน่ะครับ  

บทความดีๆ ที่มีประโยชน์มากมาย ของ ผู้เชี่ยวชาญด้านผังเมือง อ.ฐาปนา บุณยประวิตร บน Facebook http://www.facebook.com/SmartGrowthThailand ที่เขียนเกี่ยวกับเรื่อง การวางผังเมืองพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนตามแนวทางการเติบโตอย่างชาญฉลาด (Smart Growth)

 

เข้าสู่บทความ

 

สภาพปัญหา

ตลาดนัดหรือตลาดสดเคลื่อนที่เป็นเครื่องชี้สำคัญของความเป็นเมืองที่ล้มเหลงวในการวางแผน (Unplanned City) และชี้ซึ่งความไร้ประสิทธิภาพในการบริหารจัดการเมือง  แม้ตลาดนัดไม่อาจเทียบได้กับ strip malls เป็นตัวแทนการกระจัดกระจายของเมืองและความผิดพลาดในการวางผังของสหรัฐอเมริกา แต่ตลาดนัดในประเทศไทยก็ได้ชี้ให้เห็นถึง ความไม่ใส่ใจของผู้บริหารเมืองในการออกแบบและการจัดการด้านตำแหน่งที่ตั้งและลักษณะเชิงสุขาภิบาลในฐานะหน่วยบริการสาธารณูปการที่สำคัญซึ่งเกี่ยวข้องกับสุขภาวะของชุมชน และระบบการจัดการอาหารของชาวเมือง

 

ภาพตลาดนัดที่สกปรกรกรุงรังในย่านที่กระจัดกระจายของเทศบาลแห่งหนึ่งในภาคใต้

ที่มา: ฐาปนา บุณยประวิตร (มิถุนายน 2557)

 

ทำไมต้องวางผังแก้ไขปัญหาตลาดนัด

นอกจากสวนสาธารณะ สถานที่สาธารณะ สนามเด็กเล่น และสนามกีฬาแล้ว ตลาดนัดหรือตลาดสดชุมชนถือเป็นอีกเครื่องชี้วัดชนิดหนึ่งที่แสดงถึงความมีหรือไม่มีประสิทธิภาพในการวางผัง ออกแบบ และบริหารจัดการเมือง  ตลาดนัดหรือตลาดสดชุมชนเป็นเครื่องชี้ด้านสุขภาพของคนในชุมชน เป็นเครื่องวัดโอกาสในการเข้าถึงอาหารสุขภาพ  ความปลอดภัยด้านอาหาร และความมีชีวิตชีวาทางเศรษฐกิจของชุมชน  ในทางผังเมือง ตลาดสดชุมชนมีบทบาทสำคัญยิ่งในการกำหนดคุณภาพชีวิตประชาชน ซึ่งหากตลาดสดมีตำแหน่งที่ตั้งห่างไกลออกไปหรือมีลักษณะเป็นตลาดนัดที่ไม่มีสินค้าสดขายเป็นประจำทุกวันแล้ว จะทำให้ระบบห่วงโซ่การผลิตและการกระจายอาหารไม่มีความสมบูรณ์  ซึ่งส่งผลให้ประชาชนขาดโอกาสในการเข้าถึงอาหารคุณภาพ และสร้างความจำเป็นในการเดินทาง ซึ่งส่งผลกระทบต่อประชาชน สรุปดังนี้

 

ภาพตลาดนัดในช่วงเวลาก่อนเปิดขายซึ่งมีสภาพเป็นพื้นที่เสี่ยงด้านสภาพแวดล้อมและทัศนอุจาด มีสภาพเป็นชุมชนที่ล้มเหลวในการวางแผน

ที่มา: ฐาปนา บุณยประวิตร (เมษายน 2557)

 

            การเข้าถึงอาหารสดลดลง การเข้าถึงอาหารสดของประชาชนหมายถึงโอกาสในการได้รับสารอาหารที่ครบถ้วน เพียงพอ อันเป็นการส่งเสริมสุขภาพ

            การเพิ่มค่าใช้จ่ายในการเก็บรักษาอาหาร ต้นทุนในการเก็บรักษาอาหารสดเป็นต้นทุนด้านพลังงานที่ประชาชนต้องใช้จ่ายมากขึ้น ในขณะที่ต้องเพิ่มระยะเวลาการเก็บรักษาอาหารสดแต่คุณภาพของสารอาหารกลับลดลง

            กิจกรรมเศรษฐกิจในชุมชนขาดความต่อเนื่อง  ระบบเศรษฐกิจจากการกระจายอาหารไม่มีคววามต่อเนื่องหากประชาชนพึ่งพาจากตลาดนัด และมูลค่าทางเศรษฐกิจส่วนใหญ่ไม่ได้ตกเป็นของคนในชุมชน

            ผู้ผลิตอาหารกับชุมชนผู้บริโภคขาดความสัมพันธ์กัน  ระบบอาหารสดของตลาดนัดได้ตัดห่วงโซ่ความสัมพันธ์ของเกษตรกรผู้ผลิตอาหารกับร้านค้าอาหารสดภายในชุมชน  ทำให้กลไกการควบคุมด้านชนิด ปริมาณ และคุณภาพขาดการเชื่อมต่อ

            ต้นทุนการเก็บรักษาอาหารของผู้ค้ามีมากขึ้น เนื่องจากระยะทางและเวลาในการส่งมอบและกระจายอาหารมีมากขึ้นตามช่วงเวลาการเปิดจำหน่ายของตลาดนัด  ส่งกระทบทางตรงให้ระดับราคาอาหารในตลาดโดยรวมเพิ่มขึ้น

            การเพิ่มขึ้นของอาหารที่เน่าเสีย  การขาดความสัมพันธ์ในเชิงห่วงโซ่การผลิตและการกระจายอาหารจะก่อให้เกิดการเพิ่มขึ้นของอาหารเน่าเสีย ซึ่งจะเป็นภาระในการบำบัดของชุมชน และก่อให้เกิดความเสี่ยงด้านโรคระบาดและโรคภัยไข้เจ็บต่างๆ

            ตลาดนัดเป็นอัตลักษณ์ที่บ่งชี้ความไร้ระเบียบของชุมชน  เป็นแหล่งขยะมูลฝอยและแหล่งเพาะเชื้อโรคของชุมชน

            ตลาดนัดเป็นเครื่องกระตุ้นให้ประชาชนมีความจำเป็นในการเดินทาง ตลาดนัดมักตั้งอยู่ภายนอกหรืออยู่บริเวณชายขอบชุมชนซึ่งมีระยะไกลกว่าการเดินถึงของประชาชน ดังนั้น จึงมีความจำเป็นต้องเดินทางด้วยรถยนต์หรือยวดยานส่วนบุคคลเพื่อการเข้าถึง

 

ภาพการจัดวางผลไม้สดในร้านอาหารภายในสถานีขนส่งมวลชน

ที่มา: http://www.bangkok.com/food-shopping.htm

 

เกณฑ์การวางผังและออกแบบ

 แนวคิดและทฤษฎีการผังเมืองจากทุกสำนัก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเติบโตอย่างชาญฉลาด (Smart Growth) และลัทธิชุมชนเมืองยุคใหม่ (New Urbanism) ได้กำหนดให้ตลาดสดชุมชนหรือหน่วยกระจายอาหารสดต้องตั้งอยู่อย่างถาวรบริเวณใจกลางชุมชน  ประชาชนต้องมีความสะดวกและมีความสามารถในการเดินถึงหรือใช้ระบบการขนส่งมวลชนเพื่อเข้าถึงได้โดยสะดวก  จะต้องมีระบบการจัดการด้านสุขาภิบาลที่ถูกสุขลักษณะ โดยเฉพาะอย่างยิ่งการควบคุมคุณภาพอาหารสด การจัดเก็บ การขนถ่าย และการจัดการด้านอาคารสถานที่ซึ่งต้องเป็นไปตามที่กฎหมายกำหนด

นอกจากนั้น Smart Codes และ LEED ND ยังมีข้อห้ามด้านทำเลที่ตั้งหน่วยบริการสำคัญของชุมชนที่ประชาชนต้องใช้เป็นกิจวัตร เช่น ตลาดสด โรงเรียนอนุบาล สนามเด็กเล่น หน่วยบริการสาธารณสุข สถานีขนส่งมวลชน โดยห้ามตั้งอยู่ห่างไกลจากใจกลางชุมชน หรือมีที่ตั้งไม่ต่อเนื่องกับชุมชน  โดยตำแหน่งที่ตั้งดังกล่าวจะต้องไม่เป็นสาเหตุให้ประชาชนต้องใช้รถยนต์ส่วนบุคคลในการเดินทางเข้าถึง และไม่เป็นต้นเหตุในการเพิ่มปัจจัยการเพิ่มขึ้นของอุบัติเหตุและความปลอดภัยของประชาชน

 

ข้อกำหนดในการวางผังการใช้ประโยชน์ที่ดินและการออกแบบปรับปรุงฟื้นฟูเมืองของการเติบโตอย่างชาญฉลาดได้ระบุให้คำนวณความต้องการปริมาณอาหาร ความถี่ และเครื่องใช้ที่จำเป็นของประชาชนในแต่ละย่านการใช้ที่ดิน  โดยจำแนกตามย่านหรือชุมชน ทั้งนี้ในการออกแบบระดับย่านจะต้องคำนวณหาจำนวนประชากรและกิจกรรมทางเศรษฐกิจในแต่ละแปลงที่ดินและกำหนดตำแหน่งที่ตั้งพร้อมระบบการสัญจรด้วยการเดิน การใช้จักรยาน และระบบขนส่งมวลชนที่มีความสะดวกในการเข้าถึงตลาดสดชุมชน  และต้องออกข้อกำหนดให้แต่ละย่านหรือชุมชนมีที่ตั้งของตลาดสดและร้านขายอาหารสดที่ชัดเจน (ท่านที่สนใจตัวอย่างการออกข้อกำหนดเรื่องตำแหน่งที่ตั้งของตลาดสดและร้านอาหารสด ขอให้ศึกษาจากกฎหมายควบคุมอาคารและผังเมืองของเมืองนิวยอร์ค)

 

สำหรับย่านหรือชุมชนที่ออกแบบปรับปรุงตามแนวทางการพัฒนาพื้นที่รอบสถานีขนส่างมวลชน (Transit-Oriented Development) จะต้องออกข้อกำหนดให้มีร้านค้าอาหารสด ร้านอาหาร และตลาดสดในพื้นที่ที่ต่อเนื่องกับเส้นทางการสัญจรภายในสถานี  โดยต้องให้ประชาชนสามารถเข้าถึงตลาดสดหรือร้านค้าอาหารสดก่อนกิจกรรมการพาณิชย์ประเภทอื่น

 

สรุป

เพื่อหลีกเลี่ยงความเป็นเมืองที่ล้มเหลวด้านการวางแผน ลดความเสี่ยงด้านสภาพแวดล้อม สร้างเสริมภาวะการมีสุขภาพดีด้วยการสร้างโอกาสให้ประชาชนได้เข้าถึงอาหารสด และสร้างความมีระเบียบในการใช้ประโยชน์ที่ดินและระบบการสัญจร จึงจำเป็นที่ผู้บริหารเมืองต้องให้ความสำคัญในการวางผังและออกแบบปรับปรุงฟื้นฟูเมือง เพื่อกำหนดตำแหน่งที่ตั้งของตลาดสดชุมชนและหน่วยบริการพื้นฐานให้มีความชัดเจน ในพื้นที่ที่ได้ออกแบบปรับปรุงแล้ว ควรออกข้อกำหนดห้ามการสร้างตลาดสดที่มีลักษณะเป็นตลาดนัดอย่างเด็ดขาด และให้ความสำคัญในการบริหารจัดการพื้นที่ที่ประชาชนอยู่อย่างหนาแน่นโดยจัดให้มีร้านค้าอาหารสด และตลาดสดที่มีคุณภาพ สร้างระบบการสัญจรเข้าถึงตลาดสดที่มีประสิทธิภาพ ทั้งนี้ เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนโดยรวม

 

เอกสารอ้างอิง

Andress Duany and Jeff Speck with Mike Lydon, (2010) The Smart Growth Manual, McGraw-

            Hill Books (New York)

Congress for the New Urbanism,(2010), LEED Neighborhood Development,

            http://www.cnu.org/leednd

 

อ้างอิง http://smartgrowthasia.com/planning/outdoor-market.html

 

 

ท่านใดสนใจ แนวความคิด Smarth Growth (การวางผังเมืองพัฒนาเมืองอย่างยั่งยืนตามแนวทางการเติบโตอย่างชาญฉลาด) เข้าไป กด like fanpage กับอาจารย์ได้ตามลิ้งก์ Facebook นี้ครับ http://www.facebook.com/smartgrowththailand

 

อ่านเนื้อเรื่อง “ย้อนหลัง” ลิ้งก์ตามที่อยู่ด้านล่างนี้ (เพื่อจะได้รับทราบข้อมูล “ผังเมือง” ในระดับโลก เค้าไปถึงไหนกันแล้ว http://www.oknation.net/blog/smartgrowth 

 

 

 

บน Facebook ตามลิ้งก์

 

 
 
 
 


อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
อริยทัศน์ วันที่ : 20/07/2014 เวลา : 06.34 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/aryatasna

ตลาดนัด สะท้อนความล้มเหลวเรื่องการจัดการที่ดี ระเบียบ ความสะอาดและความสะดวก แต่ในประเด็นเรื่องการจัด (Organize/Setting) เราคิดว่า ธรรมชาติของสังคมไทย ควรมีตลาดนัดเร่ (พ่อค้าเร่ จรไปตั้งตามที่ ที่เจ้าของเมืองจัดไว้แล้ว พร้อมสิ่งอำนวยความสะอาด ความสะดวก) มากพอ ๆ กับตลาดสดท้องถิ่น..
..เราว่านี่คือ ภูมิสังคมและวัฒนธรรม ของคนไทย...

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน