*/
  • สายลมที่ผ่านมา
  • ranking : สมาชิกทั่วไป
  • วันที่สร้าง : 2007-10-06
  • จำนวนเรื่อง : 1289
  • จำนวนผู้ชม : 2459371
  • จำนวนผู้โหวต : 543
  • ส่ง msg :
  • โหวต 543 คน
<< เมษายน 2012 >>
อา พฤ
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30          

[ Add to my favorite ] [ X ]


วันพฤหัสบดี ที่ 26 เมษายน 2555
Posted by สายลมที่ผ่านมา , ผู้อ่าน : 8845 , 21:59:18 น.  
หมวด : ศิลปะ/วัฒนธรรม

พิมพ์หน้านี้
โหวต 3 คน ni_gul , srdtrue และอีก 1 คนโหวตเรื่องนี้

ตามธรรมเนียมโบราณของการสร้างพระเมรุ จะมีการปั้นสัตว์หิมพานมาประดับบริเวณบันไดพระเมรุเพื่อความสวยงาม และเพื่อให้เปรียบเสมือนว่าเป็นเขาพระสุเมรุที่จะส่งเสด็จสู่เทวาลัยสถานบรรพต โดยการประดับสัตว์หิมพานต์ที่พระสุเมรุนั้นมีตั้งแต่ช่วงต้นของสมัยรัตนโกสินทร์แล้ว

อีกทั้งจากบันทึกทางประวัติศาสตร์การสร้างพระเมรุมาศ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 3 ก็ได้มีการนำสัตว์หิมพานต์มาตกแต่งเช่นกัน ซึ่งจะเริ่มจากรูปเทวดาที่ประดับด้านบนพระสุเมรุ ส่วนบริเวณที่ต่ำลงมาอย่างบันไดพระเมรุก็จะมีรูปปั้นสัตว์หิมพานต์มาประดับ การประดับอาจจะมีมากกว่า 3 คู่ แต่ก็อยู่ที่ความเหมาะสมในการตกแต่งด้วย

คติความเชื่อเกี่ยวกับไตรภูมิจักรวาล หรือโลกทั้งสาม อันประกอบด้วยกามภูมิ รูปพรหมภูมิ และอรูปพรหมภูมิ เป็นสิ่งที่มีความพยายามถ่ายทอดผ่านผลงานด้านต่าง ๆ ที่หลากหลาย โดยส่วนที่มีความเป็นรูปธรรม และอธิบายได้เด่นชัด คือ ผ่านงานวรรณกรรม ซึ่งปรากฏทั้งจักรวาลทีปนี ไตรภูมิกถา ไตรภุมม์ (ไตรภูมิฉบับลานนา) ทั้งหมดเป็นวรรณกรรมทางพุทธศาสนาที่แต่งขึ้นโดยพระเถระล้านนา เพื่อใช้ตอบคำถามเกี่ยวกับที่มาของมนุษย์ โลก ดินแดนที่สัตว์ทั้งหลายอาศัยอยู่ และแดนนิพพาน เป็นการตอบในลักษณะการอ้างอิงหลักฐานมาจากคัมภีร์ทางศาสนา

โดยจักรวาลทีปนีได้มีการรวบรวมไว้อย่างเป็นระบบชัดเจน เรื่องราวเกี่ยวกับจักรวาลเป็นการตอบสนองต่อความเชื่อในสิ่งที่ไม่ปรากฏในธรรมชาติทั่วไป เป็นสิ่งที่เกิดจากการหยั่งรู้และเป็นไปตามกฎแห่งกรรม ใช้ในการอบรมสั่งสอนคนให้มีความละอายและเกรงกลัวต่อบาป และเร่งทำความดี

โดยสรุปเนื้อหาของไตรภูมิจักรวาล กล่าวถึงจักรวาลว่ามีสัณฐานประดุจล้อรถ ซึ่งโลกทีปสารปกรณ์กล่าวว่า จักรวาลกลมเรียบดุจล้อรถและมีอาการโค้งดุจหม้อ จึงเรียกจักกาวัฏ จักรวาลไม่มีแผ่นดินต่อเป็นผืนเดียวกับจักรวาลอื่น แต่ละจักรวาลทั้งหลายแสนโกฏินั้นตั้งอยู่แยกกันต่างหากเหมือนเรือแต่ละลำลอยอยู่เหนือผิวน้ำ จึงมีการสั่นไหว และการสั่นไหวนั้นเกิดจากการขับเคลื่อนให้มีการดำเนินไปของสิ่งมีชีวิต

โลกธาตุหนึ่งที่ประกอบไปด้วยศูนย์กลางของจักรวาล คือ เขาพระสุเมรุ ล้อมรอบไปด้วยภูเขา สัตตบริภัณฑ์ซึ่งมีสัณฐานกลม ทั้ง 7 ลูก คือ ยุคนธร อิสินธร กรวิก สุทัศนะ เนมินธร วินตกะ และอัสกัณ พื้นของจักรวาลเป็นพื้นน้ำที่มีแผ่นดินอันเป็นทวีปใหญ่ทั้ง 4 ตั้งอยู่ คือ ชมพูทวีป ซึ่งเป็นดินแดนที่เชื่อมต่อถึงเขาพระสุเมรุได้โดยผ่านป่าหิมพานต์ บุพวิเทหทวีป อมรโคยานทวีป และอุตรกุรุทวีป มีทวีปเล็ก 2,000 ทวีป

ได้มีการถ่ายทอดคติจักรวาลออกมาเป็นผังวัด การสร้างงานสถาปัตยกรรม โดยจำลองเจดีย์เป็นเขาพระสุเมรุ วิหารทิศเป็นทวีปทั้ง 4 การสร้างซุ้มประตูโขงเป็นศูนย์กลางจักรวาลหรือเขาพระสุเมรุที่ประดิษฐานพระพุทธรูป ซึ่งทรงประทับอยู่ที่ศูนย์กลางจักรวาล ส่วนซุ้มประตูโขงทางเข้าวัดได้สร้างขึ้นพร้อมกับการสร้างบันไดนาค รูปสิงห์ ซึ่งเปรียบเสมือนป่าหิมพานต์ทางขึ้นสู่เขาพระสุเมรุ จึงประกอบไปด้วยลวดลายประดับตกแต่งรูปสัตว์ป่าหิมพานต์ เช่น กินนร กินรี หงส์ นาค สิงห์ รวมทั้งลวดลายพันธุ์พฤกษาต่าง ๆ

ป่าหิมพานต์ เป็นองค์ความรู้สำคัญอีกประการ ที่ต้องมีการศึกษาเพื่อให้เกิดความเข้าใจถึงความหมายที่แท้จริง ในการสร้างที่เชื่อว่าเพื่อตอบสนองความเชื่อทั้งทางโลกและทางธรรม โดยพบว่าป่าหิมพานต์ที่ใช้ในเชิงสัญลักษณ์ทางพระพุทธศาสนา คือ ทางเชื่อมสู่ศูนย์กลางจักรวาล ในที่นี้อาจหมายถึงพระพุทธเจ้า โดยการเข้าถึงหลักพระธรรมคำสอน ป่าหิมพานต์จึงถูกสร้างขึ้นมาเป็นสัญลักษณ์แห่งเส้นทางสู่ธรรม

ทำให้พบตามศาสนสถานหลากหลายรูปแบบ ตั้งแต่บันไดนาค สิงห์หน้าประตูวัด รวมถึงสัตว์ต่าง ๆ ที่ประดับตามองค์ประกอบของสถาปัตยกรรมในวัดรวมถึงพระราชวัง ซึ่งเป็นคติของศาสนาพราหมณ์ในเรื่องสมมติเทพ ที่ทำให้พระมหากษัตริย์มีความแตกต่างจากปุถุชนทั่วไป

โดยการตีความหมายของป่าหิมพานต์และสัตว์ป่าหิมพานต์นอกเหนือจากนี้ คือ การเป็นผู้พิทักษ์ปกป้องศาสนสถานและพุทธศาสนาให้รอดพ้นจากสิ่งชั่วร้ายทั้งปวง โดยผลงานที่เกี่ยวข้องกับสัตว์ป่าหิมพานต์ที่พบหลักฐานอยู่ คือ การบรรยายถึงป่าหิมพานต์ในไตรภูมิฉบับต่าง ๆ รวมทั้งสัตว์ป่าหิมพานต์ ทำให้ช่างเกิดแรงบันดาลใจในการสร้างขึ้นมาเป็นรูปธรรม

ดังการศึกษาเรื่องสัตว์หิมพานต์ของ ส.พลายน้อย กล่าวถึงที่มาของแนวคิดเรื่องป่าหิมพานต์ ซึ่งอาจเริ่มจากหลายเชื้อชาติภาษามีแนวคิดที่ว่าด้วยสัตว์ประหลาดที่มีรูปร่างแปลก ๆ ซึ่งแสดงออกมาผ่านฝีมือช่างและพบหลักฐานการใช้ประดับตกแต่งที่แตกต่างกันไป เช่น อียิปต์มีรูปเทพเป็นคนปนสัตว์ที่เก่าแก่ มีการเคารพนับถือสัตว์มาแต่โบราณ

ต่อมาเมื่อติดต่อสัมพันธ์กับชาวกรีกที่นับถือเทพเจ้าเป็นรูปมนุษย์ การถือคติความเชื่อต่าง ๆ ได้ปะปนกัน เทพเจ้าที่มาจุติบนโลกมีความแตกต่างไปจากมนุษย์และสัตว์เดรัจฉาน จึงเกิดแนวความคิดทำเทวรูปตัวเป็นคนหน้าเป็นสัตว์ต่าง ๆ ตามข้อสันนิษฐานของสมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชานุภาพในสาสน์สมเด็จ ฉบับลงวันที่ 10 กุมภาพันธ์ 2473 และกรีกเป็นชาติแรกที่นำความเจริญจากตะวันตกมาเผยแพร่ในเอเชีย

นอกจากประเทศทางตะวันตกแล้ว ประเทศทางตะวันออก เช่น ประเทศจีน มี มังกร กิเลน ซึ่งเป็นสิ่งที่ประดิษฐ์ขึ้นมาเป็นพันปี ส่วนประเทศอินเดีย ที่มีสัตว์ประหลาด เช่น ครุฑ พญานาค ซึ่งเป็นสัตว์ต้นเค้าของสัตว์หิมพานต์ของไทย และสัตว์ประหลาดของอินเดียนั้น นักปราชญ์ทางโบราณคดีได้ลงมติว่าได้แบบมาจากกรีก ดังที่ปรากฏในหนังสือ ประติมากรรมคันธาระในปากีสถาน เขียนโดย เอ็ม.เอ.ชาคูร

ส่วนล้านนาได้มีเรื่องของสัตว์ป่าหิมพานต์ปรากฏในคัมภีร์ทางศาสนา เช่น จักรวาลทีปนี ส่วนการถ่ายทอดให้ชาวบ้านได้รู้จักป่าหิมพานต์ผ่านทางชาดก โดยเฉพาะในบทเทศน์มหาชาติที่ต้องเทศน์ในวันเพ็ญเดือน 12 เป็นประจำทุกปี อีกแห่งหนึ่งที่เป็นแหล่งความรู้ของชาวบ้านเกี่ยวกับป่าและสัตว์ป่าหิมพานต์ คือ ภาพจิตรกรรมฝาผนังในวิหาร

ส.พลายน้อย กล่าวถึง ความหมายของป่าหิมพานต์ว่า โดยทั่วไปเข้าใจว่าเป็นป่าใหญ่ล้ำลึกเกินกว่าที่ใครจะเข้าไปถึง จนมีคำพูดกันว่านอกฟ้าป่าหิมพานต์ คือ ไกลเหลือเกิน ส่วนจำนวนชนิดของสัตว์หิมพานต์ที่กล่าวในวรรณคดีมีจำนวนน้อย ต่อมาเมื่อมีความจำเป็นต้องหาสัตว์แปลกประหลาดมาใช้ในกระบวนแห่พระบรมศพให้มากขึ้น ทำให้ช่างต้องคิดรูปสัตว์ให้แปลกออกไป โดยการผสมผสานทำให้เกิดรูปสัตว์นอกรีตต่าง ๆ พร้อมชื่อสัตว์ที่ต้องคิดขึ้นใหม่ด้วย โดยกล่าวไว้

ในสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ. สาสน์สมเด็จ. ภาคที่ 435 ในการใช้รูปสัตว์หิมพานต์วางผ้าไตรในกระบวนแห่พระบรมศพ ปรากฏหลักฐานมาตั้งแต่สมัยอยุธยา ในครั้งถวายพระเพลิงพระบรมศพพระเจ้าท้ายสระ เมื่อ พ.ศ. 2276 หลักฐานภาพสัตว์ป่าหิมพานต์ เช่น สมุดไทยดำ ซึ่งเป็นภาพร่างของการผูกหุ่นรูปสัตว์เข้าร่วมกระบวนแห่พระบรมศพและพระศพของเจ้านายที่สร้างขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 3 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์

สมเด็จฯกรมพระยาดำรงราชนุภาพทรงวินิจฉัยถึงมูลของสัตว์ป่าหิมพานต์ว่าน่าจะมีที่มาดังนี้

1.คำว่าสัตว์ป่าหิมพานต์หมายถึงสัตว์ที่มนุษย์สามัญไม่อาจเห็นตัวจริงได้
2.เป็นสัตว์ที่ช่างจินตนาการและสร้างขึ้นจากลักษณะที่ปรากฏในคัมภีร์ และตามปัญญาของตน ทั้งที่สมเหตุผลและไม่สอดคล้องกับความจริง

3.ช่างได้สร้างรูปสัตว์หิมพานต์สืบต่อกันมา
4.รูปสัตว์หิมพานต์น่าจะบัญญัติขึ้นภายหลัง เพราะก่อนหน้านี้ปรากฏแต่ชื่อในภาษาบาลี และเรียกชื่อเฉพาะสัตว์นั้นๆ ไม่มีคำว่าสัตว์หิมพานต์
5.บรรดาสัตว์หิมพานต์มีการจัดเป็น 4 จำพวก คือ เป็นสัตว์ตรง ๆ ลอกอย่างเขามา คิดขึ้นจากคำ ผสมเอาตามใจชอบ

โดยสรุป กล่าวได้ว่ามีข้อสันนิษฐานเกี่ยวกับการกำหนดรูปแบบสัตว์ป่าหิมพานต์ของไทยจากอินเดีย ต่อมาได้พัฒนาจนมีรูปแบบเฉพาะของไทย เนื่องจากการรับใช้ความเชื่อเรื่องสมมติเทพ ในสถาบันพระมหากษัตริย์ ทำให้รูปสัตว์ป่าหิมพานต์แบ่งได้เป็น 4 แบบ คือ

1. แบบที่เหมือนสัตว์ที่พบเห็นได้จริง เช่น ช้าง ม้า หงส์
2. แบบที่ลอกมาจนมีรูปแบบผิดไปจากต้นแบบ เช่น สิงห์
3. แบบที่คิดขึ้นจากคำ เช่น ทักทอ ซึ่งไม่มีที่มาและไม่มีต้นแบบ
4. แบบที่เกิดจากการผสมทำให้ได้สัตว์รูปแบบผสม เช่น มังกรสกุณี เหมราอัสดร เป็นต้น

พลอากาศตรีอาวุธ เงินชูกลิ่น และคณะช่างจากสำนักสถาปัตยกรรม กรมศิลปากร ได้ร่วมกันกำหนดรูปแบบการจัดภูมิทัศน์รอบพระเมรุ ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ให้จำลองป่าหิมพานต์ที่ตั้งอยู่เชิงเขาพระสุเมรุ ประกอบด้วยเขามอ ต้นไม้ รวมทั้งให้มีเหล่าสัตว์หิมพานต์นานาชนิดอาศัยอยู่ตามที่กล่าวไว้ในต้านาน

ในครั้งนี้ กรมศิลปากรได้เชิญกลุ่มช่างปั้นปูนสดจากจังหวัดเพชรบุรี มาออกแบบและปั้นสัตว์หิมพานต์ทั้งหมดกว่า ๘๐ ชนิด จำนวนประมาณ ๑๖๐ ตัว และให้สำนักช่างสิบหมู่ด้าเนินการลงสีบนตัวสัตว์หิมพานต์ ทั้งนี้ เพื่อเป็นการสื่อความหมายคติความเชื่อเกี่ยวกับจักรวาลไตรภูมิ ให้ปรากฏเป็นรูปธรรมที่ชัดเจนและน่าสนใจมากขึ้น

เรื่องที่เกี่ยวข้อง

ชม "พระเมรุ" ของ สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี ยามค่ำ
http://www.oknation.net/blog/winsstars/2012/04/21/entry-1

การพระเมรุ และพระเมรุในสมเด็จภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี
http://www.oknation.net/blog/winsstars/2012/04/25/entry-2

สัตว์หิมพานต์ประดับพระเมรุ ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ
สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี (๑)
http://www.oknation.net/blog/winsstars/2012/04/26/entry-1

สัตว์หิมพานต์ประดับพระเมรุ ในพระราชพิธีพระราชทานเพลิงพระศพ
สมเด็จพระเจ้าภคินีเธอ เจ้าฟ้าเพชรรัตนราชสุดา สิริโสภาพัณณวดี (จบ)
http://www.oknation.net/blog/winsstars/2012/04/27/entry-1



อ่านความคิดเห็น

ความคิดเห็นที่ 4 (0)
สอนสุพรรณ วันที่ : 28/04/2012 เวลา : 08.07 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/phaen


สัตว์หิมพานต์ชุดนี้น่ารักมากครับ

ความคิดเห็นที่ 3 (0)
ลูกหินฮะ๛ วันที่ : 27/04/2012 เวลา : 20.53 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/stonekid
http://www.oknation.net/blog/stonekimo    Too bad all the people ,  ..Who know how to run the country !. Are busy Driving Taxicabs and Cutting Hair....

Amazing Siam Artist

ความคิดเห็นที่ 2 (0)
srdtrue วันที่ : 27/04/2012 เวลา : 19.29 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/srdtrue

มหัศจรรย์จริง ๆ

ความคิดเห็นที่ 1 (0)
GoJeab วันที่ : 26/04/2012 เวลา : 22.26 น.
http://oknation.nationtv.tv/blog/gojeab

สัตว์หิมพานต์ของไทยมีความหลากหลาย สวยแปลกตา ต้องยกย่องบรรพบถรุษของเราที่มีจินตนากาลล้ำเลิศ

สัตว์หิมพานต์ดูแล้วน่ามหัศจรรย์ ด้วยการผสมผสานสัตว์หลายชนิด ทั้งสัตว์ที่มีอยู่จริง และสัตว์ในจินตนาการ เป็นจินตนาการซ้อนจินตนาการ

unicorn, centaur หรือ minotaur กลายเป็นของพื้นๆ ไปเลย

แสดงความคิดเห็น


ถึง บล็อกเกอร์ ทุกท่าน โปรดอ่าน
   ด้วยทาง บริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ จำกัด (มหาชน) ได้ติดต่อขอความร่วมมือ มายังเว็บไซต์และเว็บบล็อกต่าง ๆ รวมไปถึงเว็บบล็อก OKnation ห้ามให้มีการเผยแพร่ผลงานอันมีลิขสิทธิ์ ของบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ บนเว็บ blog โดยกำหนดขอบเขตของสิ่งที่ห้ามทำ และสามารถทำได้ ดังนี้
ห้ามทำ
- การใส่ผลงานเพลงต้นฉบับให้ฟัง ทั้งแบบควบคุมเพลงได้ หรือซ่อนเป็นพื้นหลัง และทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือ copy code คนอื่นมาใช้
- การเผยแพร่ file ให้ download ทั้งที่อยู่ใน server ของคุณเอง หรือฝากไว้ server คนอื่น
สามารถทำได้
- เผยแพร่เนื้อเพลง ต้องระบุชื่อเพลงและชื่อผู้ร้องให้ชัดเจน
- การใส่เพลงที่ร้องไว้เอง ต้องระบุชื่อผู้ร้องต้นฉบับให้ชัดเจน
จึงเรียนมาเพื่อโปรดปฎิบัติตาม มิเช่นนั้นทางบริษัท จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ฯ จะให้ฝ่ายดูแลลิขสิทธิ์ ดำเนินการเอาผิดกับท่านตามกฎหมายละเมิดลิขสิทธิ์
OKNATION



กฎกติกาการเขียนเรื่องและแสดงความคิดเห็น
1 การเขียน หรือแสดงความคิดเห็นใด ๆ ต้องไม่หมิ่นเหม่ หรือกระทบต่อสถาบันชาติ ศาสนา และพระมหากษัตริย์ หรือกระทบต่อความมั่นคงของชาติ
2. ไม่ใช้ถ้อยคำหยาบคาย ดูหมิ่น ส่อเสียด ให้ร้ายผู้อื่นในทางเสียหาย หรือสร้างความแตกแยกในสังคม กับทั้งไม่มีภาพ วิดีโอคลิป หรือถ้อยคำลามก อนาจาร
3. ความขัดแย้งส่วนตัวที่เกิดจากการเขียนเรื่อง แสดงความคิดเห็น หรือในกล่องรับส่งข้อความ (หลังไมค์) ต้องไม่นำมาโพสหรือขยายความต่อในบล็อก และการโพสเรื่องส่วนตัว และการแสดงความคิดเห็น ต้องใช้ภาษาที่สุภาพเท่านั้น
4. พิจารณาเนื้อหาที่จะโพสก่อนเผยแพร่ให้รอบคอบ ว่าจะไม่เป็นการละเมิดกฎหมายใดใด และปิดคอมเมนต์หากจำเป็นโดยเฉพาะเรื่องที่มีเนื้อหาพาดพิงสถาบัน
5.การนำเรื่อง ภาพ หรือคลิปวิดีโอ ที่มิใช่ของตนเองมาลงในบล็อก ควรอ้างอิงแหล่งที่มา และ หลีกเลี่ยงการเผยแพร่สิ่งที่ละเมิดลิขสิทธิ์ ไม่ว่าจะเป็นรูปแบบหรือวิธีการใดก็ตาม 6. เนื้อหาและความคิดเห็นในบล็อก ไม่เกี่ยวข้องกับทีมงานผู้ดำเนินการจัดทำเว็บไซต์ โดยถือเป็นความรับผิดชอบทางกฎหมายเป็นการส่วนตัวของสมาชิก
คลิ้กอ่านเงื่อนไขทั้งหมดที่นี่"
OKnation ขอสงวนสิทธิ์ในการปิดบล็อก ลบเนื้อหาและความคิดเห็น ที่ขัดต่อความดังกล่าวข้างต้น โดยไม่ต้องชี้แจงเหตุผลใดๆ ต่อเจ้าของบล็อกและเจ้าของความคิดเห็นนั้นๆ
   

กลับไปหน้าที่แล้ว กลับด้านบน