• sriprae
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : at_prayong@hotmail.com
  • วันที่สร้าง : 2007-11-07
  • จำนวนเรื่อง : 7
  • จำนวนผู้ชม : 13652
  • ส่ง msg :
  • โหวต 5 คน
ศรีแพร
คน กับดิน น้ำ ป่า
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/sriprae
วันศุกร์ ที่ 9 พฤศจิกายน 2550
Posted by sriprae , ผู้อ่าน : 600 , 12:29:09 น.  
หมวด : ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 0 คน

โชคดี ตลอดไป

ประยงค์ อัฒจักร

 

มาเยี่ยมพี่โชคทีไร ต้นไม้ใบหญ้า ก็เติบโตขึ้นทุกที และพี่โชคก็จะมีสิ่งใหม่ๆ มาอวดผมเสมอ ทุกครั้งที่แวะมาผมก็จะแวะไปดูต้นสะตอ และไม้หอม ที่ผมเห็นมันมาตั้งแต่ต้นเล็กๆ เช่นเดียวกับต้นหว้า กระท้อน ขนุน มะม่วง โดยเฉพาะโชคอนันต์ รวมถึงไผ่น้ำเต้า ซึ่งมีอายุใกล้เคียงเจ้าบิ๊กลูกชายคนเล็กของพี่โชค ซึ่งก็จะเห็นว่า มันเติบโตขึ้นทุกวันจนเป็นแม่ไม้ ท่ามกลางป่ากินได้ จนแทบระลึกถึงภาพลางๆ ของพี่โชคฉีดยาฆ่าหญ้า บนแผ่นดินห่วยๆ เมื่อปี 33 แทบไม่ออก

พี่โชคที่ผมรู้จัก เรียนจบมาทางด้านจักรกลการเกษตรจากรั้วตะโกราย ที่โคราช แล้วไปจบด้าน “ยาสูบ” จากรั้วอินทนิล ที่เชียงใหม่ นอกจากนี้ผมพอรู้พี่โชคเคยใช้ชีวิตในกรุงเทพ แถววัดพระศรีมหาธาตุ และอุบลราชธานี สมัยเรียนมัธยม

พี่โชคก็เฉกเช่นนักศึกษาเกษตรศาสตร์หลายๆ ที่รักในวิชาการเกษตร แต่ถูกอาจารย์มหาวิทยาลัยหลอก จนแทบโงหัวไม่ทัน

พี่โชคเข้าวังน้ำเขียวปีไหน ผมจำไม่ได้ แต่มาปลูกข้าวโพดเป็นร้อยไร่ ใช้เครื่องจักรกลที่เรียนมา วิชาการที่ก้าวหน้าที่สุดในวังน้ำเขียว แต่ไม่สามารถ กำหนดฟ้า และราคาข้าวโพดได้ นี่คือ บทเรียนที่ 1 เกษตรเชิงเดี่ยวไม่ใช่คำตอบของเกษตรกร เพราะแม้เกษตรกรหัวก้าวหน้า ที่มีความพร้อมทั้งความรู้ เทคโนโลยี่ และความสามารถในการเป็นหนี้ (เครดิต) ทำไมไม่สามารถสร้างชีวิตที่มั่นคงจากการปลูกพืชเศรษฐกิจได้ แล้วเกษตรกรตัวเล็กๆ อื่นๆ ที่ปลูกพืชโดยอาศัยกระแสพาไป จะรอดได้อย่างไร…โชคดีที่กลับตัวทัน

ผมรู้จักพี่โชคในวันที่พวกเราเดินทางไปสังสรรค์ปีใหม่ 2533 ของมูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่าและพรรณพืชแห่งประเทศไทย ที่เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าเขาสอยดาว จันทบุรี และเราต่างก็เป็นเจ้าหน้าที่โครงการพัฒนาชนบทเพื่อการอนุรักษ์อุทยานแห่งชาติเขาใหญ่ หรือ โครงการทีม (TEAM) ที่มีนิคม พุทธา เป็นแม่ทัพ ภายหลังที่เกษตรกรหัวก้าวหน้า พ่ายแพ้แก่พืชเงินสด (Cash Crop) ซึ่งโครงการทีมพยายามเปลี่ยนแบบแผนการผลิตสู่เกษตรแบบป่า (วนเกษตร) โดยมีครูบาใหญ่ ชื่อ วิบูลย์ เข็มเฉลิม

พี่โชคก็ต้องเปลี่ยนตัวเอง ทั้งด้วยประสบการณ์ปลูกข้าวโพด และแนวทางโครงการทีม คือ วนเกษตร ที่จะพัฒนาชุมชนเพื่ออนุรักษ์ป่าเขาใหญ่ (...โห โม้จริงๆ) พี่โชคซึ่งชอบพอกับต้นไม้ใบหญ้าอยู่แล้ว ก็ลงมือทำพร้อมๆ ไปกับชาวบ้าน เริ่มจากมะขามหวาน โดยประสบการณ์ชาวบ้านท่าวังไทร ที่พี่โชคเองก็หลงเชียร์ว่ามันดีเหลือแสน เพราะไม่ต้องรีบขาย นึ่งเอาไว้ก็ได้ ขณะเดียวกันก็เรียนรู้ระบบเกษตรกรรมยั่งยืน เราไปเยี่ยมคีรีวง ที่นครศรีธรรมราช หลายครั้ง และพี่โชคก็สะสมพันธุ์ไม้มากขึ้นมากขึ้น ทั้งพันธุ์ไม้ทำเงิน และพันธุ์ไม้ที่ชอบ โดยเฉพาะไม้ใบด่าง ตามประสาเกษตรกรหัวก้าวหน้า สวนพี่โชค หรือสวนรวยโชค (รวยเป็นชื่อภรรยา..) เริ่มกลายเป็น โอเอซีส แห่งคลองทุเรียน

ปี 2537 ผู้ชาย 3 คน ชื่อ อ้วน (นิคม) เบิ้ม (อรทัย) และ โชคดี นึก (บ้า) อยากจะฟื้นป่าภูเขาไฟ จึงปีนป่ายขึ้นไปนอนหนาวบนเขาแผงม้า ซึ่งต่อมาความบ้ากลายเป็น โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติ เขาแผงม้า ซึ่งคนธรรมดาทุกคนที่มีส่วนสร้างก็คงภูมิใจไปทั้งชีวิต โดยเฉพาะพี่โชค

โชคดีของพี่โชค คือ ไม่ค่อยมีโอกาสย้ายไปไหน เหมือนเจ้าหน้าที่มูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่า คนอื่นๆ หากแต่ยึดกุมสภาพพื้นที่ สร้างสมประสบการณ์จากโครงการทีม สู่โครงการปลูกป่าถาวรเฉลิมพระเกียรติ เขาแผงม้า จนวันนี้อาจจะสามารถสรุปได้ว่า ผลสำเร็จของโครงการทีม คือ พี่โชค ผลสำเร็จของพี่โชค คือ การวนเกษตร และเขาแผงม้า

นี่คือ บทเรียนที่ 2 ยึดพื้นที่เป็นตัวตั้ง (Area-based) เรียนรู้ท่ามกลางการปฏิบัติอย่างต่อเนื่อง เริ่มจากจุดเล็กๆ สั่งสมความรู้ ประสบการณ์ รูปธรรม อย่างสวยงาม…โชคดีที่เรียนรู้ และได้ทำ

 นี่เป็นคุณค่าสำคัญมาก ที่ไม่ว่า หน่วยราชการ หรือแม้แต่องค์กรเอกชน ก็ตาม ที่ทำโครงการเชิงประเด็น หรือตามภารกิจหน่วยงาน ในระยะเวลาสั้นๆ แล้วตั้งคำถามว่า จะบรรลุอะไร ความยั่งยืนอยู่ที่ไหน ควรจะเรียนรู้อย่างจริงจัง...คำตอบอยู่ที่หมู่บ้าน แปลว่าอะไร

 

บทเรียนที่ 3 ศูนย์เรียนรู้เพื่อการฟื้นฟูชีวิตและธรรมชาติ

สวนลุงโชค และเขาแผงม้า คือ ตำราเล่มใหญ่ที่ควรจะกลายเป็นแหล่งเรียนรู้ของคนทั้งในระดับท้องถิ่น ระดับประเทศ หรือแม้แต่ระดับสากล ซึ่งประกอบด้วยตำราการฟื้นป่าเขตร้อน และตำราเกษตรผสมผสานแบบป่า เพราะเป็นระบบเกษตรกรรมที่สามารถตอบสนองทั้งในด้าน ความมั่นคงและอธิปไตยทางอาหาร การฟื้นฟูระบบนิเวศ การสร้างสวัสดิการชีวิต (จ่ายเบี้ยประกันโดยต้นไม้) การสร้างรายได้จากผลผลิต เช่น สมุนไพร หรือแม้แต่ความคิดการปลูกป่าใช้หนี้ ที่เกษตรกรผู้ล้มเหลวจากพืชเศรษฐกิจกำลังเรียกร้อง รวมถึงการแก้ปัญหาโลกร้อนด้วยการขายคาร์บอนเครดิต

การพัฒนาที่ผ่านมา ภายในระยะเวลาอายุพี่โชค พื้นที่ป่าลดลงกว่าครึ่งหนึ่งของที่เคยมีมา เกษตรกรภาคอีสานสะสมหนี้ทะลุ 100,000 บาทต่อราย สังคม และชุมชนล่มละลาย เพราะการพัฒนาที่มองเห็นเรื่องราวเป็นชิ้นๆ ประสบการณ์ของพี่โชคจึงมีค่า เพราะเป็นการพัฒนาแล้วได้ป่าเพิ่ม ลดหนี้สิน และเอาศักดิ์ศรีความเป็นคนกลับมา...โชคดีที่ทำสำเร็จ

จะเหลือก็แต่คนแปลรหัส ให้ผู้คนได้เรียนรู้ หรือพูดอีกอย่าง สวนพี่โชคและเขาแผงม้า คือ ผัก ปลา อาหาร ที่พี่โชคหาเตรียมไว้ ให้แม่ครัวฝีมือดีมาช่วยปรุง เพื่อให้ผู้คนได้อิ่ม อร่อย

ตำราการเรียนรู้นี้ควรว่าด้วย การสรุปบทเรียนชีวิต การฟื้นดิน นา ป่า น้ำ และสุดท้ายคือการฟื้นชีวิตคนและชุมชน

 

บทส่งท้าย

1. พี่โชคล้มเหลวจากการปลูกพืชเศรษฐกิจ (ข้าวโพด) แม้จะมีความรู้ เครื่องมือ และเครดิต (ความสามารถในการเป็นหนี้) เพราะพี่โชคกำหนดฟ้าไม่ได้ ผลิตปุ๋ยเคมีเองไม่ได้ ลงแรงเองไม่ไหว กำหนดราคาเองไม่ได้

2. พี่โชคเรียนรู้ตลอดเวลา แม้เคยเชื่อครูที่มหาวิทยาลัย แต่เมื่อลองทำแล้วไม่รอด ก็เรียนรู้แนวคิดและเทคนิคใหม่ๆ จากชาวบ้านยันด๊อกเตอร์ เอาไปผสมกลมกลืนกับความรู้ที่ร่ำเรียน ฝึกฝนมา ทดลอง และเรียนรู้ท่ามกลางการปฏิบัติ ค่อยๆ เดิน ค่อยๆ ก้าว สะสมประสบการณ์ และความรู้ เหมือนต้นไม้ที่ค่อยๆ โตขึ้น

          3. พี่โชคสร้างต้นแบบ แต่อาจจะกินยากหน่อย สำหรับคนอีกมาก จำเป็นที่จะต้องแปลสาระ ออกมาเป็นตำรา เป็นหลักสูตร เป็นกระบวนการเรียนรู้ เพื่อเป็น “ศูนย์การเรียนรู้” ที่มีชีวิตของผู้ชายคนหนึ่งเป็นตัวเดินเรื่อง

         

ผมออกเดินทางจากมูลนิธิคุ้มครองสัตว์ป่า สู่ WWF เมื่อปี 2540 ด้วยทิฎฐิบางประการ แต่พี่โชคยังอยู่และกำลังปลูกป่า 10 ปีต่อมา มูลนิธิแห่งนี้มีอันต้องปิดตัวเองลงด้วยทิฎฐิบางประการ ส่วนผมออกเดินทางจาก WWF สู่กองทุนฟื้นฟูและพัฒนาเกษตรกร ด้วยความจำเป็นบางประการ แต่พี่โชคก็ยังอยู่ และตั้งใจจะปลูกคน...ขอให้โชคดี

เสียงพี่โชคแว่วๆ ไล่หลังผมมาว่า “ผมโชคดีอยู่แล้ว”





อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
Supawan วันที่ : 09/11/2007 เวลา : 13.08 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/supawan

ขอบคุณค่ะ ...

มีความสุขทุกวันนะคะ

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน