• ศุภศรุต
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • email : jeabvoranai@gmail.com
  • วันที่สร้าง : 2007-05-28
  • จำนวนเรื่อง : 224
  • จำนวนผู้ชม : 2189563
  • ส่ง msg :
  • โหวต 1574 คน
วรณัย พงศาชลากร
เรื่องราวทางมานุษยวิทยา ประวัติศาสตร์ โบราณคดี สหวิทยาการและมุม Gossip
Permalink : http://oknation.nationtv.tv/blog/voranai
วันอังคาร ที่ 14 พฤศจิกายน 2560
Posted by ศุภศรุต , ผู้อ่าน : 2057 , 10:45:27 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 2 คน Surakant , wullopp โหวตเรื่องนี้

จากปราสาทเขมร สู่ ความเป็นปรางค์ไทย (๓)

“นภศูล” วัดพระราม

.

..

            ยอดโลหะนภศูลของพระปรางค์บริวารวัดพระราม กรุงศรีอยุธยา เป็นงานศิลปะที่ยังคงมีรักษารูปลักษณ์ ตามแบบอย่างปราสาทเขมรในยุคก่อนหน้า

.

.

          นภศูล มาจากคำว่า “นภ” ที่แปลว่า นภาหรือท้องฟ้า “ศูล” ที่แปลว่า อาวุธมีความแหลมคม หมายรวมถึงเครื่องโลหะที่ชี้ขึ้นไปบนท้องฟ้า แสดงสัญลักษณ์ “สู่ความสูงสุด” (สวรรค์)

.

           “นภศูล” จะมีแกนเป็นเสาโลหะปลายแหลมต่อด้วยแกนกลางเป็นลำยาว ตั้งปักเข้ากับรูเดือยมีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 15 - 20 เซนติเมตร องค์ประกอบสำคัญของนพศูล ยอดสุดเป็น “ศูล” หรืออาวุธ เรียกว่า “หลาว” ตัวแกนกลาง เรียกว่า “ลำภุขัน” หรือด้ามของอาวุธ มีกิ่งรูป “ดาบ” หรือ “ฝักเพกา” (ลิ้นฟ้า) แยกออกจากตัวแกน ลดหลั่นขึ้นไป 3 ชั้น แต่ละชั้นมีกิ่งแยกออกไป 4 ทิศต่อชั้น

.

             นภศูลในช่วงยุคสุดท้าย ของการสร้างปราสาทแบบเขมร ราวพุทธศตวรรษที่ 18 – 19 ตัวอย่างของ “กิ่ง” ที่พบจากปราสาทกู่โพนระฆัง จังหวัดร้อยเอ็ด อโรคยศาลาในยุคจักรวรรดิบายน (อาจจัดได้ว่าเป็นชิ้นส่วนยอดนภศูลแบบเขมรที่เก่าที่สุด และพบเพียงชุดเดียวในประเทศไทย) จะมีลักษณะโค้งเป็นรูป “แง่งขิง” หรือ “สลัดได” 5 ขยัก แตกต่างไปจากปรางค์ไทยในยุคหลัง ที่มีกิ่งเป็นรูปฝักเพกาหรือดาบ

.

             ส่วนนภศูลของปรางค์วัดพระราม ที่ปัจจุบันเก็บรักษาอยู่ที่พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติจันทรเกษม ก็มีกิ่งในรูปแบบปราสาทเขมร คือเป็นโค้งแง่งขิง (มีหนาม) 5 ขยัก แกนลำภุขันเป็นคม 4 มุม ต่อกันเป็นปล้องขึ้นไป 3 ชั้น ปลายเป็นรูปหลาว คล้ายพระขรรค์ 4 คม ซึ่งรูปแบบของยอดนภศูลนี้ เป็นลักษณะเด่นของยอดโลหะปรางค์ไทยยุคเริ่มแรก ในช่วงต้นพุทธศตวรรษที่ 20 ที่ยังคงรูปแบบนภศูลของปราสาทเขมรเอาไว้

.

.

           ช่วงเวลาต่อมาของนภศูล ในงานศิลปะอยุธยา ได้เปลี่ยนแปลงแกนของลำภุขัน จากทรงเหลี่ยมคมมาเป็นทรงกลมหรือทรงกระบอก โดยเพิ่มหม้อประดับ “อมลกะ” ตรงบริเวณจุดแตกของกิ่ง ทั้ง 3 ชั้น มาจนถึงงานศิลปะของนภศูลช่วงยุคต้นรัตนโกสินทร์ ดังตัวอย่าง แกนลำภุขัน ของยอดนภศูล จากวัดมหาธาตุเพชรบุรี (ไม่มีกิ่ง) นภศูลของวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ พิษณุโลก หรือ วัดมหาธาตุ สุพรรณบุรี

.

.

                การเปลี่ยนรูปของยอดนภศูล ทำให้เห็นถึงการคลี่คลายงานประดับสถาปัตยกรรม จากปราสาทเขมรทรงศิขระ มาเป็นปรางค์ไทยทรงฝักข้าวโพด ได้ในส่วนหนึ่งครับ





อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
wullopp วันที่ : 16/11/2017 เวลา : 15.44 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/health2you

ชอบบทวิเคราะห์แนวนี้มากครับ
ได้รู้ทั้งประวัติศาสตร์
และ ศิลปะมากมาย

ขอขอบพระคุณอาจารย์ ครับ

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน

งานวันผู้ไทโลก ครั้งที่ 8

งานวันผู้ไทโลก เท่อที่ 8 "พระธาตุศรีมงคลงามสง่า บูซาเจ้าปู่มเหศักดิ์ โฮมฮักผู้ไทโลก" วันที่ 4 - 6 เมษายน 2560 ณ อำเภอวาริชภูมิ จังหวัดสกลนคร

View All
<< พฤศจิกายน 2017 >>
อา พฤ
      1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30    



[ Add to my favorite ] [ X ]